موشک بالستیک تاکتیکی یوری
یوره که در زبان کرهای به معنای «رعد» است و بهطور رسمی با نام «موشک تاکتیکی زمینبهزمین کرهای» (KTSSM) شناخته میشود، یک موشک بالستیک تاکتیکی کوتاهبرد است که بهصورت بومی توسط کرهٔ جنوبی برای حملات دقیق علیه اهداف مستحکم و متحرک توسعه یافته است.این موشک از یک کلاهک نفوذگرِ سنگرشکن استفاده میکند که قادر به نفوذ به غارها، تونلها و سازههای تقویتشده تا عمق چندین متر است و با برد بیشینهٔ ۱۸۰ کیلومتر میتواند مواضع توپخانهٔ دوربرد کرهٔ شمالی را که منطقهٔ کلانشهری سئول را تهدید میکنند هدف قرار دهد.
یوره در چارچوب تلاشهای کرهٔ جنوبی برای تقویت بازدارندگی در برابر آتشبارهای توپخانهای کرهٔ شمالی توسعه یافت و با سامانههای پرتاب موجود مانند سامانهٔ پرتاب چندگانهٔ راکتی K239 چونمو برای استقرار سریع و شلیک رگباری یکپارچه میشود.هدایت دقیق آن امکان اصابت در فاصلهٔ چند متری از نقاط تعیینشده را فراهم میکند و خنثیسازی مراکز فرماندهی و آتشبارهای توپخانهای در مواضع مستحکم را در اولویت قرار میدهد. معرفی این موشک نشاندهندهٔ چرخشی بهسوی سلاحهای دورایستای تولید داخل است که ضمن کاهش اتکا به سامانههای خارجی، توان دفاعی مشترک کرهٔ جنوبی–ایالات متحده را در بحبوحهٔ تشدید تنشهای شبهجزیره تقویت میکند.
استقرار یوره از اوایل سال ۲۰۲۵ آغاز شد و یگانهای عملیاتی به آمادگی اولیه برای اجرای حملات همزمان علیه چندین هدف با ارزش بالا دست یافتند؛ امری که یک گزینهٔ پاسخ «قاطع» در برابر تهاجمات یا تحریکات احتمالی فراهم میکند.گونهٔ برنامهریزیشدهٔ بلوک II برد را به ۲۹۰ کیلومتر افزایش میدهد و پوشش علیه تهدیدات عمیقتر را گسترش میدهد، هرچند تمرکز اصلی همچنان بر نقش نفوذ به سنگرِ مدل اولیه باقی مانده است.این سامانه بر تأکید کرهٔ جنوبی بر اقدامات متقارنناپذیر برای مقابله با برتری توپخانهای انبوه کرهٔ شمالی دلالت دارد و تاکنون مناقشات عملیاتی قابلتوجهی دربارهٔ آن گزارش نشده است.
موشک یوره در پاسخ به استقرار سامانههای توپخانهٔ دوربرد کرهٔ شمالی، از جمله سامانههای راکتانداز چندگانه در سنگرهای زیرزمینی مستحکم که قادر به تهدید سئول و مناطق پیرامونی هستند، شکل گرفت. برنامهریزان دفاعی کرهٔ جنوبی نیاز به یک موشک تاکتیکی زمینبهزمین بومی (SSM) را شناسایی کردند تا امکان خنثیسازی سریع و دقیق این تهدیدات در برد عملیاتی ۱۸۰ کیلومتر فراهم شود و حمله به مواضع توپخانهای مستحکم بهجای اهداف راهبردی گستردهتر در اولویت قرار گیرد.
