در سال ۱۹۶۵ نیروی هوایی امریکا خواهان   تحقیق در  مورد نسل بعدی شکاری رهگیر های مورد نیاز این نیرو داشت. در سال ۱۹۶۸ با در نظر گرفتن تجارب حضور فانتوم در ویتنام و عملکرد ضعیف ان در برابر میگ ۲۱ در رزم هوایی داگ فایتر  و همچنین گذارشاتی که در مورد میگ ۲۵ از شوروی به عنوان جدید ترین محصول دفاعی شوروی می امد  مشخص شد که فانتوم نخواهد  توانست  در برابرمیگ ۲۵ به دلیل سقف پرواز و سرعت بالا و کارایی  بهتر موشک ار ۴۰ و رادار ارسمیج  بر بیاید  و از طرفی غرب با در نظر  گرفتن اینکه میگ ۲۳ که در ان زمان در حال ازمایش بود به احتمال  قوی بسیار چالاکتر از فانتوم  است ،  از این رو نیروی هوایی نیاز به یک شکاری رهگیر جدید برای جایگزینی   فانتوم شد.پروژه جدید جنگنده اف ایکس نام داشت و  در ویژگی های ان مقابله با میگ ۲۵ در نظر گرفته شده بود. درسال ۱۹۶۸ نیروی هوایی جنگنده  میخواست  چالاک با برد زیاد برای گشت هوایی طولانی مدت سرعت بیش از ۲٫۵ ماخ میخواست. جنگنده جدید باید دو موتوره و تک سرنشینه باشد

اگرچه چندین  شرکت تا سال ۱۹۶۹ طرح های را پیشنهاد دادند ولی این کمپانی مکدانل داگلاس بود که طرحش که از طرف نیروی هوایی با نام اف۱۵ خوانده  میشد مورد پسند قرار گرفت و قرار داد  ساخت پیش نمونه ها در همان سال با مگدانل داگلاس امضا شد. اولین اف۱۵  در ۲۶ ژوئن ۱۹۷۲ از خط تولید خارج شد و با یک  فروند سی ۵ به پایگاه هوایی ادواردز منتقل شد تا یک روز بعد توسط خلبان ازمایشگر مگدانل داگلاس (اروینگ باروز) اولین پرواز خود را تجربه کند.نسخه دو سرنشینه   که اول تی اف۱۵ نام داشت در ۷ جولای ۱۹۷۳ پرواز کرد .ساخت ۳۰ فروند اف۱۵ از دو مدل تک و سرنشینه  در سال ۱۹۷۳ تصویب شد و از سال ۱۹۷۴ وارد خط تولید شد تا اینکه در سال ۱۹۷۶ وارد خدمت شد و لقب ایگل یا همان عقاب به ان داده شد. طرح اف۱۵ در زمان خودش هزینه بالای برای نیروی هوایی داشت ولی در نهایت نیروی هوایی جنگنده ای را یافته بود که به راحتی از پس تهدیدات   جنگنده چون میگ ۲۵ فاکس بت شوروی بر می امد . شوروی با ورود اف۱۵ تحت فشار قرار گرفت و دست به توسعه طراحی برای رقابت با اف ۱۵ زد که در نهایت  سوخوی۲۷ از با در امد .

به زودی اف۱۵ تبدیل  به محبوبه خلبان نیروی هوایی شد. اف۱۵ از همه لحاظ برتری شکاری رهگیر جهان بود . قدرت چالاکی ان برتر از هر جنگنده ای بود و با رانش به وزن ۱٫۰۷ برتری رانش به وزن زمان خود را داشت(حتی همکنون نیز این عدد بسیار عالی است)،شعاع  رزمی و سرعت ان از هر شکاری امریکا برتر بود . یک متخصص شکار  نصیب نیروی هوایی شده بود .

اف15 بی در یک نمایش هوایی در انگلستان در سال 1976. این نمایش هوایی جهت جلب مشتری اجرا شد

اف۱۵ بی در یک نمایش هوایی در انگلستان در سال ۱۹۷۶٫ این نمایش هوایی جهت جلب مشتری اجرا شد

اف۱۵ ای و بی

اف۱۵  دارای  دو موتور در دو غلاف از هم جدا و دو سکان عمودی بود. بدنه هواپیما ۳۷% الومینومی ،۲۵ % تیتانیوم و ۵٫۵ فولاد تشکیل  شده بود و ما بقی از مواد کامپوزیت.از دو مورد  توربوفن  پرات اندویتنی اف۱۰۰ بی دبلیو ۱۰۰ بهره می برد  که دارای قدرت ۱۴۶۷۰  پاوند  بدون پس سوز و ۲۳۸۳۰  پاود با پس سوز است.این موتور اولین موتور توربوفن یک جنگنده نیروی هوایی بود و همچنین تا  زمان ورود به خدمت موتور جنرال الکتریک   اف۱۱۰ بر روی برخی نسخه های اف۱۶  قویترین موتور یک جنگنده  در ارتش امریکا  بود.ورود موتور در قسمت بالا دارای لبه متغییر برای کنترل جریان هوا ورودی است و همچنین  دو موتور در دو غلاف جدا نصب شده است.موتور را میتوان  در عرض نیم ساعت باز کرد  و تعویض کرد و درگاه های دستراسی به قطعات حساس بسیار  کارا  هستند.بالها در بالا بدنه قرار دارد و دارای بارگذاری کمی هستند که خود افزایش چالاگی ایگل نقش دارد

هواپیما دارای  یک سرعت گیر بزرگ بر روی کمرش بود که برای فرود استفاده می شد و دارای  سامانه کنترل دیجیتال   با سیم بود (FBW)  بود اگرچه به خوبی با سیستم کابلی قابل هدایت بود . سطح  تعمیر و نگهداری با قرار دادن دریچه های دست  راسی فراوان بسیار عالی است و قطعات کمتری برای روغن کاری وجود دارد . برای نمونه ۲۰۲ قطعه روغنکاری  در اف۱۵ و بیش از ۵۰۰ عدد در اف۴ فانتوم

اف۱۵ ای در دماغه دارای رادار پالاس داپلر  ای پی جی ۶۳ بود که در باند ایکس کار میکرد . ای پی جی ۶۳ رادار با پردازنده و سیگنال دیجیتال  بود و اولین رادار نیروی هوایی با قابلیت برنامه ریزی بود و این امکان را می داد تا با تغییر نرم افزار سلاحی جدیدی  را با ان هماهنگ کنند . توان  پایین نگری  بسیار  خوبی داشت  و گفته شده تا ۵ کیلومتر  پایینتر از خود را می بیند . توان کشف بهینه اهداف  چند گانه  پرواز کننده در ارتفاع پایین را داشت  و میتواند  انها را به خوبی از هم تفکیک کند. این رادار دارای برد کشف ان بین ۹۰  تا ۱۶۰  کیلومتر بر ضد یک هدف هوایی بسته به سطح مقطعی رادار  و توان قفل  از ۱۰۰ تا ۷۰ کیلومتری را داشت. توان درگیری با دو هدف در یک زمان را داشت  اگرچه موشک اسپارو چنین توانی  را برای ان فراهم نمی کرد.رادار بسیار اطمینان پذیر بود و به ندرت خراب میشد و از کارایی  ان به نیکی یاد برده میشود.

اف15 ای در نخستین روزهای خدمت در دهه 1970 در امریکا

اف۱۵ ای در نخستین روزهای خدمت در دهه ۱۹۷۰ در امریکا

جنگنده دارای  رادار شناسایی دوست از دشمن داشت و از گیرنده هشدار  دهنده راداری ای ال ار ۵۶  و هشدار  دهنده جنگ الکترونیک ای ال کیو ۱۲۸ مجهز است و دارای  سامان هدایت اینرسی ای اس ان ۱۰۹ بود.

کابین دارای کنترول جریان سوخت بر روی دست گاز بود(هوتاس)  بود ولی کل کابین انالوگ  بود و دارای  یک اچ یو دی و دو  نمایشگر تک رنگ تک منظوره  برای نمایش حالت مختلف  رادار بود.خلبان بر روی یک صندلی پرتاب ساخت مکدانل داگلاس قرار داشت  و کابین بسیار حبابی داشت و دارای دید رو بع  عقب عالی بود. خلبان نیروی هوایی احساس  میکردند روی جنگنده نشسته اند تا داخل  جنگنده.

سلاح ثابت  جنگنده یک توپ ۲۰ م م ۶ لول گاتیلینگ است که در سمت راست  جنگنده ریشه بال نصب شده بود و  دارای ۹۲۰  گلوله است . قرار بود یک گاتیلنگ ۲۵ م م روی اف۱۵ نصب شود ولی این برنامه در سال ۱۹۷۳ لغو شد.

دارای یک جایگاه  جنگ افزاری  سه  تیره در زیر  بال است که  توان حمل  دو موشک  سایندوندر  را زیر هر بال (در مجموع چهار عدد) درتیره مرکزی جایگاه زیر بال  یک مخزن سوخت را حمل کند.همچنین چهار جایگاه در کنار ورودی هوا در زیر  بدنه (دو عدد در هر طرف) قرار دارد که می تواند تا چهار موشک  اسپارو را حمل کند و در یک جایگاه مرگزی زیر بدنه  یک مخزن سوخت خارجی.اف۱۵ در نسخه شکاری برای پرتاب بمب های سقوط ازاد مارک ۸۲ و ۸۴ سیم کشی شده است

اف15 دی ارتش اسرائیل که طی ارتقا توان حمل موشک دوربرد اپتیکی پوپی را یافته است (موشک در زیر بال نصب است)

اف۱۵ دی ارتش اسرائیل که طی ارتقا توان حمل موشک دوربرد اپتیکی پوپی را یافته است (موشک در زیر بال نصب است)

هواپیما در مجموع سه مخزن سوخت خارجی ۲۰۳۹ لیتری  حمل  میکند و دارای  توان سوختگیری  هوایی بومی است که دریچه  سوختگیری  اف۱۵ بر روی ورودی  هوا در سمت  چپ قرار دارد.

برد انتقالی  اف۱۵ رقم فوق العاده ۴۶۰۰ کیلومتر با سوخت  خارج بود و شعاع رزمی ان با هشت موشک  و سه مخزن سوخت   نزدیک  به ۱۳۰۰  کیلومتر بود . بیشترین سرعت  در وزن سبک در ارتفاع  بالا به ۲٫۵ ماخ می رسید ولی در حالت کاملا مسلح پایین تر  ۱٫۶ ماخ بود.

بر اساس اف۱۵ ای نسخه دو سرنشینه اف۱۵ بی ساخته شد. ۳۶۴ کیلوگرم سنگینتر  بود و سوخت کمتری حمل میکرد اگرچه توان رزمی مشابه  اف۱۵ ای داشت ولی سامانه  هشدار دهنده  جنگ الکترونیک ای ال کیو ۱۳۵ را حمل نمی کند .در مجمع ۳۵۵ فروند اف۱۵ ای و ۵۷ فروند نسخه بی ساخته شد

 اف۱۵ سی و دی

حتی قبل از اغاز تولید انبوه  نسخه ای و بی اف۱۵ مگدانل داگلاس دست به توسعه نسخه ارتقا یافته ایگل با نام ایگل ۲۰۰۰ کرده بود. اف۱۵ سی در ۲۷ فوریه سال ۱۹۷۹ اولین پروازش را انجام داد  و نسخه دو سرنشینه  این مدل با نام اف۱۵ دی  در ۱۹ ژوئن پرواز کرد.

اف۱۵ ای و اف۱۵ سی هر دو دارای  یک پیکر بندی بودند ولی تفاوتهای بزرگی نیز داشتند داشتند  از جمله: ارتقاء رادار ای پی جی ۶۳ به نسخه ای پی جی ۶۳ پی اس پی با سرعت پردازش بیشتر، بهبود موتور و ارتقاء به نسخه اف۱۰۰ پی دبلیو ۲۲۰ که اگرچه  از پی دبیلو ۱۰۰ چندان قویتر نبود ولی  قابلیت اطمینان  پذیری بهتری داشت  و دارای کنترول دیجیتال  بود.همچنین نرم افزارها برای افزایش محدوده مانور ارتقا یافت و از طرفی شاسی  مستحکمتر شد تا وزن بیشتری را تحمل کند.

نصب مخزن سوخت تطبیقی  بر روی اف۱۵ سی از جمله ویژگی ها برتر این نسخه بود. این مخازن به صورت  جدا شونده در دو طرف ورودی هوا نصب میشود و برد انتقالی اف۱۵ سی و دی را به عدد ۵۵۵۰ کیلومتر رسانده است.این مخازن در سال  ۱۹۷۴ بر روی اف۱۵ ای تست شد ولی به اف۱۵ سی رسید.این تغییرات ۲۷۲ کیلوگرم بر وزن  این جنگنده افزود . تولید از سال ۱۹۷۹ اغاز شد و در مجموع ۴۰۸ اف۱۵ سی و ۶۲ فروند اف۱۵ دی خریداری شد. اف۱۵ سی و دی با ورود به خدمت جای  اف۱۵ ای و بی را گرفت و نسخه های قبلی به گارد ملی تحویل داده شدند.

در دهه ۱۹۸۰ طی ارتقائات  با نام ام اس پی آ ۲  رادار ای پی جی ۶۳ پی اس پی به رادار ای پی جی ۷۰ ارتقاء یافت. ای پی جی ۷۰  دارای  همان دیش  ولی پردازشگر های  سریعتری داشت و برد کشف ان به ۲۴۰ کیلومتر نیز می رسید . این رادار به صورت ماژولار طراحی شده بود و ۸۵% از پردازشگرهای ان با رادار ای پی جی ۷۱  شکاری اف۱۴ دی مشترک بود .همچنین سامانه هشدار دهنده ای ال ار ۵۶ سی و جنگ الکترونیک ای ال کیو ۱۳۵ اصلاح شدند.یک سامانه پرواز مرکزی جدید یک مگابایتی (۲۵۶ کیلوبایت در نسخه قبلی) سرعت پردازش  را سه برابر افزایش داده بود .

 یکی از ویژگی های این ارتقاء  پشتبانی  از موشک رادار فعال امرام بود که  ای پی جی ۷۰ با ان هماهنگ شده بود.امرام این توان را به ایگل داد که همزمان با دو هدف درگیرشود توانی که با اسپارو نداشت.امرام را میشد از روی ریل پرتاب موشک سایندوندر  لود کرد از این رو ایگل توان حمل و شلیک  هشت امرام را  داشت. نسخه جدید که کلاس ام اس پی آ ۲ میشد  در سال ۱۹۸۵ وارد خط تولید شد و تمامی نسخه های قبلی  به تدریج به این کلاس ارتقا یافتند.برخی از اف۱۵ ای و بی نیز  در دهه ۱۹۸۰ ارتقاء  یافتند که شامل  ارتقا رادار به ای پی جی ۶۳ وی ۱ و مخازن سوخت تطبیقی بود.

قرار بود اف۱۵ با اف۲۲ جایگزین شود ولی در نهایت به دلیل تعداد کم اف۲۲ تولید قرار شد تعدادی  از  اف۱۵ سی ارتقاء یافته و تا سال ۲۰۳۰ در خدمت باقی بماند. همکنون ۱۸ فروند اف۱۵ سی مجهز به رادار ای پی جی ۶۳ وی ۲ شدند  که  یک رادار  اریه فازی با دیش ثابت است . این نمونه دارای برد بیش از ۲۵۰ کیلومتر برضد یک جنگنده در ابعاد یک ایگل است  و توان درگیر همزمان با چهار تا شش  هدف را با امرام دارد.همچنین این رادار توان درگیری گسترده تری را در اختیار اف۱۵ قرار میدهد.کابین نیز کمی تغییر کرده بود و یک نمایشگر تک رنگ چند منظوره نیز به ان اضافه شده بود

ارتش امریکا اولین  اف۱۵ خود در  سال  ۱۹۷۷  تحویل گرفت . امروزه از بیش از ۸۰۰ فروند اف۱۵ شکاری که در خدمت داشت  حدود ۲۵۰ فروند اف۱۵ سی و دی در خدمت است و تمامی نسخه  های ای و بی ذخیره شده اند .همکنون تعداد اف۱۵ ایی استریک ایگل بیشتر از نسخه  شکاری است ولی ایگل در کنار اف۲۲ شکاری رهگیر اصلی ارتش امریکا است.اف۱۵ در دهه ۱۹۸۰ جایگزین اف۴ فانتوم های نیروی هوایی در پایگاه هایی اروپایی این نیرو شد و  در جریان جنگ  اول خلیج فارس نسخه سی و دی در کنار نسخه E  خدمت  کردند و ۳۶ پیروزی از ۳۹ پیروی هوایی جنگ را به دست اوردند. که البته دو فروند این پیروزها سهم ایگل ها  سعودی بود.همچنین طی جنگ  سال ۱۹۹۹ در بالکان چهار پیروزی  به نام خود ثبت  کرد. این پیروزی شامل پنچ میگ۲۹،دو میگ۲۵،نه میگ۲۳،دو میگ۲۱،دو سوخو۲۵،چهار سوخو۲۲،یک سوخو۷،شش میراز اف۱ و چهار هواپیمای ترابری و اموزشی  و بالگرد بود.

امرام برای نخستین بار توان درگیر همزمان با چند هدف را به اف15 داد

امرام برای نخستین بار توان درگیر همزمان با چند هدف را به اف۱۵ داد

به غیر از امریکا ، سه کشور ژاپن ، اسرائیل و عربستان  نسخه  شکاری اف۱۵ را به خدمت گرفتند.

اسرائیل اولین مشتری اف۱۵ بود که در سال ۱۹۷۷  اولین سری ای و بی را تحویل گرفت که برای ارتش امریکا ساخته شده بودند . سری اول شامل  چهار فروند اف۱۵ ای بود و سری دوم ۱۹ فروند اف۱۵ ای و ۲ فروند اف۱۵ بی بود . در سال ۱۹۹۱ نیز طی جنگ اول خلیج  فارس۱۲ فروند اف۱۵ ای و یک فروند اف۱۵ بی برای  حفاظت از اسرائیل به  این کشور اعضام شدند   که در نهایت  در اسرائیل باقی ماند و بر طبق گذارشات  تبدیل  به لوازم  یدکی شدند.اسرائیل همچنین ۱۸ فروند اف۱۵ سی و ۱۳ فروند اف۱۵ دی تحویل گرفت . اسرائیل در دهه ۱۹۸۰ دست به نصب موشک های  پینتون ۳ و در دهه بعد موشک پینتون ۴ بر روی اف۱۵ خود زد.اف۱۵ اسرائیل اولین درگیر هوایی خود را در سال ۱۹۷۹ به ثبت رساند که یک میگ ۲۱ قربانی  اف۱۵ این ارتش  شد که اولین شکار اف۱۵ بود. طی درگیر   بین سال ۱۹۷۹ تا ۱۹۸۱ دست کم ۱۳ جنگنده  سوری شامل  ۱۱ میگ ۲۱  و دو میگ ۲۵ را سرنگون کرد و در نبرد سال ۱۹۸۲ در  لبنان  ۴۰ جنگنده سوری را سرنگون کرد. ارتش  سوریه مدعی سرنگونی دو تا سه اف۱۵ اسرائیلی است  ولی  هرگز تائید نشدند .  اگرچه بسیاری معتقد هستند   اف۱۵ در جنوب لبنان سرنگون شد ولی لاشه به دست  اسرائیلها افتاد. در سال ۱۹۸۵ نیز دو میگ ۲۳ ام ال سوری توسط دو اف۱۵ سرنگون شده .

عربستان  سعودی  در دهه ۱۹۸۰ ،  ۴۶  فروند اف۱۵ سی و ۱۶ فروند اف۱۵ دی را دریافت کرد  و در نهایت ۱۲ فروند دیگر نیز در سال ۱۹۹۱ دریافت کرد.اف۱۵ عربستانی  طی جنگ ایران و عراق  در ۵ژوئن سال ۱۹۸۴ دو فروند اف۴ ایی فانتوم ارتش ایران   را سرنگون کردند و در جنگ خلیج فارس ۱ نیر دو فروند میراز اف۱ توسط ایگل های  سعودی سرنگون  شدند.

ژاپن تحت امتیاز  اف۱۵ سی و دی را با نام جی و دی جی  درصنایع  میتسابیشی تولید کرد.ژاپن در دهه ۱۹۵۰ برای جایگزینی  ناوگان  اف۱۰۴  و تقویت ناوگان اف۴ فانتوم دست به دریفات  ۲۰۳ فروند اف۱۵ سی و ۲۰ فروند اف۱۵ دی زد.از این تعداد۱۴ فروند در مگدانل داگلاس تولید و ما بقی در ژاپن تولید شدند  .در سال ۱۹۸۱ اولین اف۱۵ ساخت میتسابیشی  تحویل شد و اخرین ان نیز درسال ۱۹۹۷ تحویل این ارتش زاپن  شد(که اخرین ایگل شکاری تولید بود).موتور و سامانه هشدار دهده و جنگ الکترونیک در خود ژاپن  تحت  لیسانس  تولید شد و در نهایت در سال ۱۹۸۷ برنامه ارتقاء  روی ایگل های  قبلی تولید و تولیدات بعد اجرا شد که شامل  ارتقاء  موتور به اف۱۰۰ پی دبلیو ۲۲۰ ایی و هشدار  دهنده و جنگ الکترونیک ژاپنی بود.همچنین در دهه ۹۰ میلادی  ارتقائات  دیگر روی ایگل ها انجام شد از جمله تعویض  رادار ای پی جی ۷۰  به ای پی جی ۶۳ وی۱ بود . این رادار قابلیت  اطمینان  ده برابر نسبت به نسخه ای پی جی ۷۰ را داشت  و همچنین  توان رهگیری ۱۴ هدف و توان درگیر با شش هدف در یک زمان را دارا می باشد   و مقاومت ان در برابر جنگ الکتروینک بسیار بالا است.دست کم  تا کنون ۸۰ فروند اف۱۵ به این رادار تجهیز شدند  . همچنین در ژاپن موشک  فروسرخ بومی ای ای ام ۳ و موشک رادار فعال ای ای ام ۴ با برد ۱۰۰  کیلومتر بر روی اف۱۵ نصب شده که نقش امرام را برای  این جنگنده بازی میکند .به تازگی نیز موشک  فروسرخ ای ای ام ۵ با ای ای ام ۳ جایگزین شده است.

Red Flag 07-1

اف۱۵ یک شکاری بی نظیر بود. دست کم هرگز به صورت رسمی تائید نشد  که در رزم هوا به هوا  سرنگون شده در حالی که بیش از ۱۰۰ پیروزی هوایی برای ان به دست امده. امروزه با ورود جنگندهای چون رافال ، تایفون  و انواع جدید سوخوهای  روسی کمتر از قبل به چشم می اید  . طی تمرینات  پرجم قرمز در برابر تایفون  و سوخوی۳۰ هندی عرصه را واگذاشت  ولی همچنان زیر سایه اف۲۲ به خدمت خود ادامه میدهد.

ترجمه:عبدالحمید تارخ

مشخصات F15C ایگل
تولید کننده امریکا، مکدانل داگلاس
تعداد خدمه یک خدمه
طول و ارتفاع ۱۹۴۳ متر و ۵٫۶۳ متر
وزن خالی ۱۲۷۰۰ کیلوگرم
بیشترین سرعت ۲٫۵ ماخ برابر با ۲۶۶۰ کیلومتر در ساعت
برد ۵۵۵۰ کیلومتر با تمام سوخت خارجی و داخلی  و مخزن سوخت تطبیقی بدون مهمات و ۱۹۶۷ کیلومتر با هشت موشک هوا به هوای و سه مخزن سوخت خارجی
سقف پرواز ۲۰۰۰۰ متر
موتور دو دستگاه موتور پرات اندویتنی اف۱۰۰ یا اف۲۲۰ با توان ۱۷۰۰۰ پاوند بدون پس سوز و ۲۵۰۰۰ پاوند با پس سوز
تسلیحات یک دستگاه توپ ۲۰ میلیمتری گاتیلینگ ام۶۱ در ریشه بال سمت راست،۱۱ مقر حمل تسلیحاتی (سه مقر ترکیبی زیر هر بال  و پنج مقر زیر بدنه)با تون حمل تا ۴ موشک هوا به هوایی سایندوندر و چهار موشک اسپارو و یا هشت موشک امرام،و یا ۷۳۰۰ کیلوگرم بمب غیر هدایت شونده و حمل سه مخزن سوخت ۲۳۰۰ لیتری
تعداد تولید شده ۱۱۷۱ فروند ساخته شده
84+

کاربرانی که این مطلب را پسندیده اند:

  • avatar
  • avatar
  • avatar
  • avatar
  • avatar
دسته بندی شده در:        
Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.