طرح  سامانه اسپایدر در  اولین دهه قرن جدید اغاز شد که هدف ان ساخت سامانه برای جایگزینی  سامانه پدافند هوایی  هاوک  در خدمت ارتش اسرائیل بود. در نیازمندی ارتش  ساخت سامانه ای تمام متحرک و کاملا مستقل پیشبینی شده بود که قابلیت درگیری  در ارتفاع بسیار پایین و متوسط  را داشته باشد و بتوان ان را به صورت فعال و غیر فعال(با رادار  و یا بدون رادار) استفاده کرد

پیمانکار اصلی این  طرح شرکت رافائل و شرکت هواپیما سازی اسرائیل پیمانکار دوم  طرح بود. سامانه بین سال های  ۲۰۰۲ تا ۲۰۰۵ تست شد و در سال ۲۰۰۵ به صورت محدود وارد خدمت شد و تا ده سال اینده جایگزین هاوک شد

اسپایدر شامل  دو مدل  می شود  . نسخه کوتاه برد   اسپایدر اس ار(SR)   و نسخه دوربرد تر  اسپایدر ام ار(MR)

هر دو نوع  نسخه از یک لانچر پرتاب متحرک شامل  دو نوع موشک   بهره میبرند

  • موشک هوا به هوای کوتاه برد پایتون ۵ که یک موشک تصوری ساز فروسرخ با برد  ۲۰ کیلومتر است . این موشک دارای سامانه تصویر ساز فروسرخ است و یک نسل جلوتر  از موشک های فروسرخ است . در این گونه موشک ها یک دوربین فروسرخ به صورت حرارتی هدف را کسب میکند و تحت نظر دارد که بدین صورت ایجاد اختلال روی موشک کار سختی است. این موشک  میتواند تا ۱۰۰ درجه از محور اصلی کاونده موشک با هر هدفی درگیر شود از این رو چالاکی بالا دارد. استفاده از این موشک به دلیل دارا بودن یک سامانه هدایت درونی غیر فعال به معنی برخورد به هدف بدون اخطار قبلی است
  • موشک هوا به هوای رادار فعال دربی با برد ۵۰ کیلومتر. این موشک در کلاس موشک امرام ای و بی است و دارای حالت رادار فعال است و میتوان ان را حتی به صورت غیر فعال مانند یک موشک ضد رادار به طرف هدف اتش کرد (برای اشنایی با موشک پایتون ۵ و دربی اینجا را کلیک کنید)
  • تصویری از اسپایدر اس ار

    تصویری از اسپایدر اس ار

هر دو موشک  موشک های هوا به هوا هستند  و از جنگند های چون اف۱۵ و اف۱۶ و چند مدل دیگر جنگنده شلیک میشوند  ولی در این سامانه از لانچر زمینی  پرتاب میشوند . در اسپایدر اس  ار نسخه کوتاه برد تر این سیستم  موشک ها به همان شکلی که از هواپیما پرتاب می شوند  در دستراس هستند و لانچر پرتاب دارای چهار سلول  است که دو موشک پایتون۵  و دو موشک دربی درون خود حمل میکند . اگرچه موشک پایتون۵ دارای برد ۲۰ و دربی دارای برد ۵۰ کیلومتر می باشد   ولی این دو موشک در هنگامی که از یک هواپیما شلیک میشوند به این برد  در ارتفاع متوسط به بالا دست پیدا خواهند کرد و شلیک از زمین  به دلیل نیاز به نیروی بیشتر برای رسیدن  به سرعت بالا و افزایش ارتفاء برای رسیدن به هدف باعث کاهش برد موشک   پایتون۵ به ۹ کیلومتر و دربی را به ۱۵ کیلومتر شده است