پروژهٔ «صاعقه» (번개사업) در اوایل دههٔ ۲۰۱۰ توسط «آژانس توسعهٔ دفاعی» کرهٔ جنوبی (ADD) با همکاری «هانوا آئرواسپیس» بهعنوان یک برنامهٔ بومیِ اختصاصی برای توسعهٔ موشک تاکتیکی زمینبهزمین کرهای (KTSSM) که بعدها «یوره» نام گرفت، آغاز شد. این تلاش بیانگر یک پیشبرد راهبردی برای ایجاد توان ضربتی دقیقِ خوداتکا بود که وابستگی به سامانههای وارداتی را در بحبوحهٔ تشدید تحریکات کرهٔ شمالی و تحول دستورالعملهای فناوری موشکی—که پیشتر بردهای کرهٔ جنوبی را محدود میکرد—کاهش میداد. برای این پروژه حدود ۴۵۰ میلیارد وون (در آن زمان حدود ۴۰۶ میلیون دلار آمریکا) برای پژوهش، نمونهسازی و افزایش مقیاس تولید اولیه اختصاص یافت.
اهداف طراحی اولیهٔ محوری بر دستیابی به هدایت با دقت بالا با استفاده از GPS و سامانههای ناوبری اینرسی متمرکز بود، با دایرهای خطای محتمل (CEP) برابر با ۲ متر تا اصابت مؤثر به اهداف متحرک یا مستحکم تضمین شود. توسعهٔ کلاهک بر خرجهای شکلدارِ بهینهشده برای نفوذ به سنگر تأکید داشت که قادر به غلبه بر سازههای بتنآرمه با ضخامت چندین متر باشند، در عین حال خسارات جانبی را در مناطق پرجمعیت به حداقل برسانند.
آژانس توسعهٔ دفاعی کرهٔ جنوبی در تاریخ ۲۱ دسامبر ۲۰۲۲ یک پرتاب آزمایشی عمومی از گونهٔ KTSSM-II، که با نام «یوره بلوک II» نیز شناخته میشود، از سامانهٔ پرتاب چندگانهٔ راکتی K239 چونمو در میدان آزمایش آنهونگ انجام داد. این آزمایش یکپارچگی پرتابگر و قابلیتهای بردِ افزایشیافتهٔ بیش از ۳۰۰ کیلومتر برای حمله به اهداف مستحکم را تأیید کرد.در ادامه، یک آزمایش شلیک واقعی برای صدور گواهی کیفیتِ KTSSM در تاریخ ۱۲ مهٔ ۲۰۲۳ بهوسیلهٔ «آژانس فناوری و کیفیت دفاعی» و در یکی از تأسیسات آژانس توسعهٔ دفاعی برگزار شد. این آزمایش دقت هدایت را برای خنثیسازی مواضع شبیهسازیشدهٔ توپخانهٔ کرهٔ شمالی تأیید کرد و مسیر را برای حرکت بهسوی تولید انبوه هموار ساخت.
موشک یوره از یک موشک تکمرحلهای با بدنهای استوانهای به طول ۴ متر و قطر ۶۰۰ میلیمتر استفاده میکند که امکان ذخیرهسازی و حملونقل فشرده بر روی پرتابگرهای متحرک را برای استقرار سریع تاکتیکی فراهم میسازد.وزن پرتابی ۱٫۵ تُن آن، تحرک بالایی را بهعنوان یک موشک کوتاهبرد زمینبهزمین پشتیبانی میکند و بر آمادهسازی سریع و توالیهای شلیک فوری، بهجای مداومت طولانیمدت، اولویت میدهد.
طراحی سازهای، یکپارچهسازی پیشران سوخت جامد را مستقیماً در بدنهٔ موشک دربر میگیرد و آمادهسازی پرتاب را ظرف چند دقیقه و بدون نیاز به زیرساخت سوخترسانی خارجی ممکن میسازد؛ پیشرفتی تجربی و کلیدی نسبت به سامانههای سوخت مایعِ پیشین که به زمان آمادهسازی طولانیتر و آسیبپذیری لجستیکی بیشتر نیاز داشتند. این مهندسی بومی که توسط شرکتهای کرهٔ جنوبی مانند هانوا توسعه یافته است، در مقایسه با سامانههای قدیمیِ متکی به قطعات وارداتی، خوداتکایی بیشتری ایجاد میکند؛ امری که با آزمونهای پروازی موفق و نمایش عملکرد قابلاعتماد در بردهای کوتاه تأیید شده استاز منظر آیرودینامیکی، موشک به دماغهٔ اوجیو با پسای کم و بالکهای پایدارکننده مجهز است که پایداری بالستیکی را در مرحلهٔ صعودِ پیشراندار و مرحلهٔ پروازِ بدون پیشران تضمین میکند.
برد نسخه بلوک1 رقم 180 کیلومتر و نسخه بلوک 2 دارای برد 290 کیلومتر است
موشک یوره از یک سامانهٔ هدایت ترکیبی بهره میبرد که ناوبری اینرسی (INS) را با تقویتِ سامانهٔ موقعیتیاب جهانی (GPS) ادغام میکند تا برای گونههای بلوک I به خطای دایرهای محتمل (CEP) برابر با ۲ متر دست یابد.سامانه INS ردیابی خودکار ژیروسکوپی و شتابسنجی را برای مراحل آغازین پرتاب و تقویت فراهم میکند، در حالی که GPS بهروزرسانیهای موقعیت بلادرنگ را در مرحلهٔ میانی پرواز ممکن میسازد و در شرایط عادی دقتی در حد زیرِ متر ایجاد میکند. این ادغام، پایداری مسیر را در طول مسیر شبهبالستیکی موشک تضمین میکند؛ بهگونهای که INS بهعنوان پشتیبان عمل کرده و در محیطهایی که سیگنالهای ماهوارهای تضعیف شده یا بهطور متناوب در دسترس نیستند، دقت را حفظ میکند.
موشک یوره در پیکربندی بلوک I از یک کلاهک ترموباریک با وزن تقریبی ۵۰۰ کیلوگرم استفاده میکند که عمدتاً برای خنثیسازی اهداف زیرزمینی مستحکم—مانند سنگرهای توپخانهای و تأسیسات فرماندهی کرهٔ شمالی—از طریق ترکیبی از نفوذ و اثرات انفجاری تقویتشده طراحی شده است. این کلاهک از سازوکار خرج شکلدار برای شکافتن لایههای حفاظتی بهره میبرد و سپس با یک انفجار ترموباریک که مخلوط سوخت–هوا را پخش میکند، موجهای شوک پرفشارِ پایدار و دماهایی فراتر از ۲۰۰۰ درجهٔ سانتیگراد را در فضاهای بسته ایجاد میکند؛ امری که تخریب مواضع حفاریشده را بهینه میسازد. آزمایشهای تجربی نشان دادهاند که این کلاهک قادر است تا چندین متر پوشش خاکی یا خاکِ رویه را نفوذ کند و پیش از انفجار، حدود ۱٫۵ متر بتنآرمه را از میان بردارد؛ الگوهای ترکشزایی نیز بهگونهای تنظیم شدهاند که بهجای پراکندگی ترکش، بر ایجاد اضافهفشار تأکید کنند تا فروپاشی سازهای داخلی در محیطهای مستحکم به حداکثر برسد.
از نظر همارزیِ توان انفجاری، محمولهٔ ترموباریک نیرویی مؤثر معادل چند صد کیلوگرم TNT در فضای باز ایجاد میکند، اما بهسبب اصل انفجار حجمیِ کلاهک، این اثر در حجمهای محصور تشدید میشود؛ بهطوریکه با مصرف اکسیژن موجود، موجهای انفجار از طریق کانالهای تهویه و خلأهای سازهای گسترش مییابند—موضوعی که در آزمایشهای آژانس توسعهٔ دفاعی کرهٔ جنوبی با تمرکز بر شبیهسازی شبکههای تونلی کرهٔ شمالی تأیید شده است. این طراحی بر طرح سنگرشکنی که مبتنی بر افزایش وزن کلاهک است برتری داردزیر در طرح سنگر شکن با افزایش اندازهٔ کلاهک فراتر از ۵۰۰ کیلوگرم مستلزم تنظیمات پیشرانی خواهد بود که به کاهش سرعت و در نتیجه کاهش عمق نفوذ بهسبب افت انرژی جنبشیِ برخورد میانجامد.
گونهٔ بلوک II انعطافپذیری بیشتری را با گزینههایی برای نصب کلاهک انفجاریی ترکش شونده یا ترموباریک معرفی میکند و امکان سازگاری با اهداف سطحی یا نیمهمستحکم را فراهم میسازد، در حالی که ویژگیهای اصلی نفوذ حفظ میشوند؛ هرچند دادههای دقیقِ توان انفجاری تا زمان افشاهای عملیاتیِ بیشتر طبقهبندی شده باقی ماندهاند.
موشک یوره (KTSSM) در گونهٔ بلوک I از پرتابگرهای ثابت زمینی مستقر با لانچر 2 و یا چهار موشکی است .این سکوها از بارگذاری مبتنی بر کانتینر برای موشکهای تکی پشتیبانی میکنند و آزمایشهای تجربی زمانهای آمادهسازی سریعِ کمتر از ۳۰ دقیقه را برای دستیابی به آمادگی عملیاتی در وضعیتهای دفاعی تأیید کردهاند.
پیکربندیهای بلوک II با پرتابگرهای متحرکِ نصبشده بر شاسی کامیونهای ۸×۸ (TEL) مشابه سامانهٔ K239 چونمو یکپارچه میشوند و با اولویتدهی به بقاپذیری از طریق تاکتیک «شلیک و جابهجایی» و سازگاری با زیرساخت تحرک توپخانهای موجود کرهٔ جنوبی طراحی شدهاند.هر خودرو دارای توان حمل دو موشک است. این آرایش قابلیت شلیک رگباری در آرایشهای آتشبار را فراهم میکند؛ بهگونهای که چندین حامل میتوانند پرتابهای هماهنگ تا چهار موشک را ظرف ۶۰ ثانیه اجرا کنند،موضوعی که در آزمونهای زمینی سال ۲۰۲۳ با بردهای تا ۲۰۰ کیلومتر تأیید شد.
موشک یوره که با عنوان «موشک تاکتیکی زمینبهزمین کرهای» (KTSSM) شناخته میشود، در تیپهای موشکی تاکتیکیِ اختصاصی در چارچوب فرماندهیهای توپخانهٔ ارتش جمهوری کره ادغام شده و هستهای دکترینال برای عملیات آتش متقابلِ دقیق را شکل میدهد که با ساختارهای موجود پشتیبانی آتش همراستاست. این تیپها یگانهای KTSSM را با سامانههای مکملی مانند سامانهٔ پرتاب چندگانهٔ راکتی K239 چونمو ترکیب میکنند تا سازگاری رویهای در مانورهای سطح تیپ و تخصیص منابع تضمین شود.
نرمافزار کنترل آتشِ KTSSM امکان اتصال به شبکههای گستردهٔ فرماندهی، کنترل، ارتباطات، رایانهها و اطلاعات (C4I) جمهوری کره را فراهم میکند؛ از جمله ارتقاهای ذیل ابتکار «Army Tiger 4.0» که اشتراکگذاری دادهٔ بلادرنگ و هماهنگی هدفگیری میان دیگر واحدهای توپخانهای را بهبود میبخشد.این یکپارچهسازی از پروتکلهای دکترینال مأموریتهای آتش شبکهمحور پشتیبانی میکند
طراحی سامانه امکان هماهنگی شلیکهای رگباری را فراهم میسازد و اجازه میدهد چندین پرتاب KTSSM در توالی سریع اجرا شود تا در کنار سایر مهمات دقیق، اثرات اشباع ایجاد گردد؛ قابلیتی که با توان انجام حملات همزمان علیه مواضع پراکنده یا مستحکم در برد ۱۸۰ کیلومتر به نمایش گذاشته شده است. آموزش اپراتورها بر این دکترینهای شلیک هماهنگ تأکید دارد و شبیهسازیهای متصل به رابطهای C4I را برای شبیهسازی درگیریهای سطح تیپ و تضمین قابلیت اطمینان در سناریوهای پُرشتاب دربر میگیرد.
