موشک های بالستیک و کروز

توان موشکی بالستیک اسرائیل

تاریخچه تحقیقات بر روی موشک زمین  به زمین  در اسرائیل به کمتر از ده سال بعد از تاسیس این رژیم بر میگردد.در سال های 1954 تا 1958 شرکت رافائل  اسرائیل روی موشک زمین  به زمین  کار میکرد و چند شلیک ازمایشی با برد 27 کیلومتر نیز  انجام شد. قرار بود این سلاح به عنوان یک راکت  توپخانه ای با کلاهک 400 کیلوگرمی توسط  نیروی زمینی استفاده شود و حتی گفته شده اسرائیل نسخه کشتی پرتاب ان را نیز تست کرد  ولی برنامه رها شد اگرچه گفته شده نیروی زمینی  تعداد محدودی از این راکت کوتاه برد را  دریافت کرد

در اوائل دهه 1960 میلادی اسرائیل با کمک فرانسه نیروگاه  اتمی دیمونا را ساخت و به صورت مخفیانه دست به ساخت تاسیسات  زیر زمینی برای ان زد . اسرائیل  در همان  دهه 1960  دست به ساخت سلاح اتمی احتمال نسخه ساده بمب اتمی اورانیومی  زد. اگرچه اسرائیل هرگز نه  داشتن و یا نداشتن سلاح اتمی را رد و یا تائید نکرده ولی دست کم 80 تا 200 کلاهک اتمی در اختیار دارد.

اسرائیل از سال 1962 با در نظر گرفتن پیشرفت برنامه اتمی  برای ساخت سلاح اتمی  خواهان یک موشک بالستیک   بود که دارای برد  250 تا 500 کیلومتر باشد و بتواند یک کلاهک 750 کیلوگرمی را حمل کند و در عرض دو ساعت اماده عملیات شود.اسرائیل به غیر  از  نقش اتمی به دنبال یک بازوی بلند برای ضربه زدن  به اهداف راهبردی دشمن در صورت  نیاز با یک موشک داشت

در ان زمان فرانسه بزرگترین  متحد اسرائیل در جهان غرب بود و از این رو شرکت  داسا برگه فرانسه سازنده جنگنده های میراژ دست به همکاری  با اسرائیل در برنامه  ای با نام ام دی 620 شد. شرکت داسا پیمانکار اصلی بود ولی دو شرکت  دیگر فرانسوی  نیز وجود داشتند که یکی شرکت  Aooiasion برای ساخت سوخت  جامد موشک و دیگری  شرکت ساژم برای ساخت سامانه هدایت اینرسی که  با داسا  همکاری میکردند

موشک ام دی 620  در یکی از جزایر مدیترانه  متعلق به فرانسه  در سال 1965 تست شد  و تا سال 1969 چنیدن تست موفقیت امیز انجام شد. موشک دارای 13 متر طول بود و از دو مرحله سوخت جامد بهره میبرد   ام دی620 اولین موشک فرانسوی ها با رایانه دیجیتال بود ولی در نهایت در پی تحریم های  تسلیحاتی اسرائیل توسط فرانسه بعد از جنگ سال 1967  همکاری های با اسرائیل لغو شد ولی درس های زیادی فرانسوی ها  از این موشک اموختند  و تاکتیک ساخت موشک بالستیک  در فرانسه بسیار پیشرفت گرد.

اسرائیل تا قبل از پایان همکاری به اندازه کافی نقشه و اطلاعات فنی از این همکاری مشترک با داسا به دست  اورده بود. دست کم 12 موشک ام دی 620 توسط  فرنسه به اسرائیل تحویل داده شده بود . اسرائیل دست  به توسعه موشک بالستیکی  با کد 700 زد که بعدها جریکا 1نام رفت. جریکا 1 اولین بار در سال 1971  عملیاتی شد ولی رسما یک سال پیش  از ان تست شد و شباهت کلی بسیاری به ام دی 620 دارد.  موشک در تاسیسات  زیر زمینی  در دامنه  کوه زکریا  در جنوب غربی  تلاویب ساخته شده و در همنجا در سیلو های ضد بمب  مستقر شده است.

وجود این موشک  اولین بار در سال 1973 افشا شد زمانی که اسرائیل در نبرد یوم کیپور  مورد حمله غافلگیر  کننده اعراب قرار گرفت و این کشور به شدت در خطر افتاد. در ان زمان گلدون مایر نخست ویزر  اسرائیل طی مکالمات رمزی خواهان  اماده کرد این موشک  با کلاهک اتمی شد که اگر ارتش مصر به نزدیکی تلاویب رسید ، قاهره را مورد هدف قرار  دهند .