ولی در نسخه ام ار هر دو موشک دارای  یک بوستر کمکی برای افزایش برد است  و از این رو پانتون۵ به برد ۱۶ کیلومتر و دربی به برد ۳۲ کیلومتر رسیده  است . البته قرار گرفتن این بوستر کمکی  باعث این شده که موشک ها  در اسپایدر  ام ار   طول بیشتری داشته باشند  . همچنین لانچر پرتاب اسپایدر ام ار دارای هشت سلول پرتاب است که شامل  چهار پینتون و چهار دربی است.  البته میتوان  تمامی   محفظه های پرتاب   چه در نسخه اس ار و چه ام ار را از یک نوع موشک لود کرد(مثلا همه انها پایتون۵ و یا دربی باشند ) به نسخه دوربرد تر این دو موشک دربی ام ار و  پایتون ام ار میگویند

تصویر از موشک های قابل پرتاب از سامانه اسپایدر در تصویر موشک پایتون5 و دربی برای پرتاب از اسپایک اس ار و پتون5 ام ار و دربی ام ار با یک بوستر کمکی برای اسپایدر ام ار دیده میشود

تصویر از موشک های قابل پرتاب از سامانه اسپایدر
در تصویر موشک پایتون۵ و دربی برای پرتاب از اسپایدر اس ار و پتون۵ ام ار و دربی ام ار با یک بوستر کمکی برای اسپایدر ام ار دیده میشود

RSAF Open House Preview 23 May 2011 122b

نسخه اس ار  دارای  کمتری ارتفاع درگیری ۲۰ متر و بیشترین ارتفاع درگیری ۹۰۰۰ متر و ۱۶۰۰۰ متر در نسخه ام ار هستند  و سازنده  این سیستم مدعی توان درگیر اسپایدر با موشک های کرزو ، پهبادها و جنگنده ها را دارد

سیستم اسپایدر اس ار  برای کشف هدف از یک   رادار سه بعدی  ارایه فازی فعال ایی ال / ام ۲۱۰۶ ساخت التای اسرائیل بهره می برد. این رادار خود بر روی یک شاسی چرخدار  شش چرخ نصب است و کاملا متحرک است . این  رادار میتواند  ۵۰۰ هدف را رهگیری و با چهار  هدف درگیر شود و  دارای برد کشف ۷۰ تا ۱۱۰ کیلومتر  بر ضد یک جنگنده ۴۰ تا ۶۰ کیلومتر برضد یک پهباد و یا بالگرد است. این رادار سه بعدی وظیفه قفل و دادن اطلاعات هدف برای هدایت موشک دربی   را دارد. واحد حامل  رادار در واقع پست فرمانده ای نیز می باشد  و می تواند  تا هشت  پرتابگر اسپایدر  را با کمک امواج رادیویی  از برد ۱۰ کیلومتری پوشش دهد  و همگی را رهبری کند.

رادار سامامه اسپایک اس ار

رادار سامامه اسپایدر اس ار

در اسپایدر  ام ار  از رادار اریه فازی فعال ایی ال /ام ۲۰۸۴ استفاده میشد که ان نیز روی یک شاسی متحرک نصب است  و پست فرمانده ای نیز به حساب می اید.این رادار دارای توان رهگیری ۱۲۰۰ هدف و درگیری  با ۸ هدف است و برد ان بر ضد یک جنگنده به ۲۵۰ کیلومتر می رسد

همچنین هر دو نوع نسخه اسپایدر بر روی کاموین  حامل موشک دارای یک سامانه تصور ساز فروسرخ نیز است که برای کسب غیر فعال هدف استفاده میشود

در هر دو سیستم اسپایدر میتوان موشک را قفل شده و یا قفل نشده شلیک کنند . در روش شلیک بعد از قفل  ، موشک دربی توسط رادار  روی هدف قفل  و روانه  هدف میشود و میشد موشک را به حالت نیم فعال  نیز به طرف هدف روانه کرد و در تمام طول مسیر در صورت نیاز توسط رادار سامانه  اتش، هدایت شود

همچنین در حالت شلیک بعد از قفل هدف توسط کاونده  تصویر ساز فروسرخ  موشک کشف شده و موشک روی هدف قفل شده و به طرف ان اتش می شود.  در لانچر  پرتاب موشک دربی سر موشک پاینتون۵ بیرون از  لانچر است تا بتوان با کمک دوربین تصویر ساز سر موشک هدف را کسب کرد