موشک یوره که با عنوان «موشک تاکتیکی زمینبهزمین کرهای» (KTSSM) شناخته میشود، در اکتبر ۲۰۱۸ به قابلیت عملیاتی اولیه در ارتش جمهوری کره (ROK) دست یافت. این استقرار به آسیبپذیریهایی پاسخ داد که با حملات توپخانهای کرهٔ شمالی—مانند حادثهٔ یونپیونگ در سال ۲۰۱۰—آشکار شده بود و با فراهمکردن سامانهای واکنشسریع که قادر به خنثیسازی سنگرهای زیرزمینی و مواضع توپخانهای دوربرد تا برد ۱۸۰ کیلومتر است، این خلأ را پوشش داد.
پذیرش اولیه بر تجهیز برخی یگانهای خط مقدم در یک تیپ توپخانهای تازهتشکیلشده متمرکز بود که در مارس ۲۰۱۸ توسط ارتش جمهوری کره اعلام شد؛ تیپی که پرتابگرهای یوره را با سامانههای مکمل پرتاب چندگانهٔ راکتی K239 چونمو برای افزایش انعطافپذیری تاکتیکی جفت میکرد. مقادیر اولیه محدود بودند تا ارزیابیهای آمادگی عملیاتی پشتیبانی شوند و ارزیابیهای تجربی دقت و قابلیت اطمینان را از طریق رزمایشهای شلیک واقعی تأیید کردند؛ رزمایشهایی که دقت زیرِ متر را تحت هدایت GPS به نمایش گذاشتند.تا اواخر ۲۰۱۸، این یگانها آموزشهای یکپارچهسازی را برای راستیآزمایی سازگاری با شبکههای موجود فرماندهی و کنترل گذراندند و چالشهای اولیه در تحرک پرتابگر و نرمافزار کنترل آتش از طریق اصلاحات بومی به رهبری آژانس توسعهٔ دفاعی (ADD) و شرکت هانوا برطرف شد.
صادرات
در آوریل ۲۰۲۴، وزارت دفاع لهستان قراردادهایی را برای خرید سامانههای راکتی چند منوظره هومار-K از شرکت «هانوا آئرواسپیس» کرهٔ جنوبی امضا کرد که در آن موشک بالستیک تاکتیکی یوره با نام صادراتی CTM-290 با بردی تا ۲۹۰ کیلومتر گنجانده شده است(نسخه صادراتی بلوک2 ). لهستان در سال 2022 دست به سفارش 288 راکت انداز کی239 نیز زده بود .هومار-کا یک نسخه چرتابگر متحرک برای موشک یوری است که توان حمل تا دو موشک از این نسخه را دارد
در آگوست 2025، شرکت هانوا آئرواسپیس قراردادی به ارزش 400 میلیارد وون (286.9 میلیون دلار) برای تأمین صدها موشک بالستیک تاکتیکی CTM-290 که برای سامانه K239 Chunmoo توسعه داده شده بود، به عربستان سعودی امضا کرد.
گزارشها حاکی از آن است که کره جنوبی در حال توسعه یک نسخه پرتاب از هوا (Air-Launched) از این موشک برای جنگنده KF-21 Boramae است که سرعتی بین ۵ تا ۱۰ ماخ و برد ۴۰۰ تا ۱۰۰۰ کیلومتر خواهد داشت . این پروژه شباهت مفهومی به موشک روسی خا-۴۷ام۲ کیندژال دارد که خود از نسخه زمینی موشک اسکندر مشتق شده است .
عبدالحمید تارخ
مقالات مشابه
