تاریخچه تحقیقات بر روی موشک زمین  به زمین  در اسرائیل به کمتر از ده سال بعد از تاسیس این رژیم بر میگردد.در سال های ۱۹۵۴ تا ۱۹۵۸ شرکت رافائل  اسرائیل روی موشک زمین  به زمین  کار میکرد و چند شلیک ازمایشی با برد ۲۷ کیلومتر نیز  انجام شد. قرار بود این سلاح به عنوان یک راکت  توپخانه ای با کلاهک ۴۰۰ کیلوگرمی توسط  نیروی زمینی استفاده شود و حتی گفته شده اسرائیل نسخه کشتی پرتاب ان را نیز تست کرد  ولی برنامه رها شد اگرچه گفته شده نیروی زمینی  تعداد محدودی از این راکت کوتاه برد را  دریافت کرد

در اوائل دهه ۱۹۶۰ میلادی اسرائیل با کمک فرانسه نیروگاه  اتمی دیمونا را ساخت و به صورت مخفیانه دست به ساخت تاسیسات  زیر زمینی برای ان زد . اسرائیل  در همان  دهه ۱۹۶۰  دست به ساخت سلاح اتمی احتمال نسخه ساده بمب اتمی اورانیومی  زد. اگرچه اسرائیل هرگز نه  داشتن و یا نداشتن سلاح اتمی را رد و یا تائید نکرده ولی دست کم ۸۰ تا ۲۰۰ کلاهک اتمی در اختیار دارد.

اسرائیل از سال ۱۹۶۲ با در نظر گرفتن پیشرفت برنامه اتمی  برای ساخت سلاح اتمی  خواهان یک موشک بالستیک   بود که دارای برد  ۲۵۰ تا ۵۰۰ کیلومتر باشد و بتواند یک کلاهک ۷۵۰ کیلوگرمی را حمل کند و در عرض دو ساعت اماده عملیات شود.اسرائیل به غیر  از  نقش اتمی به دنبال یک بازوی بلند برای ضربه زدن  به اهداف راهبردی دشمن در صورت  نیاز با یک موشک داشت

در ان زمان فرانسه بزرگترین  متحد اسرائیل در جهان غرب بود و از این رو شرکت  داسا برگه فرانسه سازنده جنگنده های میراژ دست به همکاری  با اسرائیل در برنامه  ای با نام ام دی ۶۲۰ شد. شرکت داسا پیمانکار اصلی بود ولی دو شرکت  دیگر فرانسوی  نیز وجود داشتند که یکی شرکت  Aooiasion برای ساخت سوخت  جامد موشک و دیگری  شرکت ساژم برای ساخت سامانه هدایت اینرسی که  با داسا  همکاری میکردند

موشک ام دی ۶۲۰  در یکی از جزایر مدیترانه  متعلق به فرانسه  در سال ۱۹۶۵ تست شد  و تا سال ۱۹۶۹ چنیدن تست موفقیت امیز انجام شد. موشک دارای ۱۳ متر طول بود و از دو مرحله سوخت جامد بهره میبرد   ام دی۶۲۰ اولین موشک فرانسوی ها با رایانه دیجیتال بود ولی در نهایت در پی تحریم های  تسلیحاتی اسرائیل توسط فرانسه بعد از جنگ سال ۱۹۶۷  همکاری های با اسرائیل لغو شد ولی درس های زیادی فرانسوی ها  از این موشک اموختند  و تاکتیک ساخت موشک بالستیک  در فرانسه بسیار پیشرفت گرد.