رادار سامانه اسپایک ام ار

رادار سامانه اسپایدر ام ار

ولی در روش شلیک قبل از قفل  برای  مواردی که سیستم رادار فعال نیست(به هر دلیل مانند برخورد  موشک ضد رادار به رادار اتش بار  ویا جنگ الکترونیک) موشک بدون اینکه قفل شود به طرف محدوده ای که انتظار می رود هدف در انجا  است و یا در حال حرکت به ان سمت است شلیک شده و موشک با کمک کاونده خود در اسمان دنبال  هدف میگردد تا هدف را کسب کند. البته در این شرایط باید دقت کرد که هدفی خودی ویا غیر نظامی در  اسمان نباشد زیرا موشک اولین هدفی را که بیابد  با ان درگیر میشود

لانچر موشک در پشت کابین قابلیت چرخش ۳۶۰ درجه را دارد و برای درگیر با اهداف مختلف نیاز  به چرخش کامیون   نیست

همان طور که گفته شد، این سیستم تمام متحرک است و در اسرائیل روی شاس خودروی بنز و یا من نصب شده است

اسپایدر   به غیر از  اسرائیل در چند کشور دیگر نیز به خدمت گرفته شد.

گرجستان اولین مشتری اسپایدر بود. این کشور در سال ۲۰۰۸ تعدادی اسپایدر  را دریافت کرد و بر اساس برخی منابع حتی در جریان جنگ گرجستان نیز حضور داشته است. در نهایت  تصاویری از این سامانه همکنون در گرجستان در دسترس است

تصویری منتسب به حضور اسپایدر در جنگ سال ۲۰۰۸ گرجستان

اسپایدر تنها با موشک پاینتون در گرجستان

لانچر پرتاب اسپایدر ام ار

لانچر پرتاب اسپایدر ام ار

Spyder-SAM

اسپایدر ارتش هند

هند اولین مشتری  اسپایدر است که خرید و دریافت این موشک را تائید  کرده است.هند ۱۸ سیستم اسپایدر ام ار را در سال ۲۰۰۶ با مبلغ  بیش از ۳۹۵ میلیون دلار را سفارش داد که در سال ۲۰۱۲ با ۵۰۰ موشک پاینتون ۵ و ۳۰۰ موشک دربی دریافت کرده است

پرو نیز در سال ۲۰۱۲ طی قرار داد ۱۴۰ میلیون دلاری  بین ۲۰ سیستم دیگر انتخاب کرد . گفته شده شش اتش بار اسپایدر  توسط این کشور تحویل گرفته شده است

سنگاپور نیز در سال ۲۰۰۸ توانست ۲ اتش بار  با ۷۵ موشک پاینتون۵ و ۷۵ تیره دربی سفارش داد  که بین سال های ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۲ تحویل این کشور  شده است

ویتنام نیز در سال ۲۰۱۵ میلادی تعدادی سامانه اسپایدر را سفارش داد

نام اسپایدر اس ار  اسپایدر ام ار
موشک  فروسرخ ۲ موشک تصویر ساز فروسرخ پاینتون۵ با برد ۹ کیلومتر چهار موشک تصویر ساز فروسرخ پاینتون۵ با برد ۱۵ کیلومتر
موشک رادار ۲ موشک رادار فعال دربی با برد ۱۵ کیلومتر چهار  موشک رادار فعال دربی با برد ۳۵ کیلومتر
رادار رادار اریه فازی EL/M-2106 رادار اریه فازی EL/M-2084
برد رادار بر ضد یک جنگنده ۱۳۰ کیلومتر ۲۵۰ کیلومتر
شاسی رادار و لانچر موشک متحرک/متحرک متحرک/متحرک

ترجمه :عبدالحمید  تارخ

منابع:

 http://www.army-technology.com/projects/spyder/

http://www.globalsecurity.org/military/world/israel/spyder.htm

39+

کاربرانی که این مطلب را پسندیده اند:

  • avatar
  • avatar
  • avatar
دسته بندی شده در: