با مطرحشدن نیاز به رهگیری موشکهای بالستیک دوربرد در ارتفاع بالا، قادر به دفاع در خارج از جو از جمله در برابر موشک «نودونگ» کرهٔ شمالی، توسعهٔ این سامانه از سال ۲۰۱۵ آغاز شد. در سال ۲۰۱۸ مرحلهٔ توسعهٔ پایان یافت و نمونهٔ آزمایشی تولید شد. با این حال، نخستین پرتاب آزمایشی با شکست مواجه شد و ارتش تصمیم گرفت تا سال ۲۰۲۲ توسعهٔ سامانه را تکمیل کرده و تولید انبوه را آغاز کند. برنامهریزی شده است که در سال ۲۰۲۳ وارد خدمت عملیاتی شود و هزینهٔ توسعهٔ آن ۱ تریلیون وون است.
جمهوری کره برای مقابله با تهدید حملهٔ هستهای کرهٔ شمالی، تا سال ۲۰۲۳ در حال تکمیل «کیلچین» و سامانهٔ دفاع موشکی کرهای است، و L-SAM یکی از اجزای اصلی این سامانهٔ دفاعی بهشمار میرود.
در ۲۳ فوریهٔ ۲۰۲۲، تحت نظارت آژانس توسعهٔ دفاعی کره ، آزمایش پرتاب L-SAM در مرکز آزمون جامع آن، واقع در تائِنان استان چانگنام، انجام شد. این آزمایش بدون هدف واقعی و بهصورت «تست پروازی» اجرا شد؛ به این شکل که موشک بر اساس مسیر برنامهریزیشده شلیک شد. گزارش شد که موشک رهگیر دقیقاً در نقطهٔ اصابتِ از پیش تنظیمشده فرود آمده و آزمایش با موفقیت انجام شده است.
در ۳۰ مه، آژانس توسعهٔ دفاعی برای نخستین بار کل روند «آزمون جامع هدایت و پرواز L-SAM» را برای رسانهها منتشر کرد. این آزمایش بهصورت عملی انجام شد؛ به این ترتیب که موشک هدفی شبیهسازیشده بر اساس موشک بالستیک کرهٔ شمالی ردیابی و در ارتفاع موردنظر رهگیری و منهدم شد.در ۲۶ سپتامبر ۲۰۲۳، در مراسم روز نیروهای مسلح و رژهای که پس از ده سال برگزار شد (زیرا اول اکتبر ۲۰۲۳ مصادف با تعطیلات چوسوک بود و برنامه جلو افتاده بود)، سامانهٔ L-SAM برای نخستین بار در ملأعام ظاهر شد.در ۲۹ نوامبر ۲۰۲۴، وزارت دفاع اعلام کرد که آژانس توسعهٔ دفاعی توسعهٔ L-SAM را تکمیل کرده است. پس از تکمیل توسعه، تولید انبوه L-SAM قرار است از سال ۲۰۲۵ آغاز شود.
ترکیب سامانه
ساختار یک آتشبار L-SAM بهصورت زیر است:
- یک دستگاه رادار چندمنظوره، ارایه فازی باند S با برد کشف ۳۱۰ کیلومتر
- یک مرکز کنترل درگیری
- یک مرکز کنترل عملیات
- دو سکوی پرتاب موشک رهگیر ضد هواگرد
- دو سکوی پرتاب موشک رهگیر ضد موشک بالستیک
با استقرار ۷ آتشبار، میتوان کل حریم هوایی جمهوری کره را پوشش داد.قیمت یک آتشبار سامانهٔ تاد شرکت آمریکایی لاکهید مارتین، حدود ۱ تریلیون وون است؛ گفته میشود قیمت L-SAM نصف آن است.
گونههای مشتقشده
- L-SAM بلوک 1: ارتفاع ۶۰ کیلومتر، آغاز توسعه ۲۰۱۹، پایان توسعه ۲۰۲۴
- L-SAM بلوک 2: ارتفاع ۱۰۰ کیلومتر، آغاز توسعه ۲۰۲۴
مشخصات
- نوع: موشک زمینبههوا دوربرد
- روش هدایت: هدایت راداری فعال
- برد مؤثر: ۲۰۰ کیلومتر
- برد کشف رادار: ۳۱۰ کیلومتر برای موشکهای بالستیک
- حداکثر سرعت هدف قابل رهگیری: هواگرد ۷۰۰ متر بر ثانیه، موشک بالستیک ۳۰۰۰ متر بر ثانیه (ماخ ۸٫۸۲)
- تعداد اهداف قابل ردیابی همزمان: هواگرد ۱۰۰ عدد، موشک بالستیک ۱۰ عدد
- تعداد اهداف قابل درگیری همزمان: هواگرد ۲۰ عدد، موشک بالستیک ۱۰ عدد
- ارتفاع مؤثر: بین ۴۰ تا زیر ۱۰۰ کیلومتر
موشکها
رادار L-SAM به دو نوع موشک تفکیک میشود:
- موشک ضدبالستیک (ABM) برای مقابله با موشکهای بالستیک،
- موشک ضد هواگرد (AAM) برای مقابله با هواپیماها و موشکهای کروز.
هر دو نوع از روش پرتاب پرتاب گرم استفاده میکنند و به موتور دونبضی (دوپالس) مجهز هستند. در هر آتشبار L-SAM، دو پرتابگر موشک ضد هواگرد و دو پرتابگر موشک ضدبالستیک به کار گرفته میشود.
موشک ABM
برد آن بیش از ۱۵۰ کیلومتر گزارش شده است. این موشک از وسیلهٔ اصابت مستقیم (Kill Vehicle)، سامانهٔ کنترل جهت و وضعیت (DACS)، فناوری «جداشدن مرحله»، و خروجی متغییر استفاده میکند. برای کنترل دقیق، از سوخت جامد ژلیشکل استفاده میشود. مانند سامانهٔ THAAD، به حسگر فروسرخ مجهز است و بنابراین در لایههای زیر استراتوسفر قابل استفاده نیست.
موشک AAM
یک موشک زمینبههوای دوربرد ۲۰۰ کیلومتری است و از جستجوگر راداری باند Ku که از موشک چُنگون (Cheongung) بهبود یافته، بهره میبرد. این موشک معمولاً مسئول رهگیری اهداف درون جوّی است، اما در صورت ناکامی ABM، مشابه پاتریوت، میتواند برای رهگیری موشکهای بالستیک نیز استفاده شود.
حداکثر ارتفاع رهگیری
بیشینهٔ ارتفاع رهگیری موشکهای بالستیک توسط L-SAM بهطور دقیق گزارش نشده است.در ۵ اکتبر ۲۰۱۸، اعلام شد که کرهٔ جنوبی با بودجه ۱ تریلیون وون، توسعهٔ موشک زمینبههوا دوربرد L-SAM را که بردی بیشتر از سامانهٔ چُنگُون (M-SAM) دارد، پیش میبرد.
ارتش کرهٔ جنوبی دو رادار گرینپاین بلوک-B و دو رادار بلوک-C را از اسرائیل وارد کرده و مرکز کنترل عملیات موشکهای بالستیک را با آنها ایجاد نموده و آنها را با سامانهٔ موشکی زمینبههوا یکپارچه کرده است.
رادار گرینپاین بلوک-C همان راداری است که برای موشک زمینبههوای اسرائیلی اَرو-۳ بهکار میرود؛ و گفته میشود اَرو-۳ توان رهگیری در ارتفاعی بالاتر از ۱۰۰ کیلومتر را دارد.
L-SAM Ⅱ
ارتش کره در حال توسعهٔ L-SAM II نیز هست؛ سامانهای که قادر است در ارتفاعی بالاتر از L-SAM موشکهای دشمن را رهگیری کند. گفته شده است که L-SAM II سامانهای است که موشکهای دشمن را در ارتفاع بیش از ۶۰ کیلومتر رهگیری میکند.پارک جِمین، معاون وزیر دفاع، دربارهٔ زمان استقرار L-SAM II گفت: «حدود اواخر دههٔ ۲۰۲۰».در لایحهٔ بودجهٔ مجلس برای سال ۲۰۲۴، ۲.۵ میلیارد وون برای توسعهٔ این سامانه تخصیص یافته است.
در ساختار KAMD (سامانهٔ دفاع موشکی کره)، پاتریوت PAC-3 و M-SAM بلوک ۱ و ۲ (ارتفاع ۱۵ تا ۴۰ کیلومتر)، L-SAM (ارتفاع ۴۰ تا ۶۰ کیلومتر) یک شبکهٔ دفاعی چندلایه ایجاد میکنند. هدف این است که دو بار فرصت رهگیری فراهم شود تا خسارات زمینی کاهش یابد.نسخهٔ ارتقایافتهٔ L-SAM، یعنی L-SAM II، ارتفاع رهگیری ۶۰ تا ۱۰۰ کیلومتر خواهد داشت. «موشک رهگیر ارتفاعبالا» و «موشک رهگیر مرحلهٔ گلاید / سرخورش» نقشهای کلیدی را برعهده خواهند داشت و این سامانه در قالب افزودن دو پرتابگر اضافی به آتشبار L-SAM بهکار خواهد رفت.
موشک رهگیر ارتفاعبالا، نسبت به موشک L-SAM موجود، ارتفاع رهگیری بسیار بیشتری دارد. این موضوع برد دفاع موشکی را گسترش داده و امکان مقابلهٔ بهتر با شلیکهای انبوه و همزمان کرهٔ شمالی را فراهم میکند.با توجه به اینکه رهگیری در ارتفاع بالاتری صورت میگیرد، پس از عملیاتیشدن موشک رهگیر ارتفاعبالا، سامانهٔ KAMD در مجموع میتواند تا سه بار تلاش برای رهگیری انجام دهد.
رادار
این سامانه از رادار چندمنظورهٔ پیشرفتهٔ مجهز به قطعات نیترید گالیوم (GaN) استفاده میکند و سامانهای مشابه رادار چندمنظورهٔ آرایهفازی در ناوشکنهای Chungnam-class FFG-III و KDDX دارد.
این رادار میتواند مجموعهای از مأموریتها را بهصورت یکپارچه انجام دهد:
- کشف و ردیابی اهداف دوربرد هوایی / بالستیک
- شناسایی هواگرد
- مقابله با جنگالکترونیک (ضدجمینگ)
- درگیری و هدایت موشک (کشف، ردیابی، تبادل داده)
برای کشف موشکهای بالستیک در مرحلهٔ اوجگیری از زمین، حالت جستوجوی Fence وجود دارد که در زاویهٔ پایین، منطقهٔ وسیعی را اسکن میکند.همچنین حالت معمول جستوجوی منطقهٔ موشک بالستیک و حالت Cueing وجود دارد که بر اساس اطلاعات بهدستآمده از رادارهای هشدار اولیهٔ بالستیک، موقعیت احتمالی را تخمین زده و روی آن منطقه تمرکز میکند.برای اهدافی مانند هواپیما و موشک کروز نیز حالت «جستوجوی منطقهٔ هواگرد» وجود دارد.
در ۱۰ آوریل 2022، شرکت هانوا سیستم نمونهٔ اولیهٔ رادار L-SAM را که در حال توسعه بود، رونمایی کرد. اعلام کرده که توسعهٔ سامانهٔ L-SAM تا نوامبر ۲۰۲۴ کامل خواهد شد. زمان ورود عملیاتی آن حدود سال ۲۰۲۶ اعلام شده بود، اما با توجه به تحریکات مکرر اخیر کرهٔ شمالی، احتمال استقرار زودتر نیز مطرح است.
رادار L-SAM برخلاف سامانهٔ تاد که از X-Band (۸ تا ۱۲ گیگاهرتز) استفاده میکند، از S-Band (۲ تا ۴ گیگاهرتز) بهره میبرد.
باند S این مزیت را دارد که علاوه بر موشکهای بالستیک، میتواند هواگردها را نیز جستوجو کند و در مقایسه با رادارهای باند L گرینپاین کارایی بهتری دارد؛ اما نسبت به X-Band که طول موج کوتاهتر و توان خروجی بالاتری دارد، دقت کمتری دارد.
با این حال، شرکت هانوا توضیح داده که رادار L-SAM با استفاده از هزاران عنصرِ مستقل و فناوریِ ادغام و بهرهبرداری یکپارچه، این ضعف را جبران کرده است.
رادار هشدار زودهنگام
از آنجا که مرکز کنترل عملیاتِ موشکهای بالستیک هماکنون ایجاد شده و در حال کار است، میزان برد کشف رادار اختصاصی L-SAM اهمیت چندانی ندارد. با این حال، طرحی نیز وجود دارد که مشابه رادار «گرینپاین»، رادار چندمنظورهٔ L-SAM ارتقا یافته و بهعنوان رادار هشدار زودهنگامِ موشک بالستیک مورد استفاده قرار گیرد. گفته میشود برد کشف رادار گرینپاین بیش از ۹۰۰ کیلومتر است و همچنین توان هدایت دقیق برای رهگیری موشکهای بالستیک را داراست.
عبدالحمید تارخ