ام دی 620
ام دی 620

موشک جریکا1 همانند موشک ام دی 620 دارای دو مرحله سوخت جامد است و دارای برد 460 کیلومتر است ولی با کاهش وزن کلاهک تا 200 کیلوگرم بردش حتی به 650 کیلومتر نیز می رسد  و میتواند یک کلاهک 450  کیلوگرمی را حمل کند.جریکا 1 میتواند یک کلاهک انفجاری  قوی 450 کیلوگرمی و یا یک کلاهک انفجاری اتمی 20 کیلوتن تی ان تی را حمل کنید . البته برخی منابع اعا میکنند که کلاهک اتمی 650 کیلوگرمی است.

موشک دارای یک رایانه دیجیتال و سامانه هدایت اینرسی است و میزان خطای موشک 1000 متر است از این رو کاملا مشخص است که برای حمل کلاهک اتمی در نظر گرفته شده است.جریکا  دارای سکوی پرتاب   ثابت است و در قارهای  و سیلوهای کوه زکریا نگه داشته می شود  100 فروند از ان ساخته که امروزه از خدمت خارج  شده و با جریکا2 جایگزین  شده است

ام جی ام 52 لنس

موشک ام جی ام 52 لنس یک موشک بالستیک کوتاه برد اتمی با برد 70 تا 140 کیلومتر بسته به مدل بود که در امریکا در دهه 1960 توسعه یافت و در سال 1972 در اروپا مستقر شد. این موشک سوخت جامد تک مرحله ای با زمان اماده سازی 15 دقیقه  میتوانست یک کلاهک 100 کیلو تن تی ان تی را حمل کند.این موشک در نقش اتمی در امریکا به کار می رفت ولی بعد از تجارب جنگ یوم الکیپور  و نیاز اسرائیل به یک موشک تاکتیکی برای ضربه زدن به اهدافی که از انها با پدافند به شدت محافظت میشد طی توافقی با امریکا اسرائیل در سال 1974 تعداد موشک لنس البته با کلاهک متعارف  500 کیلوگرمی انفجار قوی و برد 70 کیلومتر را دریافت کرد. این موشکها با پرتابگر متحرک شنی دار بر اساس شاسی  نفربر ام113 تا دهه 1990 در اسرائیل خدمت کردند ولی هرگز در هیچ نبردی شلیک نشدند.

موشک لنس
موشک لنس

جریکا2

در سال 1985 مطبوعات اسرائیل از توسعه موشک بالستیک  جدید با برد بیش از 1200 کیلومتر خبر داد که میتواند سلاح شیمیایی و یا اتمی  را حمل کند. موشک در سال 1986 تست شد و تا سال 1987  دست کم هفت تست در دریایی مدیترانه انجام شد. یکی از دلال دستراسی به برد بالاتر با وجود اینکه جریکا 1 توان هدف قرار دادن  قاهره و دمشق را داشت  این بود که همچنان بغداد دور از دستراس بود و حکومت اسلامی جدید در ایران نیز یکی از اهداف این برنامه بود

تا سال 1992 موشک به برد 1300 کیلومتر دست یافت  ولی به دلایل بسیاری از جمله از بین رفتن  خطر عراق دست کم برای مدتی در سال 1991 طی حمله متحدین  باعث شد تا این برنامه به دلیل هزینه زیاد  و اینکه برخی در اسرائیل  هزینه توسعه این موشک  را بسیار می دانستند و معتقد بودند میشود این هزینه را جای دیگر خرج کرد (برای خرید تسلیحات متعارف تر)   لغو شود ولی در نهایت  درسال 1994 با وجود براورد هزینه ساخت هر فروند 5 میلیون دلار    موشک عملیاتی شد

جریکا2  مانند جریکا 1 دارای  موشک سوخت جامد دو مرحله  با سکوی پرتاب ثابت است و در واقع از سیلو  شلیک می شود  و در کوه زکریا  در سیلو ها جای جریکا1 را گرفت است.موشک در تست های  در اسرائیل به 1300 کیلومتر با یک کلاهک یک تنی رسیده است ولی در تست در افریقای جنوبی در سال 1989 به برد 1400 کیلومتر نیز رسید. اسرائیل به دلیل رابطه  بسیار خوب با حکومت اپارتایت افریقای جنوبی تست های موشک های خود را در انجا انجام می داد.

جریکا2 دارای یک کلاهک 1000 کیلوگرمی است  و برد ان با این کلاهک 1200 کیلومتر  است ولی میتوان با کاهش کلاهک با 250 کیلوگرم برد را به 2000 تا 2600  کیلومتر نیز افزایش داد. موشک دارای طول 14 متر و وزن 26 تن است و میتوان ان را با کشنده جا بجا کرد ولی موشک از سیلو پرتاب میشود

اسرائیل بر اساس موشک جریکا 2  موشک ماهواره بر شاویت را تولید کرد که دارای سه مرحله  سوخت جامد است .این موشک در سال 1988 تست شد . این موشک در پایگاه پرتاب موشک Grabouw در 30 کیلومتری شرق کیپتان  افریقای جنوبی تست شد. در ان زمان حکومت اپرتایت همچنان در افریقای  جنوبی سرپا بود ولی بعد از فروپاشی ان  این ازمایشات متوقف شد  زیرا بسیاری  به اسرائیل شک داشتند که اسرائیل با وجود اینکه اعلام کرده بود هدف ساخت یک  ماهواره بر است ولی در واقع در حال تست  موشک  قاره پیما است.در مجموع تا سال 1990 سه تست در افریقای جنوبی و با بقی تحت  فشارها تحت فشار امریکا لغو تا اینکه اسرائیل پذیرفت  امریکا بر روی برنامه موشک دوربرد ان نظارت کند.

شاویت یک موشک ماهواره بر است

 ولی به راحتی میتواند نقش یک موشک بالستیک  را بازی که و با 900 کیلوگرم  کلاهک دارای  برد 4850 کیلوگرم وبا 300 کیلوگرم  کلاهک دارای  برد 7600 کیلومتر است ولی در نقش یک موشک ماهواره بر موشک توان حمل یک محموله 250 کیلوگرمی را در مدار پایینی زمین را  دارد.موشک تا کنون 9 بار شلیک شده که از این میان هفت بار برای پرتاب محموله فضای استفاده شده است. اولین بار این موشک در اسرائیل در 19 سپتامبر سال 1988 در پایگاه پالماخیم  اتش شد که ماهواره افک 1 را در فضا برد   و دومین پرتاب برای ارسال ماهواره در  اوریل سال 1990 انجام شد. چندین پرتاب دیگر نیز برای ارسال ماهواره انجام شد که اخرین ان  9 اوریل سال 2014 برای پرتاب  ماهواره افک10 بود. تمامی پرتاب ها از پایگاه پالماخیم انجام شد

تقریبا هیچ عکسی از موشک های بالستیک اسرائیل وجود ندارد ...تنها تصویر فراگیر این تصویر است که  موشک سه مرحله ای ماهواره بر شاویت را نشان  می دهد که بسیار به جریکا 2 و 3 شبیه است
تقریبا هیچ عکسی از موشک های بالستیک اسرائیل وجود ندارد …تنها تصویر فراگیر این تصویر است که موشک سه مرحله ای ماهواره بر شاویت را نشان می دهد که بسیار به جریکا 2 و 3 شبیه است

جریکا3

جریکا 3 اولین موشک دوربرد اسرائیل است که میتوان ان را با کاهش کلاهک تبدیل  به یک موشک اتمی قاره پیما کرد

برنامه جریکا 3 در اوائل دهه 1990  با توجه به ازمایشات موشک شاویت راه اندازی  شد. موشک درسال 2000 تست شد و در سال 2004 در گذارش محرمانه کنگره امریکا  به ان اشاره شد. جریکا3 یک موشک سه مرحله سوخت جامد است و بسیار شبیه موشک شاویت است و از سال 2005 میلادی عملیات شده است .  شاویت دارای دو مرحله بزرگ بود و مرحله سوم در واقع  یک  بوستر کوچک سوخت جامد متصل به کلاهک بود و این طرح دقیقا در جریکا 3 نیز استفاده شده است .موشک به اسرائیل توان هدف قرار دادن  تمامی اروپا بخشهای بزرگی از اسیا  حتی پکن پایتخت  چین، تمامی  قاره افریقا و حتی بر اساس  برخی گذارشات امریکا شمالی  را با کلاهک کوچکتر میتواند هدف قرار دهد. موشک دارای برد 4500 تا 7000 کیلومتر بسته به کلاهک است و میتواند یک کلاهک  متعارف و یا اتمی 1300 کیلوگرمی را در برد 4500 کیلومتری و یا یک کلاهک یک تنی را در برد 5000 کیلومتری ویا کلاهک 750 کیلوگرمی را در  برد 7000 کیلومتری حمل کند. منابع امنیتی در امریکا معتقدند  که برد جریکا 3 را با یک کلاهک 250 کیلوگرمی عدد 11000  کیلومتر نیز میدانند ولی در نهایت کاملا مشخص است  جریکا 3 دارای برد بین قاره ای است.