اسرائیل تا قبل از پایان همکاری به اندازه کافی نقشه و اطلاعات فنی از این همکاری مشترک با داسا به دست  اورده بود. دست کم ۱۲ موشک ام دی ۶۲۰ توسط  فرنسه به اسرائیل تحویل داده شده بود . اسرائیل دست  به توسعه موشک بالستیکی  با کد ۷۰۰ زد که بعدها جریکا ۱نام رفت. جریکا ۱ اولین بار در سال ۱۹۷۱  عملیاتی شد ولی رسما یک سال پیش  از ان تست شد و شباهت کلی بسیاری به ام دی ۶۲۰ دارد.  موشک در تاسیسات  زیر زمینی  در دامنه  کوه زکریا  در جنوب غربی  تلاویب ساخته شده و در همنجا در سیلو های ضد بمب  مستقر شده است.

وجود این موشک  اولین بار در سال ۱۹۷۳ افشا شد زمانی که اسرائیل در نبرد یوم کیپور  مورد حمله غافلگیر  کننده اعراب قرار گرفت و این کشور به شدت در خطر افتاد. در ان زمان گلدون مایر نخست ویزر  اسرائیل طی مکالمات رمزی خواهان  اماده کرد این موشک  با کلاهک اتمی شد که اگر ارتش مصر به نزدیکی تلاویب رسید ، قاهره را مورد هدف قرار  دهند .

ام دی 620

ام دی ۶۲۰

موشک جریکا۱ همانند موشک ام دی ۶۲۰ دارای دو مرحله سوخت جامد است و دارای برد ۴۶۰ کیلومتر است ولی با کاهش وزن کلاهک تا ۲۰۰ کیلوگرم بردش حتی به ۶۵۰ کیلومتر نیز می رسد  و میتواند یک کلاهک ۴۵۰  کیلوگرمی را حمل کند.جریکا ۱ میتواند یک کلاهک انفجاری  قوی ۴۵۰ کیلوگرمی و یا یک کلاهک انفجاری اتمی ۲۰ کیلوتن تی ان تی را حمل کنید . البته برخی منابع اعا میکنند که کلاهک اتمی ۶۵۰ کیلوگرمی است.

موشک دارای یک رایانه دیجیتال و سامانه هدایت اینرسی است و میزان خطای موشک ۱۰۰۰ متر است از این رو کاملا مشخص است که برای حمل کلاهک اتمی در نظر گرفته شده است.جریکا  دارای سکوی پرتاب   ثابت است و در قارهای  و سیلوهای کوه زکریا نگه داشته می شود  ۱۰۰ فروند از ان ساخته که امروزه از خدمت خارج  شده و با جریکا۲ جایگزین  شده است

ام جی ام ۵۲ لنس

موشک ام جی ام ۵۲ لنس یک موشک بالستیک کوتاه برد اتمی با برد ۷۰ تا ۱۴۰ کیلومتر بسته به مدل بود که در امریکا در دهه ۱۹۶۰ توسعه یافت و در سال ۱۹۷۲ در اروپا مستقر شد. این موشک سوخت جامد تک مرحله ای با زمان اماده سازی ۱۵ دقیقه  میتوانست یک کلاهک ۱۰۰ کیلو تن تی ان تی را حمل کند.این موشک در نقش اتمی در امریکا به کار می رفت ولی بعد از تجارب جنگ یوم الکیپور  و نیاز اسرائیل به یک موشک تاکتیکی برای ضربه زدن به اهدافی که از انها با پدافند به شدت محافظت میشد طی توافقی با امریکا اسرائیل در سال ۱۹۷۴ تعداد موشک لنس البته با کلاهک متعارف  ۵۰۰ کیلوگرمی انفجار قوی و برد ۷۰ کیلومتر را دریافت کرد. این موشکها با پرتابگر متحرک شنی دار بر اساس شاسی  نفربر ام۱۱۳ تا دهه ۱۹۹۰ در اسرائیل خدمت کردند ولی هرگز در هیچ نبردی شلیک نشدند.

موشک لنس

موشک لنس

جریکا۲

در سال ۱۹۸۵ مطبوعات اسرائیل از توسعه موشک بالستیک  جدید با برد بیش از ۱۲۰۰ کیلومتر خبر داد که میتواند سلاح شیمیایی و یا اتمی  را حمل کند. موشک در سال ۱۹۸۶ تست شد و تا سال ۱۹۸۷  دست کم هفت تست در دریایی مدیترانه انجام شد. یکی از دلال دستراسی به برد بالاتر با وجود اینکه جریکا ۱ توان هدف قرار دادن  قاهره و دمشق را داشت  این بود که همچنان بغداد دور از دستراس بود و حکومت اسلامی جدید در ایران نیز یکی از اهداف این برنامه بود

تا سال ۱۹۹۲ موشک به برد ۱۳۰۰ کیلومتر دست یافت  ولی به دلایل بسیاری از جمله از بین رفتن  خطر عراق دست کم برای مدتی در سال ۱۹۹۱ طی حمله متحدین  باعث شد تا این برنامه به دلیل هزینه زیاد  و اینکه برخی در اسرائیل  هزینه توسعه این موشک  را بسیار می دانستند و معتقد بودند میشود این هزینه را جای دیگر خرج کرد (برای خرید تسلیحات متعارف تر)   لغو شود ولی در نهایت  درسال ۱۹۹۴ با وجود براورد هزینه ساخت هر فروند ۵ میلیون دلار    موشک عملیاتی شد

جریکا۲  مانند جریکا ۱ دارای  موشک سوخت جامد دو مرحله  با سکوی پرتاب ثابت است و در واقع از سیلو  شلیک می شود  و در کوه زکریا  در سیلو ها جای جریکا۱ را گرفت است.موشک در تست های  در اسرائیل به ۱۳۰۰ کیلومتر با یک کلاهک یک تنی رسیده است ولی در تست در افریقای جنوبی در سال ۱۹۸۹ به برد ۱۴۰۰ کیلومتر نیز رسید. اسرائیل به دلیل رابطه  بسیار خوب با حکومت اپارتایت افریقای جنوبی تست های موشک های خود را در انجا انجام می داد.

جریکا۲ دارای یک کلاهک ۱۰۰۰ کیلوگرمی است  و برد ان با این کلاهک ۱۲۰۰ کیلومتر  است ولی میتوان با کاهش کلاهک با ۲۵۰ کیلوگرم برد را به ۲۰۰۰ تا ۲۶۰۰  کیلومتر نیز افزایش داد. موشک دارای طول ۱۴ متر و وزن ۲۶ تن است و میتوان ان را با کشنده جا بجا کرد ولی موشک از سیلو پرتاب میشود

اسرائیل بر اساس موشک جریکا ۲  موشک ماهواره بر شاویت را تولید کرد که دارای سه مرحله  سوخت جامد است .این موشک در سال ۱۹۸۸ تست شد . این موشک در پایگاه پرتاب موشک Grabouw در ۳۰ کیلومتری شرق کیپتان  افریقای جنوبی تست شد. در ان زمان حکومت اپرتایت همچنان در افریقای  جنوبی سرپا بود ولی بعد از فروپاشی ان  این ازمایشات متوقف شد  زیرا بسیاری  به اسرائیل شک داشتند که اسرائیل با وجود اینکه اعلام کرده بود هدف ساخت یک  ماهواره بر است ولی در واقع در حال تست  موشک  قاره پیما است.در مجموع تا سال ۱۹۹۰ سه تست در افریقای جنوبی و با بقی تحت  فشارها تحت فشار امریکا لغو تا اینکه اسرائیل پذیرفت  امریکا بر روی برنامه موشک دوربرد ان نظارت کند.

شاویت یک موشک ماهواره بر است

 ولی به راحتی میتواند نقش یک موشک بالستیک  را بازی که و با ۹۰۰ کیلوگرم  کلاهک دارای  برد ۴۸۵۰ کیلوگرم وبا ۳۰۰ کیلوگرم  کلاهک دارای  برد ۷۶۰۰ کیلومتر است ولی در نقش یک موشک ماهواره بر موشک توان حمل یک محموله ۲۵۰ کیلوگرمی را در مدار پایینی زمین را  دارد.موشک تا کنون ۹ بار شلیک شده که از این میان هفت بار برای پرتاب محموله فضای استفاده شده است. اولین بار این موشک در اسرائیل در ۱۹ سپتامبر سال ۱۹۸۸ در پایگاه پالماخیم  اتش شد که ماهواره افک ۱ را در فضا برد   و دومین پرتاب برای ارسال ماهواره در  اوریل سال ۱۹۹۰ انجام شد. چندین پرتاب دیگر نیز برای ارسال ماهواره انجام شد که اخرین ان  ۹ اوریل سال ۲۰۱۴ برای پرتاب  ماهواره افک۱۰ بود. تمامی پرتاب ها از پایگاه پالماخیم انجام شد

تقریبا هیچ عکسی از موشک های بالستیک اسرائیل وجود ندارد ...تنها تصویر فراگیر این تصویر است که  موشک سه مرحله ای ماهواره بر شاویت را نشان  می دهد که بسیار به جریکا 2 و 3 شبیه است

تقریبا هیچ عکسی از موشک های بالستیک اسرائیل وجود ندارد …تنها تصویر فراگیر این تصویر است که موشک سه مرحله ای ماهواره بر شاویت را نشان می دهد که بسیار به جریکا ۲ و ۳ شبیه است

جریکا۳

جریکا ۳ اولین موشک دوربرد اسرائیل است که میتوان ان را با کاهش کلاهک تبدیل  به یک موشک اتمی قاره پیما کرد

برنامه جریکا ۳ در اوائل دهه ۱۹۹۰  با توجه به ازمایشات موشک شاویت راه اندازی  شد. موشک درسال ۲۰۰۰ تست شد و در سال ۲۰۰۴ در گذارش محرمانه کنگره امریکا  به ان اشاره شد. جریکا۳ یک موشک سه مرحله سوخت جامد است و بسیار شبیه موشک شاویت است و از سال ۲۰۰۵ میلادی عملیات شده است .  شاویت دارای دو مرحله بزرگ بود و مرحله سوم در واقع  یک  بوستر کوچک سوخت جامد متصل به کلاهک بود و این طرح دقیقا در جریکا ۳ نیز استفاده شده است .موشک به اسرائیل توان هدف قرار دادن  تمامی اروپا بخشهای بزرگی از اسیا  حتی پکن پایتخت  چین، تمامی  قاره افریقا و حتی بر اساس  برخی گذارشات امریکا شمالی  را با کلاهک کوچکتر میتواند هدف قرار دهد. موشک دارای برد ۴۵۰۰ تا ۷۰۰۰ کیلومتر بسته به کلاهک است و میتواند یک کلاهک  متعارف و یا اتمی ۱۳۰۰ کیلوگرمی را در برد ۴۵۰۰ کیلومتری و یا یک کلاهک یک تنی را در برد ۵۰۰۰ کیلومتری ویا کلاهک ۷۵۰ کیلوگرمی را در  برد ۷۰۰۰ کیلومتری حمل کند. منابع امنیتی در امریکا معتقدند  که برد جریکا ۳ را با یک کلاهک ۲۵۰ کیلوگرمی عدد ۱۱۰۰۰  کیلومتر نیز میدانند ولی در نهایت کاملا مشخص است  جریکا ۳ دارای برد بین قاره ای است.

در حالی که گفته شده ۷۰ تا ۱۰۰ فروند جریکا ۲ تولید شده و در خدکت است ولی از قرار معلوم تعداد محدود تری احتمال بین ۲۰ تا ۴۰ جیرکا ۳ ساخته شده زیرا اسرائیل با برد جریکا ۲ نیز تمامی دشمنان  خود را پوشش میدهد. گذارشاتی وجود دارد که جریکا ۳ توان حمل سه کلاهک مجتمع  را دارد ولی این مسئله تائید نشده است .

تصویری از جریکا 1(کوچکیترین موشک)جریکا 2 ، ماهواره بر شایوت و جریکا3

تصویری از جریکا ۱(کوچکترین  موشک ولی در تصویر بدون بوستر  پرتاب مرحله نخست)جریکا ۲ ، ماهواره بر شایوت و جریکا۳

اسرائیل هرگز از موشک های بالستیک  خود استفاده نکرده است . در سال ۱۹۷۳ زمانی که ارتش مصر به عمق خاک اسرائیل نزدیک میشد ، اسرائیل دستور اماده  شدن  جریکا۱ با کلاهک اتمی را داد و این اقدام توسط ماهواره  های شوروی کشف شد. در سال ۱۹۹۱ نیز اسرائیل از ترس اینکه ، عراق با سلاح شیمیایی تلاویب را هدف قرار ندهد دست به اماده سازی موشک جریکا۲ با کلاهک شیمیایی  برای حمله زد  که به درخواست امریکا پرتابی انجام نشد حتی با کلاهک متعارف.

در سال ۲۰۰۰ یک جریکا ۲ از خاک اسرائیل برای ازمون رهگیری  ان توسط سامانه های ضد موشک اسرائیل تست شد

اسرائیل تنها از موشک های بالستیک خود برای  تهاجمی اتمی استفاده میکند و توان تهاجمی   متعارف هوایی ان به  جنگنده های چون اف۱۵ و اف۱۶ و تسلیحات هوا پرتاب دوربرد  و موشک های کروز انها   بر میگردد. در تاکتیک اسرائیلی (و البته تمامی ارتش های توسعه یافته جهان) به دلیل هزینه بالا و دقت کم موشک بالستیک  کوتاه برد و یا میان برد جایگاه ای ندارد جز در نقش   تاکتیکی (برد زیر ۳۰۰ کیلومتر ) که دقت بسیار مناسبی دارد ولی باز اسرائیل حتی در نقش تاکتیک کوتاه برد نیز از موشک بالستیک بهره نمی برد که دلیل عمده ان دم دست بودن تمامی اهداف راهبردی در برد جنگنده های نیروی هوایی اسرائیل انهم با پرتاب موشک های کروز از داخل خود اسرائیل است. نیروی هوایی اسرائیل به واسطه موشک های چون دللیه و پوپای توان هدف قرار داد اهداف راهبردی در لبنان سوریه و مصر را از درون خاک خوداسرائیل دارد.

نام جریکا۱ جریکا۲ جریکا۳
طول ۱۳٫۴۰ متر ۱۴ متر ۱۵٫۵۰متر
قطر ۷۹۲ م م ۱۵۵۴ م م ۱۵۶۰ م م
وزن ۶۳۵۰متر ۱۶۰۰۰متر ۲۹۰۰۰ متر
کلاهک وزن ۴۵۰   یا یک کلاهک اتمی ۲۰ کیلوتن تی ان تی یک تن یا یک کلاهک اتمی ۱۰۰۰ کیلوتن تی ان تی یک یا چند کلاهک اتمی
برد ۵۰۰ کیلومتر ۱۵۰۰ کیلومتر ۴۵۰۰ تا ۱۱۰۰۰ کیلومتر
پیشرانه

دو مرحله ای سوخت جامد

سه مرحله ای
دقت ۱۰۰۰ متر

زیر ۲۰۰ متر

گرداوری: عبدلحمید تارخ

منابع

http://en.wikipedia.org/wiki/Jericho_(missile)

http://fas.org/blogs/security/2006/12/nuclear_missile_testing_galore

http://fas.org/irp/threat/missile/rumsfeld/pt2_carus2.htm

45+

کاربرانی که این مطلب را پسندیده اند:

  • avatar
  • avatar
  • avatar
  • avatar
  • avatar
  • avatar