در حالی که گفته شده 70 تا 100 فروند جریکا 2 تولید شده و در خدکت است ولی از قرار معلوم تعداد محدود تری احتمال بین 20 تا 40 جیرکا 3 ساخته شده زیرا اسرائیل با برد جریکا 2 نیز تمامی دشمنان  خود را پوشش میدهد. گذارشاتی وجود دارد که جریکا 3 توان حمل سه کلاهک مجتمع  را دارد ولی این مسئله تائید نشده است .

تصویری از جریکا 1(کوچکیترین موشک)جریکا 2 ، ماهواره بر شایوت و جریکا3
تصویری از جریکا 1(کوچکترین  موشک ولی در تصویر بدون بوستر  پرتاب مرحله نخست)جریکا 2 ، ماهواره بر شایوت و جریکا3

اسرائیل هرگز از موشک های بالستیک  خود استفاده نکرده است . در سال 1973 زمانی که ارتش مصر به عمق خاک اسرائیل نزدیک میشد ، اسرائیل دستور اماده  شدن  جریکا1 با کلاهک اتمی را داد و این اقدام توسط ماهواره  های شوروی کشف شد. در سال 1991 نیز اسرائیل از ترس اینکه ، عراق با سلاح شیمیایی تلاویب را هدف قرار ندهد دست به اماده سازی موشک جریکا2 با کلاهک شیمیایی  برای حمله زد  که به درخواست امریکا پرتابی انجام نشد حتی با کلاهک متعارف.

در سال 2000 یک جریکا 2 از خاک اسرائیل برای ازمون رهگیری  ان توسط سامانه های ضد موشک اسرائیل تست شد

اسرائیل تنها از موشک های بالستیک خود برای  تهاجمی اتمی استفاده میکند و توان تهاجمی   متعارف هوایی ان به  جنگنده های چون اف15 و اف16 و تسلیحات هوا پرتاب دوربرد  و موشک های کروز انها   بر میگردد. در تاکتیک اسرائیلی (و البته تمامی ارتش های توسعه یافته جهان) به دلیل هزینه بالا و دقت کم موشک بالستیک  کوتاه برد و یا میان برد جایگاه ای ندارد جز در نقش   تاکتیکی (برد زیر 300 کیلومتر ) که دقت بسیار مناسبی دارد ولی باز اسرائیل حتی در نقش تاکتیک کوتاه برد نیز از موشک بالستیک بهره نمی برد که دلیل عمده ان دم دست بودن تمامی اهداف راهبردی در برد جنگنده های نیروی هوایی اسرائیل انهم با پرتاب موشک های کروز از داخل خود اسرائیل است. نیروی هوایی اسرائیل به واسطه موشک های چون دللیه و پوپای توان هدف قرار داد اهداف راهبردی در لبنان سوریه و مصر را از درون خاک خوداسرائیل دارد.

نام جریکا1 جریکا2 جریکا3
طول 13.40 متر 14 متر 15.50متر
قطر 792 م م 1554 م م 1560 م م
وزن 6350متر 16000متر 29000 متر
کلاهک وزن 450   یا یک کلاهک اتمی 20 کیلوتن تی ان تی یک تن یا یک کلاهک اتمی 1000 کیلوتن تی ان تی یک یا چند کلاهک اتمی
برد 500 کیلومتر 1500 کیلومتر 4500 تا 11000 کیلومتر
پیشرانه

دو مرحله ای سوخت جامد

سه مرحله ای
دقت 1000 متر

زیر 200 متر

گرداوری: عبدلحمید تارخ

منابع

http://en.wikipedia.org/wiki/Jericho_(missile)

http://fas.org/blogs/security/2006/12/nuclear_missile_testing_galore

http://fas.org/irp/threat/missile/rumsfeld/pt2_carus2.htm

نوشته های مشابه

بستن