بررسی تجهیزات ارتش اوکراین

بررسی تجهیزات ارتش اوکراین

برورسانی:مرداد 1405

تاریخچه ارتش اوکراین؛ از تشکیل پس از استقلال تا جنگ روسیه و اوکراین

ارتش اوکراین یا «نیروهای مسلح اوکراین» یکی از مهم‌ترین نیروهای نظامی اروپا در قرن بیست‌ویکم به شمار می‌رود. این ارتش پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و اعلام استقلال اوکراین در سال ۱۹۹۱ شکل گرفت و در طول بیش از سه دهه، مسیر پرتحولی را طی کرده است. ارتش اوکراین ابتدا وارث بخش بزرگی از نیروهای شوروی در خاک این کشور بود، اما به دلیل مشکلات اقتصادی، کاهش بودجه دفاعی و تغییرات سیاسی، در دهه‌های نخست استقلال کوچک‌تر شد. با آغاز جنگ در شرق اوکراین در سال ۲۰۱۴ و سپس حمله گسترده روسیه در سال ۲۰۲۲، این ارتش به یکی از بزرگ‌ترین نیروهای نظامی فعال در اروپا تبدیل شد.

پس از استقلال اوکراین در سال ۱۹۹۱، این کشور بخش قابل توجهی از ساختار نظامی اتحاد شوروی سابق را در اختیار گرفت. در آن زمان حدود ۷۰۰ هزار نظامی، صدها یگان رزمی، تعداد زیادی تانک، هواپیماهای جنگی، سامانه‌های موشکی و تجهیزات سنگین در خاک اوکراین مستقر بودند. همچنین اوکراین پس از روسیه یکی از مهم‌ترین مراکز نظامی شوروی سابق محسوب می‌شد. با وجود این، دولت جدید اوکراین به دلیل مشکلات اقتصادی و سیاست کاهش نظامی‌گری، بخش بزرگی از این نیروها را کاهش داد. همچنین این کشور در سال ۱۹۹۴ طبق توافق بوداپست، زرادخانه هسته‌ای باقی‌مانده از شوروی را در برابر دریافت تضمین‌های امنیتی واگذار کرد.

در دهه ۱۹۹۰ ارتش اوکراین تلاش کرد ساختار خود را با شرایط یک کشور مستقل هماهنگ کند. نیروهای زمینی، نیروی هوایی، نیروی دریایی، نیروهای موشکی و واحدهای پشتیبانی همچنان بر اساس الگوی شوروی سازمان‌دهی شده بودند. با وجود داشتن تجهیزات فراوان، مشکلاتی مانند کمبود بودجه، فرسودگی تجهیزات، کاهش آموزش‌های رزمی و ضعف مدیریتی باعث شد توان عملیاتی ارتش کاهش پیدا کند. در سال‌های پیش از ۲۰۱۴ تعداد نیروهای فعال ارتش اوکراین معمولاً بین ۱۳۰ تا ۲۰۰ هزار نفر در نوسان بود.

ساختار ارتش اوکراین در این دوره بر پایه یگان‌های مختلف نظامی شکل داشت. کوچک‌ترین واحد رزمی جوخه بود که معمولاً حدود ۸ تا ۱۲ سرباز داشت. چند جوخه یک دسته را تشکیل می‌دادند که حدود ۳۰ تا ۴۰ نفر نیرو داشت. چند دسته یک گروهان را تشکیل می‌دادند که معمولاً بین ۱۰۰ تا ۲۰۰ نفر بود. چند گروهان یک گردان را تشکیل می‌دادند که تعداد نیروهای آن حدود ۴۰۰ تا ۸۰۰ نفر بود. مهم‌ترین واحد رزمی ارتش اوکراین تیپ بود که معمولاً بین ۳۰۰۰ تا ۶۰۰۰ نیرو داشت و شامل گردان‌های پیاده، واحدهای زرهی، توپخانه، مهندسی، شناسایی و پشتیبانی می‌شد. برخلاف ارتش‌های سنتی شوروی که بر لشکرها تکیه داشتند، اوکراین به مرور بیشتر به ساختار تیپ‌محور نزدیک شد.

نقطه عطف تاریخ ارتش اوکراین سال ۲۰۱۴ بود. در این سال پس از تحولات سیاسی داخلی اوکراین، روسیه شبه‌جزیره کریمه را به کنترل خود درآورد و در منطقه دونباس در شرق اوکراین درگیری میان نیروهای دولتی و جدایی‌طلبان مورد حمایت روسیه آغاز شد. در آغاز این جنگ، ارتش اوکراین با مشکلات فراوانی روبه‌رو بود. بسیاری از واحدها نیروی کافی نداشتند، تجهیزات قدیمی بود و سیستم فرماندهی نیازمند اصلاحات اساسی بود. با این حال، جنگ دونباس باعث شد دولت اوکراین برنامه گسترده‌ای برای بازسازی ارتش آغاز کند.

از سال ۲۰۱۴ تا ۲۰۲۱ ارتش اوکراین تغییرات مهمی را تجربه کرد. همکاری نظامی با کشورهای عضو ناتو افزایش یافت، آموزش نیروها تغییر کرد، نیروهای حرفه‌ای بیشتری جذب شدند و ساختار فرماندهی اصلاح شد. تعداد نیروهای فعال ارتش نیز افزایش یافت و به حدود ۲۵۰ هزار نفر رسید. در این دوره یگان‌های جدیدی مانند تیپ‌های مکانیزه، نیروهای ویژه و واحدهای واکنش سریع تقویت شدند. همچنین تجربه هشت سال جنگ در دونباس باعث شد بسیاری از نیروهای اوکراینی تجربه واقعی نبرد به دست آورند.

در ۲۴ فوریه ۲۰۲۲ روسیه حمله گسترده‌ای را علیه اوکراین آغاز کرد. این حمله بزرگ‌ترین جنگ زمینی اروپا پس از جنگ جهانی دوم محسوب شد و ارتش اوکراین وارد بزرگ‌ترین آزمون تاریخ خود شد. در آغاز جنگ، روسیه با نیروهای بسیار بزرگ و تجهیزات گسترده وارد عمل شد، اما ارتش اوکراین توانست در نبردهای مهمی مانند نبرد کی‌یف مقاومت کند و نیروهای روسیه را از اطراف پایتخت عقب براند. این موفقیت باعث شد ارتش اوکراین به یکی از شناخته‌شده‌ترین نیروهای نظامی جهان تبدیل شود.

در طول جنگ ۲۰۲۲، ارتش اوکراین در نبردهای مهمی مانند خارکیف، خرسون، ماریوپل و باخموت شرکت کرد. در نبرد خارکیف، نیروهای اوکراینی در یک ضدحمله گسترده بخش‌هایی از مناطق اشغال‌شده را بازپس گرفتند. نبرد ماریوپل یکی از سخت‌ترین نبردهای جنگ بود که طی آن نیروهای اوکراینی ماه‌ها مقاومت کردند. نبرد باخموت نیز یکی از طولانی‌ترین و خونین‌ترین نبردهای جنگ بود که ماه‌ها ادامه یافت و خسارات سنگینی به دو طرف وارد کرد.

پس از آغاز جنگ، ارتش اوکراین با بسیج عمومی گسترش یافت. تعداد نیروهای نظامی و نیروهای وابسته به بخش دفاعی این کشور به صدها هزار نفر افزایش پیدا کرد و برخی برآوردها مجموع نیروهای دفاعی اوکراین را حدود ۸۵۰ هزار تا یک میلیون نفر اعلام کردند. البته تعداد دقیق نیروهای فعال در میدان‌های نبرد به صورت رسمی اعلام نمی‌شود.

ارتش اوکراین در جنگ جدید خود از ترکیبی از تجهیزات قدیمی شوروی و تجهیزات مدرن غربی استفاده می‌کند. در بخش زرهی، تانک‌های T-64، T-72 و T-84 در کنار تانک‌های غربی مانند لئوپارد ۲ به کار گرفته شده‌اند. در بخش توپخانه، سامانه‌هایی مانند M777، سزار و کراب نقش مهمی داشته‌اند. همچنین سامانه‌های موشکی مانند هیمارس و سامانه‌های دفاع هوایی پاتریوت توان دفاعی این کشور را افزایش داده‌اند. یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های ارتش اوکراین در این جنگ، استفاده گسترده از پهپادهای شناسایی و تهاجمی است که شیوه جنگ مدرن را تغییر داده است.

در سال‌های اخیر، اوکراین تلاش کرده ساختار ارتش خود را بیش از پیش به استانداردهای ناتو نزدیک کند. به جای تمرکز کامل بر لشکرهای بزرگ، این کشور بیشتر از ساختار تیپ‌ها و سپاه‌های عملیاتی استفاده می‌کند. سپاه‌ها چندین تیپ را تحت فرمان خود قرار می‌دهند و می‌توانند ده‌ها هزار نیرو را در عملیات‌های بزرگ هدایت کنند. این تغییرات برای افزایش سرعت تصمیم‌گیری، هماهنگی بهتر نیروها و اجرای عملیات‌های پیچیده انجام شده است.

امروزه ارتش اوکراین یکی از باتجربه‌ترین ارتش‌های اروپا در زمینه جنگ زمینی مدرن محسوب می‌شود. این ارتش طی سه دهه از یک نیروی باقی‌مانده از دوران شوروی به نیرویی تبدیل شده که تجربه گسترده‌ای در جنگ متعارف، جنگ شهری، عملیات پهپادی، دفاع هوایی و همکاری نظامی با کشورهای غربی دارد. تاریخ ارتش اوکراین نشان‌دهنده روندی از فروپاشی، بازسازی و تبدیل شدن به یک نیروی رزمی بزرگ در شرایط جنگی است؛ نیرویی که نقش مهمی در تحولات امنیتی اروپا در قرن بیست‌ویکم ایفا می‌کند.

اوکراین اگرچه در زمان فروپاشی شوروی تعداد سلاح اتمی و حامل سلاح اتمی به ارث برد ولی طی توافقی با امریکا و روسیه تا سال1993 همگی انها را تحویل داد و بمب افکنی اتمی و موشکهای باقی مانده یا به روسیه بازگشتند و یا تخریب شدند و امروز دیگر توان اتمی ندارد

نیروی زمینی

اصلی ترین تپانچه این ارتش  تپانچه ماکاروف است که بازمانده  از دوران شوروی است  و البته اوکراین خود از سازندگان ان است . این تپانچه کوچک با کالیبر 9 ماکاروف به شکل فراگیری در این کشور  استفاده می شود  اگرچه برخی واحدهای ویژه این ارتش از تپانچه های مدرن غربی چون گلاک 19  و یک تپانچه بومی با نام فورت 17 نیز استفاده میکنند  که یک تپانچه پلیمری با ظرفیت 13 فشنگ است که قرار است جایگزین ماکروف شود

بر اساس اطلاعات موجود، تجهیزات ارتش اوکراین ترکیبی از سلاح‌های دوره شوروی، تولیدات داخلی و کمک‌های نظامی گسترده از کشورهای غربی است. در ادامه به تفکیک، اطلاعات مربوط به هر دسته از سلاح‌های مطرح در فهرست شما ارائه می‌شود.

سلاح‌های دوره شوروی

AK-74: این تفنگ، سلاح استاندارد و اصلی نیروهای مسلح اوکراین است و به کالیبر ۵.۴۵×۳۹mm مسلح می‌شود . اوکراین این سلاح را از دوران اتحاد جماهیر شوروی به ارث برده و هم‌اکنون نیز ارتش روسیه از همین مدل به عنوان سلاح اصلی خود استفاده می‌کند . مزیت اصلی آن، سادگی، قابلیت اطمینان بالا در شرایط سخت و در دسترس بودن مهمات آن است .

AKM: این تفنگ یک مدل قدیمی‌تر با کالیبر ۷.۶۲×۳۹mm است که عمدتاً در اختیار واحدهای گارد ملی و دفاع سرزمینی قرار گرفته . علاوه بر مدل‌های موجود، آلمان نیز به عنوان کمک نظامی، تعدادی از این سلاح‌ها را به اوکراین تحویل داده است (اطلاعات در بسته‌های کمکی آلمان به ثبت رسیده) .

سلاح‌های تولید داخلی اوکراین

UAR-15: یک تفنگ تهاجمی مدرن بر اساس پلتفرم معروف آمریکایی AR-15 است که از سال ۲۰۲۳ به عنوان سلاح استاندارد جدید در نیروهای مسلح اوکراین پذیرفته شده . این سلاح که به کالیبر استاندارد ناتو (۵.۵۶×۴۵mm) مسلح می‌شود، نسبت به کلاشنیکف‌های قدیمی سبک‌تر و دقت بیشتری دارد . تولید آن تقریباً به طور کامل در اوکراین انجام می‌شود و برنامه این است که تا سال ۲۰۲۶، لوله‌های آن نیز که در حال حاضر از آمریکا وارد می‌شوند، در داخل کشور تولید شوند .

IPI Malyuk: این یک تفنگ بول‌پاپ (با خشاب پشت ماشه) اوکراینی است که بر اساس مکانیزم کالاشنیکف طراحی شده . این سلاح که در کالیبرهای مختلف موجود است، در اوکراین تولید شده و عمدتاً در اختیار نیروهای ویژه قرار می‌گیرد .

سلاح‌های اهدایی از کشورهای غربی

CZ BREN 2 (چک): این تفنگ مدرن از سال ۲۰۲۴ به صورت تحت لیسانس در خود اوکراین مونتاژ می‌شود و با نام تجاری “Sich” به نیروهای اوکراینی تحویل داده می‌شود . این همکاری با جمهوری چک به گونه‌ای است که در آینده، تولید کامل این سلاح در اوکراین انجام خواهد شد . ظرفیت تولید روزانه آن تا ۴۰۰ قبضه اعلام شده است .

MSBS Grot (لهستان): حدود ۱۰,۰۰۰ قبضه از این تفنگ به صورت رایگان توسط لهستان در سال ۲۰۲۲ به اوکراین اهدا شده است . با وجود شایعات اولیه، اوکراین قراردادی برای خرید این سلاح امضا نکرده است .

HK416 و MK 556 (آلمان): آلمان به عنوان یکی از بزرگترین تأمین‌کنندگان، مقادیر قابل توجهی از این سلاح‌های مدرن را ارسال کرده است. در یک بسته کمک نظامی، ۲,۹۱۵ قبضه HK416 و ۹۰۰ قبضه MK 556 به اوکراین تحویل داده شده است .

FN SCAR (بلژیک): بلژیک ۴,۰۰۰ قبضه از این تفنگ‌های پیشرفته را در اختیار اوکراین قرار داده است .

ارتش اوکراین در حال گذار از سلاح‌های دوره شوروی به سمت سلاح‌های مدرن با کالیبر و استانداردهای ناتو است. با اینکه AK-74 هنوز سلاح اصلی و فراگیر است ، اما تولید داخلی تفنگ UAR-15  و مونتاژ تحت لیسانس تفنگ چک CZ BREN 2 ، همراه با ارسال حجم عظیم سلاح از کشورهای غربی مانند آلمان و لهستان، نشان‌دهنده تغییر سریع در ساختار تسلیحاتی اوکراین برای انطباق با میدان نبرد مدرن و نیازهای لجستیکی است .

سلاح تک تیر اندازی رسمی این ارتش همان اس وی دی دراگانوف  مشهور روسی  است که در اوکراین نیز تولید می شود  ولی به تعداد محدود سلاح انتی متریال  دوربرد امریکای برت  نیز در خدمت انها است اگرچه به شکل مستقیم از امریکا خریداری  نشده و مشخص نیست از کجا امده ولی حدود 60 تا100 قبضه ان در این کشور است.اوکراین خود جدید یک سلاح با کالیبر 7.62 م م ناتو نیز ساخته است که دارای پتفرم سلاح امریکای ای ار10 است

مسلسل ها

 ۱. مسلسل های سبک (Light Machine Guns)

این سلاح‌ها معمولاً با مهمات تفنگ (معمولاً ۵.۵۶×۴۵mm ناتو) تغذیه می‌شوند و نقش پشتیبانی آتش در سطح جوخه و دسته را بر عهده دارند.

  سلاح‌های دوره شوروی (بازگشت به خدمت): مدل‌های قدیمی مانند DP، RPD و RPK که همگی به کالیبر 7.62 با پوکه 39 میلیمتری یا ۷.۶۲ با پوکه 54 میلیمتری  مسلح هستند، پس از سال ۲۰۱۴ از انبارهای ذخیره خارج شده و دوباره به خدمت گرفته شدند تا کمبود تجهیزات در سال‌های ابتدایی جنگ جبران شود. RPK-74 (با کالیبر ۵.۴۵×۳۹mm) به عنوان سلاح استاندارد این دسته باقی مانده است.

   تولید داخلی اوکراین: مدل Fort-101 یک نسخه تحت لیسانس از مسلسل های سبک معروف اسرائیلی IWI Negev است که به کالیبر ۵.۵۶×۴۵mm ناتو مسلح می‌شود و در واحدهای ویژه دیده می‌شود.

   کمک‌های غربی: مقادیر قابل توجهی از مسلسل های  مدرن غربی به اوکراین ارسال شده است که شامل FN Minimi (بلژیک/کانادا)، M249 SAW (آمریکا) و CETME Ameli (اسپانیا) می‌شود. همه این سلاح‌ها با کالیبر استاندارد ناتو (۵.۵۶×۴۵mm) هستند و جایگزین نمونه‌های قدیمی‌تر در خط مقدم می‌شوند.

 ۲. مسلسل های چندمنظوره (General-Purpose Machine Guns)

این سلاح‌ها با کالیبر بزرگ‌تر (معمولاً ۷.۶۲×۵۱mm ناتو یا ۷.۶۲×۵۴mmR) تغذیه می‌شوند و می‌توانند هم به عنوان سلاح پشتیبانی پیاده‌نظام و هم بر روی خودروها نصب شوند.

   سلاح استاندارد: PK/PKM (شوروی/بلغارستان) با کالیبر ۷.۶۲×۵۴mmR همچنان سلاح استاندارد و اصلی این رده در ارتش اوکراین است.

   تنوع کمک‌های غربی: طیف بسیار گسترده‌ای از این مسلسل های  از کشورهای مختلف دریافت شده است:

       از بلژیک و کانادا مدل FN MAG/C6، از سوئد مدل Ksp 58، و از آمریکا مدل M240 که همگی به کالیبر ۷.۶۲×۵۱mm ناتو مسلح هستند.

       از آلمان مقادیر قابل توجهی از مسلسل  MG3 و MG5 (جدیدترین نسل این کلاس) و همچنین MG4 (در کالیبر ۵.۵۶mm) ارسال شده است. بر اساس اسناد، حداقل ۴۵۰ قبضه MG5 و ۲۶۸ قبضه MG3 بخشی از کمک‌های آلمان بوده است.

       لهستان نیز مسلسل های  UKM-2000 خود را که به کالیبر ناتو مسلح است، در اختیار اوکراین قرار داده است.

 ۳. مسلسل های  سنگین (Heavy Machine Guns)

این سلاح‌ها که معمولاً بر روی خودروها، دکل‌های دفاعی و یا برای مقابله با ادوات سبک زرهی و هلیکوپترها استفاده می‌شوند، دارای کالیبرهای بسیار بزرگ (۱۲.۷mm و ۱۴.۵mm) هستند.

   سلاح‌های دوره شوروی: همچنان ستون فقرات این رده را تشکیل می‌دهند. مدل‌های قدیمی مانند دوشکا و NSV با کالیبر ۱۲.۷×۱۰۸mm و KPV با کالیبر ۱۴.۵×۱۱۴mm (که معمولاً بر روی خودروهای زرهی نصب می‌شود) پس از سال ۲۰۱۴ از انبار خارج شده و در کنار مدل‌های جدیدتر استفاده می‌شوند.

   جایگزین غربی: مسلسل  سنگین M2 Browning آمریکایی با کالیبر .50 BMG (معادل ۱۲.۷mm) که استاندارد ناتو است، به طور گسترده از طریق کمک‌های آمریکا و ترکیه (مدل Canik M2) به اوکراین تحویل داده شده و به تدریج جایگزین مدل‌های قدیمی‌تر می‌شود.

 نارنجک‌اندازهای زیرلولهای (Underbarrel Grenade Launchers)

این سلاح‌ها بر روی تفنگ‌های تهاجمی نصب می‌شوند و به سربازان امکان شلیک نارنجک انفجاری را در برد کوتاه می‌دهند.

   GP-25 Kostyor (شوروی): این نارنجک‌انداز استاندارد دوره شوروی با کالیبر ۴۰ میلی‌متری (VOG-25) همچنان به طور گسترده بر روی تفنگ‌های کلاشنیکف در ارتش اوکراین استفاده می‌شود. نمونه‌ای از آن با نام “Black Storm Defender” نیز در اوکراین تولید می‌شود.

   M320 (آمریکا): این نارنجک‌انداز مدرن که به کالیبر استاندارد ناتو (۴۰×۴۶mm) مسلح است، در اختیار نیروهای ویژه اوکراین قرار گرفته و بر روی تفنگ‌های غربی (مانند M4 و HK416) نصب می‌شود.

  نارنجک‌اندازهای دستی مستقل (Stand-alone Grenade Launchers)

این سلاح‌ها به صورت جداگانه حمل می‌شوند و برای شلیک نارنجک‌های بزرگ‌تر با برد مؤثر بیشتر طراحی شده‌اند.

   تولیدات داخلی اوکراین: دو مدل بومی قابل توجه در این رده وجود دارد. RGSh-30 یک نارنجک‌انداز با کالیبر ۳۰×۲۹mm است که مخصوص نیروهای ویژه طراحی شده و سیستم تغذیه آن شبیه به یک قبضه مسلسل سنگین عمل می‌کند. Fort-600 نیز یک نمونه پیشرفته با کالیبر ۴۰×۴۶mm است که در نیروهای چترباز اوکراین دیده می‌شود.

   کمک‌های غربی: RGP-40 (لهستان) و M32 MGL (آفریقای جنوبی) هر دو نارنجک‌اندازهای شش‌لول با قابلیت شلیک سریع هستند که به کالیبر ۴۰×۴۶mm مسلح بوده و در نیروهای ویژه مورد استفاده قرار می‌گیرند. همچنین، GM-94 یک نارنجک‌انداز غنیمتی روسی با کالیبر ۴۳×۳۰mm است که در برخی واحدها دیده شده است.

 نارنجک‌اندازهای خودکار (Automatic Grenade Launchers)

این سلاح‌های سنگین که بر روی سه‌پایه یا خودروها نصب می‌شوند، قادر به شلیک پیاپی نارنجک در بردهای بلند برای پشتیبانی آتش هستند.

   AGS-17 (شوروی): نارنجک‌انداز خودکار استاندارد با کالیبر ۳۰×۲۹mm که همچنان به عنوان یک سلاح مؤثر در خط مقدم استفاده می‌شود.

   UAG-40 (اوکراین): یک نمونه بومی و مدرن با کالیبر ۴۰×۵۳mm که جایگزینی برای مدل‌های قدیمی‌تر محسوب می‌شود.

   کمک‌های غربی: Mk 19 (آمریکا) و Heckler & Koch GMG (آلمان) هر دو به کالیبر استاندارد ناتو (۴۰×۵۳mm) مسلح هستند. بر اساس اسناد، آلمان حداقل تعدادی از GMG را به اوکراین تحویل داده است.

سلاح‌های بدون پس‌زدگی (Recoilless Weapons)

   SPG-9 (شوروی): یک سلاح بدون پس‌زدگی با کالیبر ۷۳mm و برد حدود 1000 متر که همچنان توسط نیروهای زمینی، گارد ملی و مرزبانی استفاده می‌شود و برای انهدام سنگرها و خودروهای زرهی سبک طراحی شده است.

   Carl Gustaf (سوئد): یک سلاح بدون پس‌زدگی معروف با کالیبر ۸۴mm که به طور گسترده در کشورهای غربی استفاده می‌شود و اوکراین نیز تعداد قابل توجهی از آن را از طریق کمک‌های نظامی (به ویژه از کانادا) دریافت کرده است.

   Pansarvärnspjäs 1110 (سوئد) و RPG-75 (چک) و AT4 (سوئد): اینها سلاح‌های یکبارمصرف با کالیبرهای ۹۰mm، ۶۸mm و ۸۴mm هستند که در نیروهای ویژه مورد استفاده قرار می‌گیرند.

   MATADOR (آلمان): یک سلاح ضدزره پیشرفته با کالیبر ۹۰mm که آلمان تعداد بسیار زیادی از آن (۱۶,۹۱۷ قبضه) را به اوکراین تحویل داده است. این سلاح برای استفاده در فضاهای بسته طراحی شده و خطرات ناشی از ترکش را کاهش می‌دهد.

   APILAS (فرانسه): یک راکت‌انداز یکبارمصرف ۱۱۲mm برای مقابله با زره‌های سنگین.

 راکت‌اندازهای دستی (Rocket Propelled Grenades)

   RPG-7 (شوروی): این سلاح کلاسیک و افسانه‌ای، همچنان به عنوان سلاح استاندارد ضدزره در اوکراین استفاده می‌شود. جالب اینجاست که اوکراین نسخه به‌روز شده آمریکایی آن یعنی PSRL-1 را نیز در اختیار دارد.

   RPG-18, RPG-22, RPG-26 (شوروی): اینها راکت‌اندازهای یکبارمصرف با کالیبرهای ۶۴mm، ۷۲.۵mm و ۷۲.۵mm هستند که پس از سال ۲۰۱۴ از انبارهای ذخیره خارج شدند. مدل RPG-22 توسط بلغارستان نیز به اوکراین تحویل داده شده است.

   سلاح‌های غربی و شرقی: RPG-76 Komar (لهستان)، M80 Zolja (یوگسلاوی)، Panzerfaust 3 (آلمان) و M72 LAW (آمریکا) همگی سلاح‌های یکبارمصرف با کالیبرهای ۴۰mm، ۶۴mm، ۶۰mm و ۶۶mm هستند که در حجم بالا از کشورهای مختلف به اوکراین ارسال شده‌اند. C90 (اسپانیا) نیز یک نمونه پیشرفته دیگر با کالیبر ۹۰mm است.

  موشک‌های ضدتانک هدایت‌شونده (ATGM) اوکراین

9K111 Fagot (فاگوت – با نام ناتو: AT-4 Spigot)

این سامانه یک موشک‌انداز ضدتانک قابل حمل با هدایت سیمی است که از دوران اتحاد جماهیر شوروی در ارتش اوکراین وجود داشته است. این موشک با کالیبر ۱۲۰ میلی‌متر، برد مؤثری بین ۷۰ تا ۲,۵۰۰ متر دارد و از نوع هدایت SACLOS (نیمه‌خودکار با هدایت فرمانی روی خط دید) استفاده می‌کند که اپراتور باید هدف را در نشانه‌گیر نگه دارد و سیستم به طور خودکار موشک را هدایت می‌کند. بلغارستان نیز نسخه‌های بهبودیافته این موشک (با نام 9M111MFB-1 Faktoria) را به اوکراین تحویل داده است. هرچند این سامانه قدیمی محسوب می‌شود، اما همچنان در خطوط مقدم برای مقابله با خودروهای زرهی سبک و سنگرها استفاده می‌شود و تعداد زیادی از آنها در انبارهای اوکراین موجود است.

 9K113 Konkurs (کنکورس – با نام ناتو: AT-5 Spandrel)

این سامانه نسل جدیدتری نسبت به فاگوت محسوب می‌شود و با کالیبر ۱۳۵ میلی‌متر، برد بسیار بیشتری (تا ۴,۰۰۰ متر) دارد. هدایت آن نیز از نوع SACLOS با سیم است که دقت بالایی را در بردهای بلند فراهم می‌کند. کنکورس یکی از سلاح‌های استاندارد ضدزره در دوران جنگ سرد بوده و اوکراین از آن برای انهدام تانک‌های اصلی میدان نبرد روسیه استفاده می‌کند. این سامانه معمولاً بر روی خودروهای زرهی یا پایه‌های سه‌پایه نصب می‌شود و به دلیل برد بالا، تهدید جدی برای زره‌پوش‌های دشمن محسوب می‌شود.

9K115-2 Metis-M (متیس-ام – با نام ناتو: AT-13 Saxhorn-2)

این موشک‌انداز سبک و قابل حمل با کالیبر ۱۳۰ میلی‌متر و برد مؤثر تا ۲,۰۰۰ متر طراحی شده است. هدایت آن از نوع SACLOS با سیم بوده و به دلیل وزن کم، برای واحدهای پیاده‌نظام و نیروهای ویژه بسیار مناسب است. متیس-ام در اصل یک سامانه روسی است و اوکراین نمونه‌های غنیمتی از نیروهای روسی یا نمونه‌های موجود در انبارهای خود را استفاده می‌کند. این موشک برای مقابله با زره‌های واکنشی مدرن طراحی شده و قابلیت نفوذ بالایی دارد.

 Stugna-P / Skif (استوگنا-پی / اسکیف)

این سامانه پیشرفته‌ترین موشک ضدتانک تولید داخلی اوکراین است که توسط دفتر طراحی لوتش ساخته شده است. استوگنا-پی با کالیبر ۱۳۰ میلی‌متر (و نسخه ۱۵۲ میلی‌متری آن با نام اسکیف)، برد مؤثری تا ۵,۰۰۰ متر در روز و حدود ۴,۰۰۰ متر در شب دارد که آن را به یکی از دوربردترین موشک‌های قابل حمل جهان تبدیل می‌کند. نوع هدایت آن SACLOS با هدایت لیزری است که در آن یک پرتو لیزر به سمت هدف نشانه‌گیری می‌شود و موشک روی آن پرتو حرکت می‌کند. یکی از ویژگی‌های منحصر به فرد این سامانه، قابلیت شلیک از فاصله دور از اپراتور (تا ۵۰ متر) است که ایمنی تیم شلیک‌کننده را به شدت افزایش می‌دهد. استوگنا-پی به عنوان یک سلاح استراتژیک، توانایی انهدام هر نوع زره‌پوش مدرن روسی را دارد و به طور گسترده در خط مقدم استفاده می‌شود.

 RK-3 Corsar (کورسار)

این موشک‌انداز قابل حمل و سبک وزن با کالیبر ۱۰۵ میلی‌متر و برد مؤثر ۲,۵۰۰ متر، توسط دفتر طراحی لوتش اوکراین ساخته شده است. هدایت آن از طریق پرتو لیزر (Laser beam-riding) انجام می‌شود که دقت بالایی را در بردهای متوسط فراهم می‌کند. کورسار به عنوان یک سلاح نسل جدید طراحی شده تا جایگزین موشک‌های قدیمی‌تر شوروی شود و برای نیروهای پیاده‌نظام و چتربازان بسیار مناسب است. وزن کم و قابلیت حمل آسان، آن را به گزینه‌ای ایده‌آل برای نبردهای شهری و مناطق صعب‌العبور تبدیل کرده است.

Barrier (بریر – به معنای سد)

این موشک با کالیبر ۱۳۰ میلی‌متر، به طور ویژه برای نصب بر روی خودروهای زرهی (مانند BTR-3، BTR-4 و BMP-1) طراحی شده است. برد مؤثر آن حدود ۲,۵۰۰ تا ۳,۰۰۰ متر گزارش شده و هدایت آن از طریق سیم و با سیستم SACLOS انجام می‌شود. بریر به خودروهای زرهی اوکراین این امکان را می‌دهد که در نقش شکارچی تانک ظاهر شوند و بدون نیاز به توقف، به سمت اهداف زرهی دشمن شلیک کنند. این سامانه به طور خاص برای مقابله با تهدیدات زرهی در محیط‌های جنگی متحرک طراحی شده است.

 Kombat (کامبات – به معنای رزمنده)

این یک موشک ویژه با کالیبر ۱۲۵ میلی‌متر است که از توپ‌های تانک‌های اصلی میدان نبرد اوکراین (مانند T-64، T-72، T-80 و T-84) شلیک می‌شود. کامبات به تانک‌های اوکراینی امکان می‌دهد تا اهداف زرهی را در بردهای بلند (گزارش شده تا ۵,۰۰۰ متر) با دقت بالا مورد اصابت قرار دهند. این موشک از هدایت لیزری استفاده می‌کند و قابلیت نفوذ در زره‌های واکنشی مدرن را دارد. وجود کامبات در زرادخانه تانک‌های اوکراینی، توانایی آنها را در رویارویی با پیشرفته‌ترین تانک‌های روسی به طور قابل توجهی افزایش می‌دهد.

 MILAN (میلان – موشک ضدتانک سبک پیاده‌نظام)

این یک سامانه ضدتانک با هدایت سیمی است که به طور مشترک توسط فرانسه و آلمان ساخته شده است. اوکراین مدل MILAN 2T را با کالیبر ۱۱۵ میلی‌متر و برد مؤثر ۴۰۰ تا ۲,۰۰۰ متر دریافت کرده است. هدایت آن از نوع SACLOS با سیم است که دقت بالایی را تضمین می‌کند. میلان یک سلاح استاندارد ناتو محسوب می‌شود و اوکراین آن را از طریق کمک‌های نظامی کشورهای اروپایی (به ویژه آلمان) دریافت کرده است. این سامانه برای انهدام خودروهای زرهی و سنگرهای مستحکم در بردهای متوسط طراحی شده است.

 NLAW (ان‌لا – سلاح ضدتانک نسل بعدی)

این موشک‌انداز یکبارمصرف و سبک وزن به طور مشترک توسط سوئد و بریتانیا ساخته شده است. NLAW با کالیبر ۱۵۰ میلی‌متر و برد مؤثر ۲۰ تا ۸۰۰ متر، از نوع هدایت PLOS (خط دید پیش‌بینی‌شده) استفاده می‌کند که به اپراتور اجازه می‌دهد هدف را نشانه‌گیری کرده و موشک مسیر برخورد با آن را پیش‌بینی کند. این سلاح به دلیل وزن کم (حدود ۱۲ کیلوگرم) و قابلیت استفاده در فضاهای بسته، به ویژه برای نیروهای ویژه و نبردهای شهری ایده‌آل است. بریتانیا تعداد قابل توجهی از این موشک‌ها را (بیش از ۵,۰۰۰ قبضه) در ماه‌های ابتدایی جنگ به اوکراین تحویل داد و نقش تعیین‌کننده‌ای در توقف پیشروی زرهی روسیه در کیف داشت.

FGM-148 Javelin (جاولین)

این پیشرفته‌ترین موشک ضدتانک قابل حمل در جهان است که توسط ایالات متحده ساخته شده است. جاولین با کالیبر ۱۲۷ میلی‌متر و برد مؤثر تا ۲,۰۰۰ متر (و در نسخه‌های جدیدتر تا ۴,۷۵۰ متر)، از نوع هدایت فروسرخ (حرارتی) با قابلیت “شلیک و فراموش کن” استفاده می‌کند. به این معنی که پس از قفل شدن موشک بر روی هدف (با تشخیص گرمای آن)، اپراتور می‌تواند بلافاصله منطقه را ترک کند و موشک به طور خودکار به سمت هدف هدایت می‌شود. جاولین از سال ۲۰۱۸ در خدمت ارتش اوکراین بوده و با الگوی پرواز بالای سر (که به زره بالای تانک حمله می‌کند)، توانسته است خسارات سنگینی به بهترین تانک‌های روسی وارد کند.

BGM-71 TOW (تاو)

این یک موشک ضدتانک سنگین و دوربرد است که توسط ایالات متحده ساخته شده و معمولاً بر روی خودروهای زرهی (مانند هاموی و M2 برادلی) نصب می‌شود. تاو با کالیبر ۱۵۲ میلی‌متر و برد مؤثر تا ۳,۷۵۰ متر، از نوع هدایت ردیابی نوری با هدایت فرمانی از طریق سیم استفاده می‌کند. این سامانه یکی از قدیمی‌ترین و معتبرترین موشک‌های ضدتانک ناتو است و اوکراین از آن برای مقابله با زره‌های سنگین و استحکامات دشمن در بردهای بلند استفاده می‌کند.

ارتش اوکراین برای پشتیبانی آتش از طیف گسترده‌ای از توپ‌های یدک‌شونده (Towed Howitzers) استفاده می‌کند. این تنوع چشمگیر، نتیجه‌ی ترکیب سلاح‌های به‌ارث‌رسیده از دوران شوروی با حجم عظیم کمک‌های نظامی کشورهای غربی، به ویژه از کالیبر استاندارد ناتو (۱۵۵ میلی‌متر و ۱۰۵ میلی‌متر)، است . در ادامه، هر یک از این مدل‌ها به تفکیک معرفی و بررسی می‌شوند.

 توپ‌های کالیبر ۱۰۵ میلی‌متر (ناتو)

L119 / M119

   کشور سازنده: بریتانیا (L119) و ایالات متحده آمریکا (M119A3)

   تعداد: مجموعاً ۱۰۸ قبضه (۷۲ قبضه M119A3 از آمریکا و ۳۶ قبضه L119 از بریتانیا، استرالیا و نیوزیلند) .

M119 نسخه‌ی تحت لیسانس آمریکایی توپ بریتانیایی L118/L119 است. این توپ‌های سبک و مانورپذیر که با خودروهای هایی مانند هاموی یدک می‌شوند، به عنوان جایگزینی عالی برای توپ‌های قدیمی D-30 شوروی در برخی یگان‌ها عمل کرده‌اند . یکی از نکات کلیدی در استفاده از این توپ‌ها، وجود گلوله‌های راکت‌افزای M927 است که برد مؤثر را تا حدود ۱۸-۱۹ کیلومتر افزایش می‌دهد . توپچی‌های اوکراینی به دقت بالای این توپ‌ها اشاره کرده و آن را به “تفنگ تک‌تیرانداز” تشبیه کرده‌اند .

 M101

   کشور سازنده: ایالات متحده آمریکا

   تعداد: بیش از ۱۲ قبضه

  این توپ که قدمت آن به جنگ جهانی دوم بازمی‌گردد، یک سلاح کلاسیک و قابل اعتماد ۱۰۵ میلی‌متری است. پرتغال در سال ۲۰۲4 تعداد ۹ قبضه از مدل M101A1 را به اوکراین اهدا کرد . یگان‌های اوکراینی از این توپ در جهت‌های مختلف از جمله کورسک استفاده کرده‌اند و با وجود سن بالا، به دلیل دقت مناسب، مورد توجه قرار گرفته است .

 Mod 56

   کشور سازنده: ایتالیا

   تعداد: ۸ قبضه

 این یک توپ سبک (کوهستانی) ۱۰۵ میلی‌متری است که توسط اسپانیا (یک آتشبار شامل ۶ قبضه) به اوکراین تحویل داده شد . با وجود برد نسبتاً کوتاه (حدود ۱۰ کیلومتر)، وزن کم این توپ (حدود ۱.۲۹ تن) به آن قابلیت حمل و نقل بالا و استقرار در موقعیت‌های صعب‌العبور را می‌دهد . تصاویر نشان می‌دهد که این توپ‌ها توسط واحدهای گارد ملی اوکراین در جبهه‌هایی مانند آودیوکا و باخموت استفاده شده‌اند .

 توپ‌های کالیبر ۱۲۲ میلی‌متر (شوروی)

 D-30

   کشور سازنده: اتحاد جماهیر شوروی

   تعداد: بیش از ۶۰ قبضه

    این توپ یکی از رایج‌ترین سلاح‌های توپخانه‌ای در جهان است و در اختیار نیروهای زمینی، هوابرد و گارد ملی اوکراین قرار دارد . با وجود قدمت، D-30 همچنان به دلیل استحکام و قابلیت اطمینان بالا، یک سلاح کلیدی در خط مقدم محسوب می‌شود.

 توپ‌های کالیبر ۱۳۰ میلی‌متر (شوروی)

۵. M-46

   کشور سازنده: اتحاد جماهیر شوروی

   تعداد: ۱۵ قبضه

این یک توپ دوربرد با کالیبر ۱۳۰ میلی‌متر است که به دلیل برد بلند خود شناخته می‌شود. هرچند تعداد آن‌ها در مقایسه با سایر مدل‌ها کمتر است، اما همچنان در زرادخانه اوکراین حضور دارند.

 توپ‌های کالیبر ۱۵۲ میلی‌متر (شوروی)

 D-20

   کشور سازنده: اتحاد جماهیر شوروی و رومانی (مدل M1981)

   تعداد: بیش از ۵۰ قبضه

 این توپ- هویتزر یک سلاح کلیدی با کالیبر ۱۵۲ میلی‌متر است که توسط نیروهای زمینی و دفاع ساحلی اوکراین استفاده می‌شود . نمونه‌های رومانیایی (M1981) نیز در میدان نبرد مشاهده شده‌اند .

 2A36 Giatsint-B

   کشور سازنده: اتحاد جماهیر شوروی

   تعداد: بیش از ۷۵ قبضه

 این یک توپ سنگین ۱۵۲ میلی‌متری با برد بسیار بلند (تا ۲۸ کیلومتر با گلوله‌های استاندارد و تا ۳۳-۴۰ کیلومتر با گلوله‌های راکت‌افزا) است . اوکراین از این توپ‌ها به طور مؤثر استفاده می‌کند و در مقابل، نیروهای روسی نیز به طور گسترده از آن بهره می‌برند .

 2A65 Msta-B

   کشور سازنده: اتحاد جماهیر شوروی

   تعداد: ۷۰ قبضه

  این هویتزر ۱۵۲ میلی‌متری دیگر نیز در خدمت اوکراین است و به طور فعال در نبردها استفاده می‌شود. در گزارش‌ها، انهدام چندین قبضه از این توپ‌ها توسط توپخانه اوکراین نیز ثبت شده است .

 توپ‌های کالیبر ۱۵۵ میلی‌متر (ناتو)

 TRF1

   کشور سازنده: فرانسه

   تعداد: ۱۴ قبضه

   این توپ‌ها که توسط فرانسه (حداقل ۶ قبضه) و همچنین از طریق یک شرکت تجاری (۱۵ قبضه) به اوکراین تحویل داده شدند، از کالیبر استاندارد ۱۵۵ میلی‌متری ناتو استفاده می‌کنند . TRF1 در جبهه‌هایی مانند باخموت مشاهده شده و دارای برد حدود ۲۴ تا ۳۰ کیلومتر است .

FH-70

   کشور سازنده: بریتانیا، آلمان غربی و ایتالیا (پروژه مشترک)

   تعداد: ۲۰ قبضه

   توضیح: این یک هویتزر یدک‌شونده ۱۵۵ میلی‌متری است که توسط ایتالیا به اوکراین تحویل داده شده است . با وجود اینکه قدیمی‌تر از M777 محسوب می‌شود، اما به دلیل وجود سیستم نیمه‌خودکار بارگذاری، می‌تواند آتش سنگینی (تا ۶ گلوله در دقیقه) را در برد ۲۴ تا ۳۰ کیلومتری ارائه دهد .

M777

   کشور سازنده: بریتانیا / ایالات متحده آمریکا

   تعداد: بیش از ۱۳۰ قبضه

    M777 پیشرفته‌ترین هویتزر یدک‌شونده در زرادخانه اوکراین است که از ایالات متحده، کانادا و استرالیا دریافت شده است . این توپ ۱۵۵ میلی‌متری به دلیل وزن کم (نسبت به سایر توپ‌های هم‌کالیبر) و دقت بالا، توسط نیروهای زمینی و هوابرد اوکراین استفاده می‌شود . وجود گلوله‌های دقیق‌زننده (Excalibur) برای این توپ، آن را به یک سلاح بسیار مرگبار تبدیل کرده است.برد اتش این توپخانه تا30 کیلومتر میرسد

 Bohdana-B (۲P22)

   کشور سازنده: اوکراین

   تعداد: حداقل ۱ قبضه (در تیپ ۴۷ توپخانه جداگانه)

   این یک هویتزر ۱۵۵ میلی‌متری ساخت داخل اوکراین است که بر روی لَفت (چارچوب) توپ Giatsint-B سوار شده است . Bohdana-B که توسط کارخانه ماشین‌سازی سنگین کراماتورسک ساخته شده، برد ۲۸ تا ۳۰ کیلومتری دارد و استفاده از آن برای اوکراین هیچگونه محدودیتی از سوی کشورهای دیگر ندارد . تولید این توپ در داخل اوکراین، گامی مهم در جهت خودکفایی در تسلیحات ۱۵۵ میلی‌متری محسوب می‌شود.

 M114

   کشور سازنده: ایالات متحده آمریکا

   تعداد: ۷۰ قبضه (تعهد داده شده توسط یونان)

 یونان اعلام کرده است که تعداد ۷۰ قبضه از هویتزرهای یدک‌شونده ۱۵۵ میلی‌متری M114A1 خود را به اوکراین اهدا خواهد کرد . این سلاح‌ها هرچند قدیمی هستند، اما با توجه به نیاز شدید اوکراین به توپ‌های با کالیبر ناتو، می‌توانند نقش مهمی ایفا کنند.

توپ‌های خودکششی (Self-Propelled Artillery) ارتش اوکراین

توپ‌های خودکششی (SPG) ستون فقرات آتش پشتیبانی متحرک ارتش اوکراین را تشکیل می‌دهند. این سلاح‌ها که بر روی شاسی خودروهای زرهی یا کامیون‌ها نصب می‌شوند، قابلیت شلیک و تغییر موقعیت سریع را دارند و به همین دلیل در جنگ مدرن بسیار حیاتی هستند. تنوع این تسلیحات در اوکراین بسیار بالا است و ترکیبی از سیستم‌های دوره شوروی، تولیدات داخلی و پیشرفته‌ترین توپ‌های خودکششی غربی را شامل می‌شود.

 2S1 Gvozdika (گوزدیکا – میخک)

   کشور سازنده: اتحاد جماهیر شوروی

   کالیبر: ۱۲۲ میلی‌متر

   تعداد: بیش از ۱۲۵ دستگاه

 این توپ خودکششی سبک و آبی-خاکی (Amphibious) یکی از رایج‌ترین سلاح‌های توپخانه‌ای اوکراین است. گوزدیکا بر روی شاسی ردیاب (زنجیری) MT-LB سوار شده و توسط نیروهای زمینی، تفنگداران دریایی و نیروهای هوابرد استفاده می‌شود. این سلاح به دلیل وزن کم و قابلیت حمل و نقل بالا، برای پشتیبانی از یگان‌های پیاده‌نظام در خط مقدم ایده‌آل است، هرچند برد و قدرت تخریب آن نسبت به سیستم‌های جدیدتر کمتر است.برد اتش این سیستم در بهترین حالت 21 کیلومتر است

 2S3 Akatsiya (آکاتسیا – اقاقیا)

   کشور سازنده: اتحاد جماهیر شوروی

   کالیبر: ۱۵۲ میلی‌متر

   تعداد: بیش از ۱۲۰ دستگاه

این توپ خودکششی سنگین‌تر با کالیبر ۱۵۲ میلی‌متر بر روی شاسی تانک‌های T-80 (ردیاب) سوار شده و برد و قدرت تخریب بیشتری نسبت به گوزدیکا دارد. آکاتسیا توسط نیروهای زمینی و هوابرد استفاده می‌شود و به عنوان یک سلاح کلیدی برای انهدام استحکامات و خودروهای زرهی سنگین دشمن در بردهای متوسط محسوب می‌شود.بیشترین برد اتش این سیستم 24 کیلومتر است

 2S5 Giatsint-S (گیاتسینت-اس – سنبل)

   کشور سازنده: اتحاد جماهیر شوروی

   کالیبر: ۱۵۲ میلی‌متر

   تعداد: مشخص نیست (تعدادی غنیمتی از روسیه)

  این یک توپ خودکششی سنگین و دوربرد با کالیبر ۱۵۲ میلی‌متر است که بر روی شاسی ردیاب سوار شده است. اوکراین تعدادی از این سلاح‌ها را از نیروهای روسی به غنیمت گرفته و از آنها در خط مقدم استفاده می‌کند. برد بالا (تا حدود ۲۸ کیلومتر) این سلاح را به یک تهدید جدی برای توپخانه و ستون‌های زرهی دشمن تبدیل کرده است.

 2S19 Msta-S (مستا-اس)

   کشور سازنده: اتحاد جماهیر شوروی

   کالیبر: ۱۵۲ میلی‌متر

   تعداد: ۳۵ دستگاه

پ این یک توپ خودکششی مدرن‌تر با کالیبر ۱۵۲ میلی‌متر است که بر روی شاسی تانک T-72/T-80 سوار شده است. مستا-اس دارای سیستم بارگذاری خودکار و برد بالا (تا ۲۵ کیلومتر) است و به عنوان یک سلاح پیشرفته‌تر نسبت به آکاتسیا، در واحدهای نخبه توپخانه اوکراین استفاده می‌شود.

2S7 Pion (پیون )

   کشور سازنده: اتحاد جماهیر شوروی

   کالیبر: ۲۰۳ میلی‌متر (بزرگترین کالیبر توپخانه اوکراین)

   تعداد: ۲۰ دستگاه فعال (تا ۸۳ دستگاه در انبارها قبل از جنگ وجود داشت)

 این یک توپ خودکششی غول‌پیکر با کالیبر ۲۰۳ میلی‌متر است که برای انهدام اهداف بسیار مستحکم و دوربرد طراحی شده است. پیون با برد حدود ۳۷.۵ کیلومتر (با گلوله‌های راکت‌افزا) و قدرت تخریب فوق‌العاده، به عنوان یک سلاح راهبردی در اختیار اوکراین است. هرچند تعداد کمی از آنها در خط مقدم فعال هستند، اما وجود آنها یک بازدارنده قدرتمند محسوب می‌شود.

 ShKH vz. 77 DANA (دانا)

   کشور سازنده: چکسلواکی (جمهوری چک فعلی)

   کالیبر: ۱۵۲ میلی‌متر

   تعداد: ۱۲ دستگاه (مدل قدیمی) + ۲۶ دستگاه (مدل جدید DANA M2)

 دانا یک توپ خودکششی ۸×۸ چرخدار با طراحی منحصر‌به‌فرد (برجک چرخان) است که به کالیبر ۱۵۲ میلی‌متر مسلح می‌شود. اوکراین در سال ۲۰۲۲ تعداد ۲۶ دستگاه از مدل مدرن‌تر DANA M2 را خریداری کرد. این سیستم به دلیل تحرک بالا در جاده‌ها و برد خوب (حدود ۱۸-۲۰ کیلومتر) مورد توجه قرار گرفته است. با این حال، کالیبر ۱۵۲ میلی‌متری آن یک نقطه‌ضعف محسوب می‌شود، زیرا اوکراین در حال انتقال به کالیبر ۱۵۵ میلی‌متر ناتو است.

 DITA (دیتا)

   کشور سازنده: جمهوری چک

   کالیبر: ۱۵۵ میلی‌متر (استاندارد ناتو)

   تعداد: ۹ دستگاه (هلند خریداری کرد) و برنامه برای ۶ دستگاه دیگر

   توضیح: دیتا یک توپ خودکششی مدرن ۸×۸ چرخدار با کالیبر ۱۵۵ میلی‌متر و سیستم بارگذاری خودکار است. هلند در فوریه و اکتبر ۲۰۲۴ به ترتیب ۹ و ۶ دستگاه از این سیستم را برای اوکراین خریداری کرد. دیتا به دلیل تحرک بالا، برد بلند (حدود ۳۹ کیلومتر با گلوله‌های راکت‌افزا) و کالیبر استاندارد ناتو، یک سلاح بسیار ارزشمند برای اوکراین محسوب می‌شود.

 2S22 Bohdana (بوهدانا)

   کشور سازنده: اوکراین

   کالیبر: ۱۵۵ میلی‌متر (استاندارد ناتو)

   تعداد: حدود ۳۰ دستگاه (با تولید ماهانه بیش از ۱۰ دستگاه)

   بوهدانا یک توپ خودکششی مدرن با کالیبر ۱۵۵ میلی‌متر است که بر روی شاسی کامیون KrAZ-6322 (۶×۶) سوار شده است. این سلاح اولین توپ خودکششی ۱۵۵ میلی‌متری تولید داخل اوکراین است و گامی بزرگ در جهت خودکفایی تسلیحاتی محسوب می‌شود. بوهدانا دارای برد حدود ۳۰-۴۰ کیلومتر است و با گلوله‌های راکت‌افزا می‌تواند به اهداف در دوربردتر اصابت کند. تولید انبوه این سیستم به اوکراین امکان می‌دهد تا بدون محدودیت‌های خارجی، آتش پشتیبانی خود را تأمین کند.

CAESAR (سزار)

   کشور سازنده: فرانسه (نسخه ۶×۶) و جمهوری چک (نسخه ۸×۸)

   کالیبر: ۱۵۵ میلی‌متر

   تعداد: ۲۶ دستگاه (نسخه ۶×۶) + ۱۷ دستگاه (نسخه ۸×۸) + ۷۸ دستگاه (در حال تولید برای اوکراین)

 سزار یکی از بهترین توپ‌های خودکششی چرخدار جهان است که بر روی شاسی کامیون‌های ۶×۶ و ۸×۸ سوار شده است. این سیستم به دلیل تحرک بالا، دقت فوق‌العاده (به لطف سیستم هدایت آتش پیشرفته) و برد ۳۰-۴۰ کیلومتر، نقش کلیدی در نبردهای اوکراین ایفا کرده است. فرانسه نسخه‌های ۶×۶ و جمهوری چک (تحت لیسانس) نسخه‌های ۸×۸ را به اوکراین تحویل داده‌اند. فرانسه همچنین برنامه تولید ۷۸ دستگاه دیگر را برای اوکراین اعلام کرده است.

 Archer Artillery System (آرچر)

   کشور سازنده: سوئد

   کالیبر: ۱۵۵ میلی‌متر

   تعداد: ۸ دستگاه (اهدایی) + ۳۶ دستگاه (سفارش داده شده)

    آرچر یکی از پیشرفته‌ترین توپ‌های خودکششی جهان است که بر روی شاسی کامیون ۸×۸ سوار شده و دارای سیستم بارگذاری و شلیک کاملاً خودکار است. این سیستم می‌تواند در کمتر از ۳۰ ثانیه موقعیت خود را تغییر دهد و به همین دلیل در برابر آتش ضد‌توپخانه بسیار مقاوم است. برد آن تا ۴۰-۵۰ کیلومتر است و با گلوله‌های دقیق‌زننده (مانند Excalibur) می‌تواند با دقت بالا اهداف نقط‌های را منهدم کند.

 PzH 2000 (پتز‌ها ۲۰۰۰)

   کشور سازنده: آلمان

   کالیبر: ۱۵۵ میلی‌متر

   تعداد: ۲۸ دستگاه

 پتز‌ها ۲۰۰۰ یک توپ خودکششی ردیاب (زنجیری) و یکی از پیشرفته‌ترین و قدرتمندترین هویتزرهای جهان است که توسط آلمان و هلند به اوکراین تحویل داده شده است. این سیستم با برد بیش از ۳۰ کیلومتر (و با گلوله‌های راکت‌افزا تا ۵۰-۶۰ کیلومتر) و نرخ آتش بالا (تا ۱۰ گلوله در دقیقه)، قدرت تخریب فوق‌العاده‌ای دارد. پتز‌ها ۲۰۰۰ به دلیل پیچیدگی و نیاز به نگهداری بالا، عمدتاً در اختیار واحدهای نخبه توپخانه اوکراین قرار گرفته است.

 RCH 155 (آر‌سی‌اچ ۱۵۵)

   کشور سازنده: آلمان

   کالیبر: ۱۵۵ میلی‌متر

   تعداد: ۳۶ دستگاه (در حال تحویل)

 RCH 155 جدیدترین و پیشرفته‌ترین توپ خودکششی چرخدار است که بر روی شاسی کامیون ۸×۸ سوار شده و مجهز به برجک کاملاً خودکار (بدون سرنشین) از PzH 2000 است. این سیستم که در سال ۲۰۲۴ وارد خدمت در اوکراین می‌شود، قابلیت شلیک در حین حرکت و برد بسیار بالا (تا ۵۴ کیلومتر) را دارد. RCH 155 به عنوان یک سلاح نسل جدید، تحرک و آتش سنگین را با هم ترکیب می‌کند.

 AHS Krab (خراب – به معنی خرچنگ)

   کشور سازنده: لهستان

   کالیبر: ۱۵۵ میلی‌متر

   تعداد: ۵۳ دستگاه

  خراب یک توپ خودکششی ردیاب است که ترکیبی از شاسی تانک کره‌ای (K9 Thunder)، برجک بریتانیایی (AS-90) و سیستم آتش لهستانی است. لهستان تعداد قابل توجهی از این سلاح‌ها را به اوکراین تحویل داده است. خراب به دلیل برد خوب (حدود ۳۰-۴۰ کیلومتر) و قابلیت اطمینان، یکی از ستون‌های اصلی توپخانه اوکراین محسوب می‌شود.

 M109 Paladin (پالادین)

   کشور سازنده: ایالات متحده آمریکا

   کالیبر: ۱۵۵ میلی‌متر

   تعداد: حدود ۹۰ دستگاه (مدل‌های مختلف از جمله A3GN، A5Ö، و A6 Paladin از کشورهای مختلف)

   M109 قدیمی‌ترین و رایج‌ترین توپ خودکششی ناتو است که اوکراین آن را در مدل‌های مختلف از ایالات متحده، کانادا، بریتانیا، آلمان، هلند و لیتوانی دریافت کرده است. پالادین با وجود قدمت نسبی، یک سلاح قابل اعتماد و با کالیبر استاندارد ناتو است که برد حدود ۲۴-۳۰ کیلومتر (و با گلوله‌های راکت‌افزا بیشتر) دارد.

 AS-90 (ای‌اس-۹۰)

   کشور سازنده: بریتانیا

   کالیبر: ۱۵۵ میلی‌متر

   تعداد: ۲۰ دستگاه

 AS-90 یک توپ خودکششی ردیاب بریتانیایی است که با کالیبر ۱۵۵ میلی‌متر و برد حدود ۲۴-۳۰ کیلومتر، از طریق بریتانیا به اوکراین تحویل داده شده است. این سلاح هرچند قدیمی‌تر از PzH 2000 است، اما به دلیل قدرت آتش و تحرک مناسب، در خط مقدم استفاده می‌شود.

 ShKH Zuzana (زوزانا)

   کشور سازنده: اسلواکی

   کالیبر: ۱۵۵ میلی‌متر

   تعداد: ۸ دستگاه (مدل Zuzana 2) + ۱۶ دستگاه دیگر (تامین مالی توسط دانمارک، آلمان و نروژ)

   زوزانا ۲ یک توپ خودکششی چرخدار ۸×۸ با کالیبر ۱۵۵ میلی‌متر و سیستم بارگذاری خودکار است که نسخه‌ای مدرن از دانا محسوب می‌شود. این سیستم به دلیل تحرک بالا و برد حدود ۳۰-۴۰ کیلومتر، یک سلاح مؤثر برای نیروهای اوکراینی است.

سامانه‌های راکت‌انداز چندگانه (MLRS) ارتش اوکراین

سامانه‌های راکت‌انداز چندگانه (MLRS) یکی از مؤثرترین و مهیب‌ترین ابزارهای آتش پشتیبانی در ارتش اوکراین هستند. این سلاح‌ها با پرتاب همزمان چندین راکت در یک منطقه وسیع، قادر به ایجاد تخریب گسترده در میان نیروهای تجمیع‌شده، خودروهای زرهی، استحکامات و سامانه‌های پدافندی دشمن هستند. تنوع MLRS در اوکراین بسیار بالا است و ترکیبی از سیستم‌های کلاسیک شوروی، نسخه‌های مدرن‌شده داخلی و پیشرفته‌ترین سامانه‌های غربی را شامل می‌شود.

 BM-21 Grad (گراد )

   کشور سازنده: اتحاد جماهیر شوروی

   کالیبر: ۱۲۲ میلی‌متر

   تعداد: بیش از ۱۰۰ دستگاه

 گراد معروف‌ترین و پرتعدادترین راکت‌انداز جهان است که از دوران شوروی در اختیار اوکراین بوده است. این سامانه بر روی شاسی کامیون Ural-375 نصب شده و دارای ۴۰ لوله پرتاب است که می‌تواند راکت‌های ۱۲۲ میلی‌متری را در برد ۲۰ تا ۴۰ کیلومتری شلیک کند. گراد به دلیل سادگی، قابلیت اطمینان بالا و قدرت تخریب منطقه‌ای، همچنان ستون فقرات راکت‌اندازی اوکراین محسوب می‌شود و توسط نیروهای زمینی و هوابرد استفاده می‌شود.

 Tornado-G (تورنادو-جی)

   کشور سازنده: روسیه (غنیمتی)

   کالیبر: ۱۲۲ میلی‌متر

   تعداد: مشخص نیست (تعدادی غنیمتی از نیروهای روسی)

 تورنادو-جی نسخه‌ی مدرن‌شده گراد است که اوکراین تعدادی از آنها را از روسیه به غنیمت گرفته است. این سامانه دارای سیستم هدایت آتش پیشرفته، ناوبری ماهواره‌ای و قابلیت بارگذاری مجدد سریع‌تر است. اگرچه تعداد آنها محدود است، اما به دلیل دقت بیشتر، سلاحی ارزشمند محسوب می‌شوند.

 RM-70 (آر‌ام-۷۰)

   کشور سازنده: چکسلواکی (جمهوری چک فعلی)

   کالیبر: ۱۲۲ میلی‌متر

   تعداد: ۱ دستگاه (تامین مالی جمعی توسط شهروندان چک) + ۸ دستگاه (مدل Vampire)

 آر‌ام-۷۰ نسخه‌ی چکسلواکیایی گراد است که بر روی شاسی کامیون Tatra 813 (۸×۸) نصب شده و دارای ۴۰ لوله پرتاب است. مزیت اصلی آن نسبت به گراد، شاسی قدرتمندتر و قابلیت حمل مهمات بیشتر در پشت کابین است که بارگذاری مجدد را سریع‌تر می‌کند. اوکراین یک دستگاه از این سیستم را از طریق کمپین جمع‌آوری کمک‌های مردمی چک و همچنین چندین دستگاه از مدل مدرن‌تر Vampire (که بر روی شاسی Tatra Force سوار شده) دریافت کرده است.

APR-40 (آ‌پی‌آر-۴۰)

   کشور سازنده: رومانی

   کالیبر: ۱۲۲ میلی‌متر

   تعداد: ۴ دستگاه

   توضیح: APR-40 نسخه‌ی رومانیایی گراد است که شباهت زیادی به نمونه اصلی دارد. رومانی تعداد محدودی از این سامانه‌ها را به اوکراین تحویل داده است.

 BM-27 Uragan (اوراگان – طوفان)

   کشور سازنده: اتحاد جماهیر شوروی

   کالیبر: ۲۲۰ میلی‌متر

   بیش از ۳۵ دستگاه (شامل نسخه اوکراینی Bureviy)

   توضیح: اوراگان یک راکت‌انداز سنگین با ۱۶ لوله پرتاب است که بر روی شاسی کامیون ZIL-135 نصب شده است. این سامانه با راکت‌های ۲۲۰ میلی‌متری، برد حدود ۳۵ تا ۴۰ کیلومتر و قدرت تخریب بسیار بالایی دارد و برای انهدام اهداف بزرگ مانند پایگاه‌ها، انبارهای مهمات و تجمعات زرهی طراحی شده است. اوکراین علاوه بر مدل‌های شوروی، نسخه‌ی مدرن‌شده‌ی داخلی خود به نام Bureviy (طوفان) را نیز توسعه داده است که بر روی شاسی کامیون KrAZ-6322 سوار شده و دارای سیستم‌های هدایت و ناوبری به‌روز است.

TOS-1 (توس-۱)

   کشور سازنده: روسیه (غنیمتی)

   کالیبر: ۲۲۰ میلی‌متر (راکت‌های ترموباریک)

   تعداد: حداقل ۱ دستگاه (غنیمتی)

   توضیح: TOS-1 یک سامانه منحصر‌به‌فرد است که بر روی شاسی تانک T-72 سوار شده و راکت‌های ترموباریک (گرماباریک) با کالیبر ۲۲۰ میلی‌متر را شلیک می‌کند. این راکت‌ها با ایجاد یک انفجار حجمی عظیم و موج فشار و حرارت فوق‌العاده، قادر به منهدم کردن هر گونه هدف در یک منطقه محدود (مانند سنگرها، استحکامات و ساختمان‌ها) هستند. اوکراین حداقل یک دستگاه از این سیستم را از نیروهای روسی به غنیمت گرفته و در خط مقدم استفاده کرده است.

 M270 (ام-۲۷۰)

   کشور سازنده: ایالات متحده آمریکا

   کالیبر: ۲۲۷ میلی‌متر

   تعداد: ۲۳ دستگاه (شامل نسخه‌های M270A1 و MARS II آلمانی)

   M270 یک راکت‌انداز چندگانه سنگین و ردیاب (زنجیری) است که توسط ایالات متحده، بریتانیا، آلمان، فرانسه و سایر کشورهای ناتو به اوکراین تحویل داده شده است. این سامانه دارای دو کانتینر ۶-لوله (مجموعاً ۱۲ لوله) است و می‌تواند راکت‌های ۲۲۷ میلی‌متری را در برد ۳۲ تا ۷۰ کیلومتر (بسته به نوع راکت) شلیک کند. M270 به دلیل تحرک بالا در زمین‌های ناهموار و قابلیت شلیک راکت‌های دقیق‌زننده (مانند GMLRS)، یکی از مؤثرترین سامانه‌های اوکراین محسوب می‌شود.

 M142 HIMARS (هایمارس)

   کشور سازنده: ایالات متحده آمریکا

   کالیبر: ۲۲۷ میلی‌متر

   تعداد: ۳۸ دستگاه (+ ۳ دستگاه تعهد داده شده توسط آلمان)

 هایمارس نسخه‌ی سبک‌تر و چرخدار (۶×۶) M270 است که به یک کانتینر ۶-لوله مجهز شده است. این سامانه به دلیل تحرک بالا در جاده‌ها و قابلیت استقرار و تغییر موقعیت بسیار سریع، به یک سلاح راهبردی در جنگ اوکراین تبدیل شده است. هایمارس با شلیک راکت‌های دقیق‌زننده GMLRS (با هدایت GPS) به برد ۷۰ تا ۸۰ کیلومتر و راکت‌های ATACMS (با برد ۳۰۰ کیلومتر)، قادر به انهدام دقیق اهداف حیاتی مانند انبارهای مهمات، مراکز فرماندهی، سامانه‌های پدافندی و پل‌های پشت خطوط دشمن است. هایمارس یکی از مهم‌ترین عوامل تغییر توازن قوا در جنگ بوده است.

TRG-230 (تی‌آر‌جی-۲۳۰)

   کشور سازنده: ترکیه

   کالیبر: ۲۳۰ میلی‌متر

   تعداد: نامشخص (تعدادی در سال ۲۰۲۳ اهدا شد)

   توضیح: TRG-230 یک راکت‌انداز سبک و دقیق‌زننده با هدایت GPS است که توسط ترکیه به اوکراین تحویل داده شده است. این سامانه که بر روی شاسی کامیون‌های سبک نصب می‌شود، راکت‌های ۲۳۰ میلی‌متری با برد حدود ۲۰ تا ۷۰ کیلومتر را با دقت بالا شلیک می‌کند. TRG-230 به عنوان یک گزینه‌ی مکمل برای هایمارس، توانایی اوکراین را در انهدام اهداف حیاتی افزایش می‌دهد.

BM-30 Smerch (اسمرچ – گردباد)

   کشور سازنده: اتحاد جماهیر شوروی

   کالیبر: ۳۰۰ میلی‌متر

   تعداد: بیش از ۴۰ دستگاه (شامل نسخه اوکراینی Vilkha)

اسمرچ قدرتمندترین راکت‌انداز چندگانه شوروی است که دارای ۱۲ لوله پرتاب با کالیبر ۳۰۰ میلی‌متر و برد حدود ۷۰ تا ۹۰ کیلومتر است. این سامانه برای انهدام اهداف بسیار بزرگ و دوربرد مانند پایگاه‌های نظامی، مراکز لجستیکی و تجمعات بزرگ زرهی طراحی شده است. اوکراین نسخه‌ی مدرن‌شده‌ی داخلی این سامانه را با نام Vilkha (توسکا) توسعه داده است که مجهز به سیستم هدایت پیشرفته (با قابلیت تنظیم مسیر) و راکت‌های دقیق‌تر با برد بیشتر است. با این حال، گزارش‌ها حاکی از آن است که تعدادی از این سامانه‌ها ممکن است به دلیل کمبود مهمات یا نگهداری، در وضعیت عملیاتی نباشند.

فراتر از راکت‌اندازهای چندگانه، ارتش اوکراین از طیف وسیعی از موشک‌های بالستیک تاکتیکی، موشک‌های چندمنظوره و مهمات هدایت‌شونده هوشمند استفاده می‌کند که برخی از آنها از غرب تأمین شده و برخی دیگر میراث دوران شوروی هستند. این تسلیحات برای انهدام اهداف حیاتی و استراتژیک در عمق خطوط دشمن طراحی شده‌اند.

 موشک‌های بالستیک کوتاه‌برد (تاکتیکی)

 OTR-21 Tochka (ات‌آر-۲۱ توشکا – با نام ناتو: SS-21 Scarab)

   کشور سازنده: اتحاد جماهیر شوروی

   نوع: موشک بالستیک کوتاه‌برد (SRBM) تاکتیکی

   برد: ۷۰ کیلومتر (نسخه Scarab-A) تا ۱۸۵ کیلومتر (نسخه Scarab-C/Tochka-U)

توشکا یک موشک جاده‌گو با سوخت جامد است که بر روی خودروی پرتابگر BAZ-5921 نصب می‌شود و برای انهدام اهداف تاکتیکی حیاتی مانند مراکز فرماندهی، فرودگاه‌ها، سامانه‌های پدافندی و تجمعات نیروها طراحی شده است . اوکراین از دوران شوروی این موشک‌ها را در اختیار داشته و علیرغم قدمت، از آنها در جنگ استفاده کرده است. با این حال، به دلیل کمبود موشک و عدم اطمینان از وضعیت عملیاتی، برخی گزارش‌ها حاکی از آن است که این سامانه ممکن است دیگر در خدمت فعال نباشد .

 MGM-140 ATACMS (م‌جی‌ام-۱۴۰ آتاکمس)

   کشور سازنده: ایالات متحده آمریکا

   نوع: موشک بالستیک تاکتیکی سطحبهسطح

   تعداد: بیش از ۱۰۰ قبضه (دریافتی)

   آتاکمس یک موشک بالستیک دقیق‌زننده است که از سامانه‌های M270 و HIMARS پرتاب می‌شود. اوکراین ابتدا نسخه‌های Block I با برد ۱۶۵ کیلومتر و کلاهک خوشه‌ای (Cluster) را دریافت کرد که در حملات به فرودگاه‌های بردیانسک و لوهانسک خسارات سنگینی به هلیکوپترهای روسی وارد کرد . سپس آمریکا نسخه‌های دوربردتر با برد ۳۰۰ کیلومتر و دقت بالاتر را نیز در اختیار اوکراین قرار داد که توانایی اصابت به اهداف استراتژیک در عمق خاک (از جمله شبه‌جزیره کریمه) را فراهم می‌کند . این موشک برای انهدام دقیق مراکز فرماندهی، سامانه‌های پدافندی و انبارهای مهمات طراحی شده است .

موشک‌های چندمنظوره (نقطه‌زن و ضدتانک)

 Brimstone (بریمستون – گوگرد)

   کشور سازنده: بریتانیا

   نوع: موشک چندمنظوره (ضدتانک و ضدسطح) کوتاه‌برد

   تعداد: حدود ۹۰۰ قبضه (بر اساس آخرین کمک‌ها)

بریمستون یک موشک هوابه‌سطح است که توسط کنسرسیوم MBDA ساخته شده است. اوکراین هر دو نسخه‌ی Brimstone 1 (با هدایت فعال میلی‌متری، برد ۱۰ کیلومتر از زمین) و Brimstone 2 (با هدایت ترکیبی فعال/لیزری، برد ۱۶ کیلومتر از زمین) را از بریتانیا دریافت کرده است . از آنجایی که اوکراین حامل‌های هوایی مناسبی برای این موشک ندارد، آنها بر روی لانچرهای زمینی (معمولاً بر روی کامیون‌ها) نصب شده و در نقش موشک ضدتانک دوربرد با قابلیت “شلیک و فراموش کن” استفاده می‌شوند . کلاهک تاندم ۶.۳ کیلوگرمی آن قادر به نفوذ به زره‌های واکنشی مدرن است .

 Advanced Precision Kill Weapon System (APKWS)

   کشور سازنده: ایالات متحده آمریکا

   نوع: راکت هدایت‌شونده با لیزر

راکت APKWS در اصل یک کیت هدایت‌شونده‌ی لیزری است که بر روی راکت‌های ۷۰ میلی‌متری (۲.۷۵ اینچی) نصب می‌شود و آنها را به مهمات دقیق‌زننده تبدیل می‌کند. اوکراین از این سامانه در دو نقش استفاده می‌کند: ۱) روی زمین در سامانه‌های پدافندی مانند Vampire و EAGLS برای شکار پهپادها و حتی موشک‌های کروز با هدایت حرارتی  و ۲) در هوا، جایی که تصاویر نشان داده است که جنگنده‌های F-16 اوکراین به این راکت‌ها مجهز شده‌اند تا پهپادهای انتحاری ارزان‌قیمت (مانند شاهد) را با هزینه‌ای بسیار کمتر از موشک‌های هوا به هوای گران‌قیمت منهدم کنند .

 سامانه‌های دریایی (کشتی‌پایه)

 RIM-7 Sea Sparrow

   کشور سازنده: ایالات متحده آمریکا

   نوع: موشک کوتاه‌برد ضدهوا و ضدموشک کشتی‌پایه (و زمین‌پایه)

 موشک RIM-7 یک موشک نقطه‌دفاعی استاندارد ناتو است که عمدتاً برای محافظت از کشتی‌های جنگی در برابر تهدیدات هوایی طراحی شده است. اوکراین این موشک‌ها را از آمریکا دریافت کرده است، اما استفاده اصلی از آنها به شکلی مبتکرانه بوده است: ادغام این موشک‌ها با سامانه‌ی زمینی شوروی Buk-M1 در پروژه‌ای با نام غیررسمی “FrankenSAM” یا “FrankenBuk” . در این ترکیب، موشک‌های Sea Sparrow (با برد حدود ۲۰ کیلومتر) جایگزین موشک‌های اصلی 9M38 (با برد ۳۲ کیلومتر) شده‌اند تا کمبود مهمات شوروی جبران شود. هرچند این تغییر برد و ارتفاع مؤثر سامانه را کاهش داده است، اما همچنان برای مقابله با موشک‌های کروز و پهپادها در خط مقدم بسیار مؤثر است .

 سلاح برد بلند زمین پرتاب هدایت دقیق  (GLSDB)

   کشور سازنده: ایالات متحده آمریکا / سوئد (پروژه مشترک بوئینگ و ساب)

   نوع: بمب هدایت‌شونده‌ی سطحبه‌سطح

    GLSDB ترکیبی از بمب هوایی ۲۵۰ پوندی GBU-39 و موتور راکت M26 است که به آن اجازه می‌دهد از پرتابگرهای زمینی مانند HIMARS شلیک شود. این مهمات با برد ۱۵۰ کیلومتر و هدایت GPS/INS طراحی شده بود تا اهداف استراتژیک پشت خطوط را منهدم کند . با این حال، عملکرد این سامانه در اوکراین با چالش جدی مواجه شد: سامانه‌های جنگ‌الکترونیک روسیه با پارازیت GPS، دقت این بمب‌ها را به شدت کاهش دادند و آنها را بی‌اثر کردند . به همین دلیل، سازندگان مجبور به ارتقای سیستم‌های ضدپارازیت آن شدند و نسخه‌های بهبودیافته در حال آزمایش هستند، اما اوکراین تاکنون قرارداد جدیدی برای خرید آن امضا نکرده است .

موشک کروز

موشک کروز اف‌پی-۵ «فلامینگو»

موشک کروز اف‌پی-۵ «فلامینگو» ساخت اوکراین با کلاهکی ۱۱۵۰ کیلوگرمی و برد ۳۰۰۰ کیلومتر، یکی از قدرتمندترین سلاح‌های راهبردی این کشور محسوب می‌شود. این موشک که در آگوست ۲۰۲۵ رونمایی شد، با سرعت ۹۵۰ کیلومتر بر ساعت و دقتی در حدود ۱۴ متر (با هدایت ترکیبی INS/GPS و آنتن ضدپارازیت)، در حال تولید انبوه با هدف ساخت ۲۱۰ فروند در ماه است. استفاده از بدنه فایبرگلاس برای کاهش ردپای راداری و موتورهای توربوفن (با گزینه‌های جایگزین در حال توسعه) از ویژگی‌های طراحی آن است. فلامینگو با عبور از ارتفاع ۲۰ متری و قابلیت نفوذ به سامانه‌های پدافندی، جانشینی برای برد کوتاه‌تر موشک‌های نپتون و گام بزرگی در توان عمق‌زنی اوکراین به شمار می‌رود.

ناوگان خودروهای جنگی پیاده‌نظام اوکراین

ناوگان خودروهای جنگی پیاده‌نظام اوکراین ترکیبی از تجهیزات شوروی، تولیدات بومی و حجم عظیمی از کمک‌های غربی است.

خانواده BMP (شوروی/روسیه/اوکراین): BMP-1 با بیش از ۴۰۰ دستگاه، قدیمی‌ترین خودروی جنگی پیاده‌نظام در ناوگان اوکراین است که در نسخه‌های متعددی مانند BMP-1TS (نسخه ارتقاءیافته اوکراینی) و BMP-1AK در خدمت است و توسط نیروی زمینی و تفنگداران دریایی استفاده می‌شود. با وجود قدمت، به دلیل تعداد بالا و سهولت تعمیرات، همچنان در خط مقدم حضور دارد. BMP-2 نسخه بهبودیافته BMP-1 با توپ خودکار ۳۰ میلی‌متری و موشک ضدتانک است که به عنوان ستون فقرات یگان‌های مکانیزه اوکراین عمل می‌کند و برخی از این خودروها به عنوان غنیمت از روسیه به دست آمده‌اند. BMP-3 پیشرفته‌ترین عضو خانواده BMP در ناوگان اوکراین با بیش از ۴۰ دستگاه است که توسط نیروی زمینی و تفنگداران دریایی استفاده می‌شود و عمدتاً از طریق غنیمت‌گیری از نیروهای روسی یا خریداری از کشورهای ثالث به دست آمده‌اند. PbV-501 نسخه صادراتی چکسلواکی از BMP-1 با ۵۴ دستگاه در خدمت است. BMD-2 خودروی جنگی پیاده‌نظام هوابرد شوروی با تعداد نامشخص است که توسط نیروهای تهاجم هوایی اوکراین استفاده می‌شود. BVP M-80 با ۲۸ دستگاه، خودروی جنگی پیاده‌نظام زنجیردار ساخت یوگسلاوی سابق است.

خودروهای غربی (کمک‌های نظامی): YPR-765 با ۳۵۳ دستگاه، نسخه هلندی M113 است که توسط نیروی زمینی و گارد ملی استفاده می‌شود. ماردر با بیش از ۱۴۰ دستگاه، خودروی جنگی پیاده‌نظام ساخت آلمان غربی است که توسط آلمان اهدا شده و نیروهای تهاجم هوایی اوکراین از آن استفاده می‌کنند. برادلی  پیشرفته ترین نفربر  زرهی مسلح اوکراینی ها است با بیش از ۳۰۰ دستگاه از نوع M2A2 ODS و M7 Bradley FiST، پرشمارترین خودروی جنگی پیاده‌نظام غربی در اوکراین است که نقش کلیدی در خط مقدم دارد. CV90 با ۴۸ دستگاه از نوع CV9040 ساخت سوئد است و قرار است ۱۰۰۰ دستگاه دیگر طی یک سرمایه‌گذاری مشترک بین سوئد و اوکراین ساخته شود. Pansarbandvagn 302 با بیش از ۲۰۰ دستگاه ساخت سوئد است و سوئد قصد دارد کل موجودی خود را به اوکراین اهدا کند.

خودروهای چرخ‌دار و بومی: BTR-3 یک خودروی چرخ‌دار اوکراینی در نسخه‌های BTR-3DA، BTR-3E1 و BTR-3M2 است که توسط نیروی زمینی، نیروهای تهاجم هوایی و گارد ملی استفاده می‌شود. BTR-4 یک خودروی چرخ‌دار جنگی اوکراینی در نسخه‌های BTR-4، BTR-4E و BTR-4MV1 است که به عنوان یکی از موفق‌ترین خودروهای زرهی بومی اوکراین شناخته می‌شود. BTR-80 با بیش از ۷۵ دستگاه از نوع BTR-82A و BTR-82AM، خودروی چرخ‌دار روسی است که به عنوان غنیمت در اختیار اوکراین قرار گرفته است. KTO روسمک با ۹۰ دستگاه، خودروی چرخ‌دار ساخت لهستان است. Mbombe 6 از نوع خودروی چرخ‌دار ساخت آفریقای جنوبی است که با ماژول رزمی Spear در میدان نبرد دیده شده است.

ناوگان نفربرهای زرهی اوکراین (APC)

ناوگان نفربرهای زرهی اوکراین ترکیبی از خودروهای شوروی، بومی و کمک‌های گسترده غربی است.

نفربرهای زنجیردار

MT-LB با بیش از ۱۲۵ دستگاه در نسخه‌های MT-LB، MT-LBu، MT-LBVM و MT-LBVMK ساخت شوروی سابق، ستون فقرات حمل‌ونقل زرهی نیروی زمینی و تفنگداران دریایی اوکراین را تشکیل می‌دهد و به دلیل سادگی و قابلیت اطمینان، در نقش‌های مختلف از جمله حمل نیرو و پشتیبانی آتش به کار می‌رود. GT-MU یک نفربر زنجیردار هوابرد ساخت شوروی با تعداد نامشخص است. BTR-D با ۴۰ دستگاه، نفربر زنجیردار هوابرد شوروی است که توسط نیروهای تهاجم هوایی استفاده می‌شود و برخی از آنها از روسیه به غنیمت گرفته شده‌اند. BTR-MDM ساخت روسیه است و حداقل یک دستگاه از آن که به غنیمت گرفته شده، به آمبولانس زرهی تبدیل گردیده است. M113 با ۵۱۰ دستگاه در نسخه‌های M113A1، M113AS4، M113G3DK و M113G4DK ساخت آمریکا، پرشمارترین نفربر غربی در اوکراین است که به دلیل تعمیرپذیری بالا، در نقش‌های مختلفی از حمل نیرو تا تخلیه مجروحان استفاده می‌شود. FV103 Spartan با ۳۰ دستگاه ساخت بریتانیا، FV105 Sultan با تعداد نامشخص که توسط رئیس‌جمهور سابق پترو پوروشنکو برای نیروی زمینی خریداری شده، و FV430 Bulldog از نوع FV432 Mk 3 ساخت بریتانیا که توسط این کشور اهدا شده، دیگر نفربرهای انگلیسی در خدمت اوکراین هستند. Bandvagn با بیش از ۹۲ دستگاه در نسخه‌های Bandvagn BvS 10 و Bandvagn BV-206S ساخت سوئد، توسط هلند، ایتالیا و آلمان اهدا شده است.

نفربرهای چرخ‌دار

BTR-60 با ۶ دستگاه از نوع BTR-60PB و BTR-60M ساخت شوروی/اوکراین و ۲۰ دستگاه TAB-71M (نسخه رومانیایی) که توسط رومانی اهدا شده، در خدمت است. همچنین بلغارستان ۱۰۰ دستگاه BTR-60 به عنوان کمک نظامی ارسال کرده است. BTR-70 با ۲۱۷ دستگاه در نسخه‌های BTR-70، BTR-70M و BTR-7 (نسخه اوکراینی) ساخت شوروی/اوکراین، یکی از پرشمارترین نفربرهای چرخ‌دار ناوگان است. BTR-80 با ۲۲۴ دستگاه در نسخه‌های BTR-80 و BTR-80M ساخت شوروی، در خدمت است و برخی از آنها به عنوان غنیمت از روسیه به دست آمده‌اند. VAB با ۲۵۰ دستگاه ساخت فرانسه، توسط نیروهای تهاجم هوایی استفاده می‌شود. Patria Pasi با ۳۶ دستگاه از نوع Sisu XA-185 ساخت فنلاند، توسط نیروی زمینی و تفنگداران دریایی به کار می‌رود. LAV 6 با ۳۹ دستگاه از نوع ACSV ساخت کانادا، Stryker با بیش از ۴۰۰ دستگاه ساخت آمریکا که توسط ایالات متحده اهدا شده، و M1117 با بیش از ۴۰۰ دستگاه ساخت آمریکا که توسط ایالات متحده اهدا شده، از دیگر نفربرهای چرخ‌دار غربی هستند. OT-64 SKOT با حداقل ۱ دستگاه ساخت لهستان، توسط سازمان پیشاهنگی اوکراین برای تیپ ۱۰۳ دفاع سرزمینی خریداری شده است. Valuk با ۲۰ دستگاه ساخت اسلوونی و BOV با ۲۶ دستگاه ساخت یوگسلاوی سابق که توسط اسلوونی اهدا شده، دیگر نفربرهای چرخ‌دار این ناوگان را تشکیل می‌دهند.

ناوگان تانک‌های اوکراین؛ از میراث شوروی تا مدرن‌ترین سلاح‌های غربی

ناوگان تانک‌های اوکراین ترکیبی بی‌نظیر از تانک‌های دوران شوروی، مدل‌های بومی و حجم عظیمی از کمک‌های غربی است. با وجود تلفات سنگین در جریان جنگ، اوکراین با دریافت بیش از ۴۷۰ تانک از متحدان خود، ناوگان خود را بازسازی و به‌روز کرده است. با این حال، ماهیت میدان نبرد مدرن که توسط پهپادهای FPV و مهمات دقیق‌زن اشباع شده، نقش تانک‌ها را از یک سلاح تهاجمی خط‌شکن به سکوی پشتیبانی آتش دوربرد تغییر داده است .

خانواده تانک‌های شوروی (ستون فقرات ناوگان)

تانک‌های سری T شوروی، به دلیل فراوانی و سهولت تعمیرات، همچنان ستون فقرات ناوگان زرهی اوکراین را تشکیل می‌دهند.

T-55 و T-62

این تانک‌های قدیمی دوران جنگ سرد نقش محدودی در نبرد مدرن دارند. ۲۶ دستگاه T-55 از نوع M-55S (نسخه اسلوونیایی با به‌روزرسانی‌های غربی) در خدمت هستند . همچنین تعدادی T-62 که عمدتاً از روسیه به غنیمت گرفته شده‌اند، توسط یگان‌های دفاع سرزمینی استفاده می‌شوند .

تانک T-64

T-64 که در خارکیف طراحی شده، یک تانک کاملاً اوکراینی محسوب می‌شود و بیش از ۲۰۰ دستگاه از انواع T-64BV (با زره واکنشی کنتاکت-۱)، T-64BV مدل ۲۰۱۷ و T-64BM «بولات» (با موتور ۱۰۰۰ اسب‌بخاری و زره بهبودیافته) در خدمت است . این تانک با وزن ۴۲.۴ تن و خدمه ۳ نفره، مجهز به توپ ۱۲۵ میلی‌متری ۲A۴۶M-۱ و موتور دیزل ۵TDF با ۷۰۰ اسب‌بخار است و به عنوان یکی از مؤثرترین تانک‌های شوروی در نبردهای شهری شناخته می‌شود. نسخه به‌روز T-64BM2 «بولات» نیز با سیستم کنترل آتش جدید و زره بهبودیافته وارد خدمت شده است .

تانک T-72

T-72 با بیش از ۵۲۰ دستگاه، پرشمارترین تانک ناوگان اوکراین است که در نسخه‌های متعددی از جمله T-72AV (نسخه پایه با زره واکنشی کنتاکت-۱)، T-72AMT (نسخه به‌روز اوکراینی با سیستم کنترل آتش دیجیتال و زره جدید)، T-72B1 و T-72M1R (نسخه لهستانی با به‌روزرسانی‌های داخلی) خدمت می‌کند . این تانک با وزن ۴۱ تا ۴۴.۵ تن، توپ ۱۲۵ میلی‌متری ۲A۴۶، موتور دیزل V-46 با ۷۸۰ تا ۸۴۰ اسب‌بخار و دامنه حرکتی ۵۰۰ تا ۷۰۰ کیلومتر، به دلیل سادگی و قابلیت اطمینان، به عنوان اسب‌کار میدان نبرد شناخته می‌شود. نسخه غنیمتی T-72B3 روسی نیز با زره واکنشی «کنتاکت-۵» و سیستم کنترل آتش جدید، در اختیار یگان‌های اوکراینی قرار گرفته است .

تانک T-80

T-80 که به دلیل موتور توربین گازی خود به «تانک بالگردی» معروف است، حدود ۸۰ دستگاه در خدمت دارد. نسخه‌های T-80BV (با زره کنتاکت-۱)، T-80BVM (نسخه به‌روز روسی با زره «رلیکت» و سیستم کنترل آتش جدید) و T-80U (نسخه پیشرفته با موتور ۱۲۵۰ اسب‌بخاری) همگی در این ناوگان حضور دارند . T-80 با وزن ۴۶ تن، سرعت ۶۵ تا ۷۰ کیلومتر بر ساعت در جاده و قدرت مانور بالا، یک تانک سریع و چابک محسوب می‌شود. نسخه غنیمتی T-80UK (نسخه فرماندهی) نیز در اختیار اوکراین قرار گرفته است .

تانک T-90

T90 که پیشرفته‌ترین تانک سری T محسوب می‌شود، تنها در تعداد محدود و عمدتاً به عنوان غنیمت از روسیه به دست آمده است. نسخه‌های T-90A و پیشرفته‌ترین نسخه آن یعنی T-90M «پروریو» با زره «رلیکت»، سیستم حفاظت فعال «اشترا-۱» و توپ ۱۲۵ میلی‌متری ۲A۸۲-۱M (که با توپ‌های قبلی تفاوت دارد)، در اختیار یگان‌های ویژه قرار گرفته است . T-90M با وزن ۴۶.۵ تن و موتور ۱۱۳۰ اسب‌بخاری، به عنوان یک تانک نسل سوم مدرن، نقطه‌قوت ناوگان غنیمتی اوکراین محسوب می‌شود .

T-84 Oplot (محصول داخلی)

تانک T-84 Oplot که توسط کارخانه ماریشف در خارکیف و بر اساس T-80UD توسعه یافته، یک تانک پیشرفته اوکراینی با زره کامپوزیتی جدید، سیستم حفاظت فعال و موتور دیزل ۱۲۰۰ اسب‌بخاری است. تنها ۵ دستگاه از آن در خدمت است که عمدتاً نقش تشریفاتی و آزمایشی دارند.

تانک‌های مدرن غربی

کمک‌های غربی، تانک‌های مدرن و کاملاً متفاوتی را وارد میدان نبرد اوکراین کرده است که هرکدام فلسفه طراحی و تاکتیک خاص خود را دارند.

PT-91 Twardy (لهستانی)

PT-91 که در واقع یک نسخه به‌روز از T-72M1 است، با ۲۶ دستگاه در خدمت، پرشمارترین تانک غربی (با ریشه شرقی) در اوکراین محسوب می‌شود . این تانک با وزن ۴۵.۹ تن، مجهز به سیستم کنترل آتش SKO-1M Drawa-1T با دید حرارتی، زره واکنشی Erawa، سیستم هشدار لیزری و موتور ۸۵۰ اسب‌بخاری است. PT-91 از توپ ۱۲۵ میلی‌متری ۲A۴۶M استفاده می‌کند و با خدمه ۳ نفره، برد ۶۵۰ کیلومتر و سرعت ۶۰ کیلومتر بر ساعت، یکی از بهترین تانک‌های مبتنی بر T-72 محسوب می‌شود. این تانک‌ها که از لهستان اهدا شده‌اند، به دلیل آموزش‌پذیری آسان و قابلیت تعمیر، نقش مهمی در خط مقدم دارند .

لئوپارد 1A5

حدود ۱۰۳ دستگاه از این تانک‌های قدیمی آلمانی (طراحی دهه ۱۹۶۰) که توسط هلند، آلمان و دانمارک اهدا شده‌اند، در اوکراین خدمت می‌کنند . Leopard 1A5 با وزن ۴۲.۴ تن و زره فولادی ۷۰ میلی‌متری (که در برابر تانک‌های مدرن ناکافی است)، از توپ ۱۰۵ میلی‌متری L7A3 استفاده می‌کند. با وجود سن بالا، این تانک به دلیل سیستم کنترل آتش مدرن، دید حرارتی و موتور ۸۲۰ اسب‌بخاری، به عنوان یک سکوی شکارچی دقیق برای حملات دوربرد و پشتیبانی آتش عمل می‌کند و به جای زره، بر قدرت مانور و دقت متکی است .

لئوپارد 2 (مدرن‌ترین تانک اروپایی)

حدود ۶۰ دستگاه از انواع Leopard 2A4، Leopard 2A6 و Strv 122 (نسخه سوئدی) در اختیار اوکراین قرار گرفته است. این تانک‌ها که توسط چندین کشور اهدا شده‌اند، یکی از مدرن‌ترین سلاح‌های غربی در این ناوگان هستند . Leopard 2A4 با وزن ۵۵ تن، زره کامپوزیتی قدرتمند و توپ ۱۲۰ میلی‌متری L44، یک تانک کلاسیک نسل سوم محسوب می‌شود. مدل 2A6 با توپ بلندتر L55 (برد بیشتر) و زره بهبودیافته، و Strv 122 با زره اضافی و سیستم‌های ارتباطی پیشرفته، از برترین تانک‌های میدان نبرد هستند . موتور ۱۵۰۰ اسب‌بخاری این تانک‌ها به سرعت ۷۲ کیلومتر بر ساعت و دامنه حرکتی ۵۵۰ کیلومتر دست می‌یابد .

چلنجر2

۱۳ دستگاه از این تانک سنگین بریتانیایی که در اختیار نیروهای تهاجم هوایی قرار گرفته، به دلیل توپ ۱۲۰ میلی‌متری لوله‌بلند L30 با خان (Rifled) و زره فوق‌سنگین «دورچستر» (Chobham نسل دوم) شناخته می‌شود . Challenger 2 با وزن ۶۲.۵ تن، برتری خود را در زره‌پوشی و برد مؤثر (تا ۵ کیلومتر) با مهمات HESH (که برای تخریب سازه‌ها و استحکامات بسیار مؤثر است) نشان می‌دهد. موتور ۱۲۰۰ اسب‌بخاری آن سرعت ۵۹ کیلومتر بر ساعت و دامنه حرکتی ۵۵۰ کیلومتر را فراهم می‌آورد. این تانک به عنوان یک «چکش سنگین» در نبردهای شهری و انهدام پناهگاه‌ها به کار می‌رود .

M1  ابرامز

حدود ۳۱ دستگاه M1A1 Abrams که توسط ایالات متحده اهدا شده و به زودی ۴۹ دستگاه M1A1 AIM از استرالیا به آنها اضافه خواهد شد، یکی از قدرتمندترین تانک‌های غربی را وارد میدان کرده است . M1A1 با وزن ۶۳ تن، زره کامپوزیتی با اورانیوم فشرده (در برخی نسخه‌ها)، توپ ۱۲۰ میلی‌متری M256 و سیستم کنترل آتش پیشرفته، یک تانک سنگین و قدرتمند محسوب می‌شود. موتور توربین گازی ۱۵۰۰ اسب‌بخاری آن، سرعت ۶۷ کیلومتر بر ساعت را فراهم می‌کند، اما مصرف سوخت بالای آن (که به «تانک آتش‌خوار» معروف است) یک چالش لجستیکی بزرگ است . M1A1 با زره قدرتمند و دقت بالا، به عنوان یک سلاح راهبردی در حمایت از عملیات‌های تهاجمی عمل می‌کند .

ناوگان تانک‌های اوکراین با بیش از ۱۱۰۰ دستگاه (بر اساس برآوردهای Global Firepower)، ترکیبی از خودروهای شوروی (T-64، T-72، T-80 و T-90)، مدرن‌های اروپایی (Leopard 1/2، Challenger 2 و PT-91) و تانک‌های آمریکایی (Abrams) است. تنوع بی‌نظیر این ناوگان، چالش‌های لجستیکی عظیم (تأمین سوخت، مهمات و قطعات یدکی برای ۱۰ نوع تانک مختلف) را ایجاد کرده است، اما در عین حال به اوکراین انعطاف‌پذیری بی‌سابقه‌ای در تطبیق با شرایط متنوع میدان نبرد بخشیده است . با این حال، ماهیت جدید جنگ (که با اشباع پهپادهای FPV مشخص می‌شود) ارزش تانک‌ها را به عنوان یک سلاح خط‌شکن کاهش داده و آنها را به عنوان سکوهای آتش‌باران دوربرد و پشتیبانی از پیاده‌نظام تغییر کاربری داده است .

ناوگان نابودگرهای تانک اوکراین

نابودگرهای تانک (Tank destroyers) اوکراین ترکیبی از خودروهای مدرن‌شده دوران شوروی، خودروهای غربی اهدایی و نمونه‌های بداهه‌سازی شده است که همگی برای مقابله با تانک‌ها و خودروهای زرهی روسیه طراحی شده‌اند. در ادامه، به بررسی این ناوگان و ویژگی‌های کلیدی آن می‌پردازیم.

9P149 Shturm-S

این خودرو که توسط اوکراین با سامانه Bar’er-S به‌روزرسانی شده، یک نابودگر تانک زنجیردار بر پایه شاسی MT-LB است که با موشک‌های جدید RK-2P مجهز شده است. این موشک‌ها برد ۶ کیلومتر، کلاهک تاندم با نفوذ ۸۰۰ تا ۹۰۰ میلی‌متر از زره واکنشی و مجهز به سیستم هدایت لیزری با قابلیت ردیابی خودکار هدف هستند. وزن خودرو ۱۲.۳ تن بوده و دارای ۱۲ موشک آماده به پرتاب است که برای شلیک، برجک خودرو بالا می‌آید.

9P148 Konkurs

این نابودگر تانک چرخ‌دار بر پایه شاسی BRDM-2 است که سامانه موشکی ۹کی۱۱۱-۱ «کنکورس» را حمل می‌کند. برد مؤثر آن بین ۷۵ تا ۴۰۰۰ متر است و از موشک‌های ۹ام۱۱۳ با نفوذ تا ۶۰۰ میلی‌متر و موشک‌های ۹ام۱۱۱ «فاگوت» استفاده می‌کند. خودرو دارای ۱۵ موشک در دو محفظه بارگیری است و زمان انتقال از حالت حرکت به حالت شلیک آن ۲۵ ثانیه است. یگان‌های اوکراینی این خودرو را با سامانه Amulet نیز به‌روزرسانی کرده‌اند که قابلیت شلیک موشک‌های اسکیف (Stugna-P) و کورسار (Corsar) با سامانه هدایت لیزری نیمه‌خودکار و برد تا ۵ کیلومتر را فراهم می‌کند.

MT-LB-12

این یک نابودگر تانک بداهه است که با نصب توپ ضدتانک ۱۰۰ میلی‌متری MT-12 Rapira بر روی شاسی MT-LB ساخته شده است. این خودرو توسط هر دو طرف جنگ استفاده می‌شود و با خدمه ۴ تا ۶ نفره عمل می‌کند. توپ MT-12 قادر به شلیک مهمات APFSDS با نفوذ تا ۲۳۰ میلی‌متر زره در برد ۵۰۰ متر و موشک‌های هدایت‌شونده ۹ام۱۱۷ با نفوذ تا ۶۰۰ میلی‌متر در برد ۴۵۰۰ متر است. این خودرو همچنین برای آتش غیرمستقیم با برد ۸۲۰۰ متر نیز به کار می‌رود و به دلیل تحرک بالا و قابلیت تاکتیک شلیک و فرار (shoot-and-scoot) شناخته شده است. با این حال، زره سبک آن آسیب‌پذیری بالایی در برابر سلاح‌های ضدتانک و مین‌ها دارد و لگد شدید توپ، موقعیت آن را آشکار می‌سازد.

AMX-10 RC

فرانسه ۳۵ دستگاه از این خودروی شناسایی چرخ‌دار ۶×۶ را که گاهی نابودگر تانک یا تانک سبک خوانده می‌شود، در اختیار تفنگداران دریایی اوکراین قرار داده است. این خودرو با وزن ۱۵.۸ تن و توپ ۱۰۵ میلی‌متری F2 BK MECA L/47، مجهز به مهمات APFSDS با قابلیت نفوذ ۳۵۰ میلی‌متر در برد ۲۲۰۰ متر و موتور ۲۸۰ اسب‌بخاری، سرعت ۸۵ کیلومتر بر ساعت و برد ۸۰۰ کیلومتر را ارائه می‌دهد. اما در میدان نبرد اوکراین، این خودرو به دلیل زره سبک و آسیب‌پذیری بالا در نقش توپخانه خودکششی برای آتش غیرمستقیم از مواضع بسته استفاده می‌شود و خدمه آن را بیشتر شبیه به یک نفربر زرهی می‌دانند. مهمات ۱۰۵ میلی‌متری غیراستاندارد این خودرو (105x527mmR) یک چالش لجستیکی جدی برای اوکراین ایجاد کرده است.

سامانه‌های پدافند هوایی قابل حمل (MANPADS) در خدمت اوکراین

ناوگان سامانه‌های پدافند هوایی قابل حمل (MANPADS) اوکراین ترکیبی از سلاح‌های دوران شوروی و مدرن‌ترین سامانه‌های غربی است. این تنوع، پوشش لایه‌ای از دفاع کوتاه‌برد را در برابر تهدیدات هوایی مانند بالگردها، پهپادها و جنگنده‌ها فراهم می‌آورد.

سامانه‌های دوران شوروی

9K32 Strela-2 قدیمی‌ترین سامانه این ناوگان با کالیبر ۷۲ میلی‌متر است که از دهه ۱۹۶۰ در خدمت بوده و با هدایت فروسرخ (حرارتی) اهداف هوایی با سرعت زیر صوت را تا برد حدود ۴.۵ کیلومتر و ارتفاع ۲.۵ کیلومتر هدف قرار می‌دهد. 9K34 Strela-3 نسخه بهبودیافته با مقاومت بیشتر در برابر اقدامات مقابله‌ای است که برد آن حدود ۵ کیلومتر گزارش شده است. 9K310 Igla-1 و 9K38 Igla به عنوان نسل جدیدتر، با برد حدود ۵.۲ کیلومتر و ارتفاع ۳.۵ کیلومتر، مجهز به حسگرهای پیشرفته‌تر و مقاوم‌تر در برابر پارازیت هستند و توسط نیروی زمینی و گارد ملی استفاده می‌شوند.

سامانه‌های غربی و مدرن (کمک‌های نظامی)

FIM-92 استینگر ساخت آمریکا با کالیبر ۷۰ میلی‌متر، یکی از معروف‌ترین MANPADS جهان است که با هدایت فروسرخ، اهداف هوایی را تا برد حدود ۴.۸ کیلومتر و ارتفاع ۳.۸ کیلومتر هدف قرار می‌دهد و به دلیل قابلیت «شلیک و فراموش‌کن» (Fire-and-Forget)، بسیار مؤثر است. PPZR پیرون ساخت لهستان، یک نسخه به‌روز از استینگر با کالیبر ۷۲ میلی‌متر است که دارای برد ۶.۵ کیلومتر، ارتفاع ۴ کیلومتر و مقاومت بالاتر در برابر اقدامات مقابله‌ای می‌باشد. استار استریک و Martlet (LMM) ساخت بریتانیا به ترتیب با کالیبر ۱۳۰ و ۷۶ میلی‌متر، از جمله پیشرفته‌ترین سامانه‌های این ناوگان هستند. Starstreak با هدایت لیزری و سرعت فوق‌صوت (ماخ ۳+)، برد ۷ کیلومتر و ارتفاع ۵ کیلومتر را پوشش می‌دهد، در حالی که میسترال یک موشک چندمنظوره با برد ۶ کیلومتر و سرعت ماخ ۱.۵ است. RBS-70 ساخت سوئد با کالیبر ۱۰۶ میلی‌متر، یک سامانه لیزری با برد ۸ کیلومتر و ارتفاع ۵ کیلومتر است که توسط استرالیا به اوکراین اهدا شده است. میسترال ساخت فرانسه با کالیبر ۹۰ میلی‌متر، سامانه‌ای با هدایت فروسرخ است که اهداف هوایی را تا برد ۶ کیلومتر و ارتفاع ۳ کیلومتر هدف قرار می‌دهد. FN-6 ساخت چین با کالیبر ۷۲ میلی‌متر، یک سامانه با هدایت فروسرخ است که به صورت محدود در خدمت اوکراین قرار دارد.

د

ناوگان بالگردهای اوکراین؛ تنوعی از شرق و غرب در آسمان نبرد

ناوگان بالگردی اوکراین، مانند دیگر بخش‌های نیروهای مسلح این کشور، ترکیبی پیچیده از بالگردهای دوران شوروی و نمونه‌های مدرن غربی است که از طریق کمک‌های نظامی وارد خدمت شده‌اند. این تنوع، که حاصل میراث نظامی شوروی و حمایت‌های بین‌المللی است، به نیروهای اوکراینی امکان می‌دهد تا طیف گسترده‌ای از مأموریت‌های تهاجمی، ترابری، جستجو و نجات و عملیات ویژه را انجام دهند. در ادامه، به بررسی مهم‌ترین بالگردهای این ناوگان بر اساس اطلاعات موجود می‌پردازیم.

بالگردهای تهاجمی و چندمنظوره شوروی (ستون فقرات ناوگان)

بالگردهای سری میل (Mi) ساخت شوروی، به دلیل فراوانی و سهولت تعمیرات، همچنان بخش عمده‌ای از ناوگان هوایی ارتش اوکراین را تشکیل می‌دهند.

بالگرد تهاجمی میل24 هایند 

– تعداد در خدمت: حدود ۴۵ فروند

– نوع: بالگرد تهاجمی با قابلیت حمل نیرو

– نسخه‌ها: Mi-24VP، Mi-24V، Mi-24P، Mi-24K، Mi-24RKhR (نسخه شناسایی شیمیایی)، Mi-24PU-1 (نسخه به‌روز اوکراینی) و Mi-35 (نسخه صادراتی مدرن‌تر) این بالگرد که به عنوان “تانک پرنده” شناخته می‌شود، یکی از اصلی‌ترین سکوهای پشتیبانی نزدیک هوایی و ضدزره اوکراین محسوب می‌شود. نسخه‌های مختلف آن، از مدل‌های قدیمی تا نمونه‌های به‌روز شده با سیستم‌های هدایت و الکترونیک جدید، در خط مقدم حضور دارند.

میل8 و میل17  هیپ:(سری ترابری و چندمنظوره)تعداد در خدمت: حدود ۱۵ فروند Mi-8 (انواع Mi-8، Mi-8MSB-V به‌روز و Mi-8AMTSh) و حدود ۲۲ فروند Mi-17 (انواع Mi-17 و Mi-17V-5).بالگرد چندمنظوره ترابری/تهاجمی.این بالگردها که به عنوان “اسب‌کار” ناوگان هوایی شناخته می‌شوند، برای جابه‌جایی نیرو، تخلیه مجروحان، حمل محموله، و در نسخه‌های مسلح، برای پشتیبانی آتش و عملیات ویژه استفاده می‌شوند. یک فروند Mi-8AMTSh توسط یک خلبان روسی در سال ۲۰۲۳ به اوکراین تحویل داده شد. همچنین چندین کشور از جمله آرژانتین، محموله‌هایی از این بالگردها را به اوکراین اهدا کرده‌اند.

میل 2- تعداد در خدمت: ۱۱ فروند از نوع Mi-2MSB.بالگرد سبک چندمنظوره/آموزشی- این بالگرد عمدتاً برای آموزش خلبانی و همچنین مأموریت‌های سبک شناسایی و حمل‌ونقل به کار می‌رود.

بالگردهای غربی (کمک‌های نظامی)

در کنار بالگردهای شوروی، اوکراین از چندین نوع بالگرد ساخت اروپا و آمریکا نیز بهره می‌برد که عمدتاً از طریق کمک‌های نظامی وارد ناوگان شده‌اند.

سی کینگ  -تعداد در خدمت: ۳ فروند (با وعده ۶ فروند دیگر از آلمان)-بالگرد جستجو و نجات (SAR) / ضدزیردریایی-این بالگرد که توسط نیروی دریایی اوکراین استفاده می‌شود، به عنوان یکی از اصلی‌ترین سکوهای جستجو و نجات در عملیات‌های دریایی عمل می‌کند. آلمان نیز قول ارسال ۶ فروند دیگر را داده است.

Airbus H125تعداد در خدمت: ۲ فروند-بالگرد سبک چندمنظوره- این بالگرد که توسط گارد ملی اوکراین استفاده می‌شود، برای مأموریت‌های گشت‌زنی، شناسایی، حمل‌ونقل سبک و عملیات ویژه به کار می‌رود.

Airbus H225M

– تعداد در خدمت: نامشخص- بالگرد سنگین چندمنظوره- این بالگرد که در دسته خانواده Super Puma قرار دارد، توسط گارد ملی استفاده می‌شود . برای مأموریت‌های سنگین‌تر مانند حمل نیروهای ویژه، تخلیه پزشکی و عملیات‌های جستجو و نجات در شرایط دشوار مناسب است.

MBB Bo 105

حداقل ۲ فروند (یک فروند غیرنظامی اهدایی و یک فروند Bo 150E4 که در سال ۲۰۲۳ به خدمت گرفته شد) بالگرد سبک چندمنظوره-این بالگرد که توسط وزارت دفاع به خدمت گرفته شده، برای مأموریت‌های شناسایی، آموزش و پشتیبانی سبک استفاده می‌شود.

Aérospatiale SA 330 Puma

– تعداد در خدمت: ۸ فروند (و ۸-۱۰ فروند دیگر قول‌داده‌شده از بریتانیا)- بالگرد ترابری/تهاجمی- این بالگرد که توسط پرتغال در پایان سال ۲۰۲۴ اهدا شده، در کنار قول بریتانیا برای ارسال ۸ تا ۱۰ فروند دیگر، به عنوان یک سکوی ترابری و پشتیبانی قابل‌اعتماد وارد ناوگان شده است.

بالگردهای تخصصی و دریایی

کاموفKa-27

– تعداد در خدمت: نامشخص-بالگرد ضدزیردریایی-توسط نیروی دریایی اوکراین برای شناسایی و مقابله با تهدیدات زیرسطحی در محیط‌های دریایی استفاده می‌شود.

Mil Mi-14

– تعداد در خدمت: ۲ فروند- بالگرد جستجو و نجات / ضدزیردریایی- این بالگرد که توسط نیروی دریایی استفاده می‌شود، برای مأموریت‌های دریایی و ضدزیردریایی طراحی شده است.

Kamov Ka-226

– تعداد در خدمت: ۱ فروند- بالگرد سبک چندمنظوره-یک فروند از این بالگرد در اختیار نیروی دریایی اوکراین قرار دارد.

ناوگان پدافند هوایی اوکراین

ناوگان پدافند هوایی اوکراین یک شبکه پیچیده و چندلایه از سامانه‌های موشکی و توپخانه‌ای است که از دوران شوروی به ارث رسیده و با مدرن‌ترین سامانه‌های غربی تکمیل شده است. این ترکیب، که شامل سامانه‌های دوربرد ضدبالستیک، میان‌برد، کوتاه‌برد و توپخانه‌های ضدهوایی می‌شود، برای مقابله با طیف گسترده‌ای از تهدیدات هوایی، از موشک‌های بالستیک و کروز تا پهپادهای انتحاری، طراحی شده است. اوکراین با بهره‌گیری از کمک‌های نظامی گسترده، موفق شده یک شبکه دفاع هوایی انعطاف‌پذیر و تطبیق‌پذیر ایجاد کند که با وجود تهدیدات مداوم، توانایی محافظت از زیرساخت‌ها و نیروهای خود را حفظ کرده است.

سامانه‌های موشکی سطح‌به‌هوا (SAM)

سامانه‌های دوربرد و ضدبالستیک (لایه استراتژیک)

S-300 (انواع PS, PT, V, PMU): این خانواده از سامانه‌های شوروی، ستون فقرات اصلی پدافند هوایی دوربرد اوکراین را تشکیل می‌دهند. تعداد دقیق آنها در منابع مختلف متفاوت است؛ بر اساس گزارش‌ها، اوکراین حدود ۱۷۰ فروند S-300PS ، تعداد نامشخصی S-300PT ، ۸ فروند S-300V و تعدادی S-300PMU در اختیار دارد . یک باتری S-300PMU نیز توسط اسلواکی در سال ۲۰۲۲ اهدا شد .

S-200 (Angara/Weave): این سامانه‌های دوربرد قدیمی شوروی که با برد ۳۰۰ کیلومتری .اکراین البته از این سیستم جدیدا در نقش زمین به زمین استفاده میکند

MIM-104 Patriot (PAC-3): مدرن‌ترین و مهم‌ترین سامانه ضدبالستیک اوکراین با ۸ سامانه در خدمت است. این سامانه ساخت آمریکا با موشک‌های PAC-3، قادر به رهگیری موشک‌های بالستیک تاکتیکی و کروز در ارتفاع بالا با دقت فوق‌العاده است و نقش کلیدی در حفاظت از شهرها و تأسیسات حیاتی دارد .

SAMP/T: یک سامانه ضدبالستیک و پدافند هوایی ایتالیایی-فرانسوی با ۱ سامانه در خدمت و ۱ سامانه دیگر قول‌داده‌شده است. این سامانه که مجهز به موشک‌های آستر-۳۰، یکی از معدود رقبای اروپایی پاتریوت محسوب می‌شود و توانایی رهگیری موشک‌های بالستیک را دارد .

سامانه‌های میان‌برد (لایه منطقه‌ای)

9K37 Buk M1: یک سامانه خودکششی شوروی با حدود ۵۰ دستگاه در خدمت است که برخی از آنها برای شلیک موشک‌های AIM-7 Sparrow/RIM-7 Sea Sparrow اصلاح شده‌اند . این سامانه با برد ۲۵ تا ۳۰ کیلومتر، به عنوان ستون فقرات دفاع منطقه‌ای علیه هواپیماها و موشک‌های کروز عمل می‌کند .

IRIS-T SLM: یک سامانه میان‌برد ساخت آلمان با ۶ دستگاه در خدمت است. این سامانه با موشک‌های مجهز به هدایت فروسرخ تصویری و برد ۴۰ کیلومتر و ارتفاع ۲۰ کیلومتر، یکی از پیشرفته‌ترین سامانه‌های اهدایی است که با دقت بالا در برابر تهدیدات مختلف عمل می‌کند .

NASAMS: یک سامانه نروژی-آمریکایی با ۱۴ دستگاه در خدمت است. این سامانه مدولار که موشک‌های AIM-120 AMRAAM و AIM-9X Sidewinder را شلیک می‌کند، به دلیل قابلیت یکپارچه‌سازی بالا، نقش مهمی در شبکه دفاعی دارد .

MIM-23 هاوک: یک سامانه میان‌برد قدیمی آمریکایی با ۴+ دستگاه در خدمت است که برنامه‌هایی برای ارتقاء آن وجود دارد. این سامانه با موشک‌های نیمه‌فعال راداری و برد ۴۰ کیلومتر، به عنوان یک گزینه پشتیبان عمل می‌کند .

Aspide: یک سامانه ایتالیایی با ۴+ دستگاه در خدمت است که یک جایگزین یا مکمل برای سامانه‌های قدیمی‌تر محسوب می‌شود.

سامانه‌های کوتاه‌برد و نقطه‌ای (لایه پایانی)

S-125 Neva/Pechora: یک سامانه شوروی با نسخه‌های مدرن‌شده اوکراینی (S-125-2D) و لهستانی (Newa-SC) در خدمت است. این سامانه با برد حدود ۱۵ کیلومتر، برای دفاع نقطه‌ای و ضدپهپاد استفاده می‌شود.

IRIS-T SLS: یک سامانه کوتاه‌برد ساخت آلمان با ۷ دستگاه در خدمت است که نسخه زمینی موشک هوابه‌هوای IRIS-T محسوب می‌شود.

همچنین از سامانه‌های پدافندی چون سامانه apkws که نسخه هدایت لیزری راکت ۷۰ میلیمتری هایدرا است در سامانه خون آشام استفاده می‌شود و همچنین سامانه پدافند هوایی ریون ساخت انگلستان که موشک‌های هوا به هوای آسرام را نقش پدافندی شلیک می‌کند بهره می‌برد

توپخانه ضدهوایی

Skynex: یک سامانه خودکششی ساخت آلمان با ۸ دستگاه در خدمت و ۲ دستگاه قول‌داده‌شده است. این سامانه مجهز به توپ ۳۵ میلی‌متری با مهمات هوشمند AHEAD است و به عنوان یک سلاح بسیار کارآمد ضدپهپاد و موشک‌های کروز در ارتفاع پایین شناخته می‌شود.

ZU-23-2: یک توپ یدک‌کش ۲۳ میلی‌متری ساخت شوروی با تعداد نامشخص در خدمت است که برخی بر روی خودروهای غیرنظامی (تکنیکال‌ها) نصب شده‌اند و به عنوان یک سلاح سبک و ارزان ضدپهپاد و بالگردهای کم‌ارتفاع استفاده می‌شود.

2K22 تانگوستا و ZSU-23-4 شیلکا سامانه‌های خودکششی شوروی با ترکیب توپ‌های خودکار و موشک‌های کوتاه‌برد هستند که برای مقابله با اهداف هوایی در ارتفاع پایین و پهپادها به کار می‌روند. گیپارد ساخت آلمان، یک سامانه خودکششی بسیار مؤثر با دو توپ ۳۵ میلی‌متری است که اوکراین از آن به عنوان یک سلاح ضدپهپاد بسیار کارآمد استفاده می‌کند. Skynex ساخت آلمان، یک سامانه توپخانه ۳۵ میلی‌متری پیشرفته با مهمات هوشمند AHEAD است. Excalibur Army MR-2 Viktor یک خودروی بداهه‌ساز چک با دو مسلسل ۱۴.۵ میلی‌متری ZPU-2 بر روی شاسی تویوتا هایلوکس است. Hibneryt ساخت لهستان یک سامانه تخصصی جنگ الکترونیک و رادار است. در بخش توپ‌های یدک‌کش، ZSU-23-2 (که برخی بر روی خودروهای غیرنظامی نصب شده‌اند)، AZP S-60 با کالیبر ۵۷ میلی‌متر، KS-19 با کالیبر ۱۰۰ میلی‌متر و Bofors L/70 سوئدی با کالیبر ۴۰ میلی‌متر، قدیمی‌ترین لایه دفاع هوایی را تشکیل می‌دهند. همچنین توپ‌های یوگسلاویایی Zastava M55 و M75 نیز در خدمت هستند و MSI-DS Terrahawk Paladin یک سامانه جدید بریتانیایی با توپ ۳۰ میلی‌متری است که وارد خدمت شده است.

ناوگان پدافند هوایی اوکراین در حال تحول است. فرماندهی کل نیروهای مسلح اوکراین از ایجاد یک شاخه جدید از نیروی هوایی به نام «نیروهای سامانه‌های پدافند هوایی بدون سرنشین» خبر داده است که برای مقابله مؤثر با پهپادهای انتحاری با استفاده از پهپادهای شکارچی داخلی و خارجی تشکیل می‌شود . این تحول نشان‌دهنده حرکت به سمت یک دفاع هوایی چندلایه و هوشمند است که در آن سامانه‌های گران‌قیمت موشکی با راه‌حل‌های ارزان‌تر و مبتنی بر فناوری‌های نوین برای مقابله با تهدیدات جدید ترکیب می‌شوند .

نیروی هوایی اوکراین

نیروی هوایی اوکراین همکنون  دارای 45000 پرسنل است. این نیرو در 15 پایگاه هوایی  گرد هم امده اگرچه در اوکراین 48 پایگاه هوایی وجود دارد که اثر انها متروکه است و از زمان شوروی انجا مانده  است. نیروی هوایی اوکراین نیز میراث دوران شوروی است. دست کم بیش از 800 جنگنده از شوروی در اوکراین باقی ماند و البته برخی از بزرگترین صنایع هوا نبردی شوروی مانند شرکت سازنده موتور  هواپیما یعنی شرکت موتور سیوچ و شرکت انتنوف از جمله انها بود که هنوز به فعالیت خود ادامه میدهد.با وجود این که هر دو شرکت موفق شدند در بخش صادرات بعد از جدایی اوکراین از شوروی نیز به موفقیتهای برسند ولی در نهایت نیروی اوکراین به دلیل مسائل مالی هرگز بازسازی نشد و از همان دارای های قدیمی  استفاده میکند

 ناوگان هوایی اوکراین؛ از میراث شوروی تا ناوگان متنوع غربی

نیروی هوایی اوکراین در جریان جنگ با روسیه، دستخوش یک تحول بی‌سابقه شده است. ناوگان این نیرو که در ابتدا عمدتاً متشکل از هواپیماهای دوران شوروی بود، اکنون ترکیبی پیچیده از جنگنده‌های شوروی و چندین نوع هواپیمای مدرن غربی است. این تنوع، که حاصل کمک‌های نظامی گسترده و ضرورت های میدان نبرد است، اگرچه چالش‌های لجستیک و آموزش عظیمی را ایجاد کرده، اما انعطاف‌پذیری بی‌نظیری به نیروی هوایی اوکراین بخشیده است. بر اساس گزارش‌ها، اوکراین در حال حاضر هشت نوع هواپیمای جنگی از چهار کشور مختلف را اداره می‌کند که این موضوع، این نیرو را به یکی از متنوع‌ترین ناوگان‌های هوایی جهان تبدیل کرده است .

جنگنده‌های چندمنظوره و برتری هوایی

اف16 فالکن (آمریکا)

تعداد در خدمت: ۳۹ فروند از نوع A/AM.برنامه تحویل تا حدود ۸۵ فروند ادامه دارد . F-16 به عنوان یکی از اصلی‌ترین جنگنده‌های غربی در اوکراین، نقش کلیدی در مأموریت‌های پدافند هوایی و بعداً حملات زمینی ایفا می‌کند. این جنگنده‌ها در ابتدا برای دفاع هوایی به کار گرفته شدند و با افزایش تعداد خلبانان و تجربه، به تدریج برای حملات دقیق به اهداف زمینی نیز استفاده می‌شوند .

میگ29  (شوروی)

-تعداد در خدمت: ۴۵ فروند (شامل مدل‌های S/M1/M2/UB/G/AS). ۹ فروند از این تعداد برای آموزش تبدیل (Conversion training) استفاده می‌شوند . MiG-29 به عنوان یکی از ستون‌های اصلی ناوگان هوایی اوکراین از دوران شوروی، با وجود سن بالا، همچنان در نقش‌های پدافندی و پشتیبانی هوایی به کار گرفته می‌شود.

سوخو27 (شوروی)تعداد در خدمت: ۲۳ فروند (شامل مدل‌های S1M/P1M/UB1M/UP1M)-۶ فروند برای آموزش تبدیل استفاده می‌شوند . Su-27 به عنوان یک جنگنده سنگین برتری هوایی، نقش مهمی در پدافند هوایی و اسکورت سایر هواپیماها ایفا می‌کند.تعداد از میگ های29 اوکراینی از لهستان در دوران جنگ امدند

میراژ 2000 (فرانسه) تعداد در خدمت: ۶ فروند از نوع 5F- برنامه تحویل ۴ تا ۱۴ فروند دیگر نیز اعلام شده است . میراژ ۲۰۰۰ که از سال ۲۰۲۵ وارد خدمت شده، با موفقیت چشمگیری در مأموریت‌های پدافند هوایی، به ویژه رهگیری موشک‌های کروز و پهپادهای شاهد، عمل کرده است. در ۱۶ ماه خدمت، هیچ فروندی از این جنگنده توسط آتش روسیه سرنگون نشده است و اکنون نشانه‌هایی از به‌کارگیری آن در مأموریت‌های تهاجمی زمینی با بمب‌های هدایت‌شونده AASM Hammer مشاهده می‌شود .

سوخو24 (شوروی)تعداد در خدمت: ۱۳ فروند (شامل مدل‌های M/MR).این بمب‌افکن‌های خط مقدم برای حمل موشک‌های کروز دوربرد مانند Storm Shadow/SCALP اصلاح شده‌اند و نقش کلیدی در حملات عمقی و دقیق علیه اهداف استراتژیک روسیه ایفا می‌کنند .

سوخو25  (شوروی)۱۷ فروند (شامل مدل‌های M1/M1K/UB/UBM1/UBM1K)- ۴ فروند برای آموزش تبدیل استفاده می‌شوند . Su-25 به عنوان یک هواپیمای تهاجمی و پشتیبانی نزدیک هوایی، با وجود آسیب‌پذیری بالا در برابر سامانه‌های پدافندی، برای پشتیبانی از نیروهای زمینی در خط مقدم به کار گرفته می‌شود.

ناوگان هوایی اوکراین با وجود تنوع بالا، با چالش‌های جدی لجستیک، تأمین قطعات یدکی و آموزش خلبانان برای انواع مختلف هواپیما روبرو است . با این حال، برنامه‌های بلندمدتی برای جایگزینی کامل جنگنده‌های شوروی با سکوهای غربی و همچنین حرکت به سمت یک نیروی هوایی ترکیبی از هواپیماهای سرنشین‌دار و پهپادها وجود دارد . در سال ۲۰۲۵، وزارت دفاع اوکراین با همکاری شرکای بین‌المللی، گام‌های مهمی در جهت مقیاس‌سازی سیستم آموزش خلبانی، از جمله راه‌اندازی یک شبکه از مراکز آموزشی معتبر در داخل اوکراین، برداشته است . همچنین، نیروی هوایی اوکراین در حال ایجاد یک شاخه جدید از نیروها با نام «نیروهای سامانه‌های پدافند هوایی بدون سرنشین» است که نشان‌دهنده حرکت به سمت دفاع هوایی چندلایه و مبتنی بر فناوری‌های نوین است . تحویل جنگنده‌های پیشرفته‌تری مانند رافال فرانسه (با برنامه ۱۶ فروند) و گریپن سوئد در آینده، این ناوگان را پیچیده‌تر اما قدرتمندتر خواهد کرد .

   

 ناوگان هوایی پشتیبانی، شناسایی و آموزشی اوکراین

در کنار جنگنده‌ها و بمب‌افکن‌های خط مقدم، ناوگان هوایی اوکراین شامل مجموعه‌ای از هواپیماهای پشتیبانی، شناسایی، ترابری، آموزشی و پهپادها نیز می‌شود که نقش حیاتی در تأمین اطلاعات، جابه‌جایی نیرو و تجهیزات، و تربیت خلبانان ایفا می‌کنند. این بخش از ناوگان، اگرچه کمتر از جنگنده‌ها مورد توجه قرار می‌گیرد، اما برای تداوم عملیات‌های پیچیده هوایی ضروری است و در جریان جنگ، با دریافت کمک‌های غربی، دستخوش تحولاتی شده است.

هواپیماهای شناسایی، هشدار زودهنگام و ترابری

هواپیماهای شناسایی و هشدار زودهنگام (AEW&C):

انتنوف30  ساخت شوروی، یک هواپیمای تخصصی شناسایی و نقشه‌برداری با ۳ فروند در خدمت است . در حوزه هشدار و کنترل هوابرد (AEW&C)، SAAB 340 ساخت سوئد با دو فروند از نوع ASC 890 در حال تحویل است که به طور قابل‌توجهی توانایی اوکراین را در شناسایی تهدیدات هوایی و هدایت جنگنده‌ها افزایش خواهد داد.

هواپیماهای ترابری:

ستون فقرات ناوگان ترابری اوکراین را هواپیماهای قدیمی شوروی تشکیل می‌دهند. انتنوف 24  با ۲۲ فروند در انواع B/T/RT، انتنوف 26  با تعداد نامشخص و انتنوف70  (یک فروند) به عنوان یک هواپیمای ترابری مدرن تر که با موتورهای پروانه‌ای و قابلیت حمل بار سنگین طراحی شده، در خدمت هستند.

هواپیماهای آموزشی

تربیت خلبانان جدید یک اولویت حیاتی برای اوکراین است. ناوگان آموزشی شامل:

– Aero L-39: ۴۲ فروند از نوع C/M1 ساخت چکسلواکی، به عنوان اصلی‌ترین جت آموزشی برای دوره‌های مقدماتی و پیشرفته.

– Direct Fly Alto: ۱۰ فروند از نوع NG که یک هواپیمای آموزشی مدرن و سبک است.

هواپیماهای بدون سرنشین (پهپادها)

پهپادها به یکی از ارکان اصلی نبرد در اوکراین تبدیل شده‌اند. ناوگان پهپادی شامل:

– Bayraktar TB2: ساخت ترکیه، یک پهپاد رزمی با قابلیت حمل مهمات هدایت‌شونده که حداقل ۸ فروند از آن توسط شرکت سازنده اهدا شده است.

زرادخانه هوایی اوکراین؛ از بمب‌های شوروی تا موشک‌های دقیق غربی

ناوگان هوایی اوکراین در جریان جنگ با روسیه، دستخورد یک تحول بی‌سابقه در حوزه تسلیحات شده است. این زرادخانه که در ابتدا عمدتاً متشکل از مهمات دوران شوروی بود، اکنون ترکیبی پیچیده از بمب‌های هدایت‌نشده قدیمی، بمب‌های هدایت‌شونده دقیق و پیشرفته‌ترین موشک‌های کروز و ضدتشعشع غربی است. این تنوع بی‌نظیر که حاصل کمک‌های نظامی گسترده و نوآوری‌های داخلی است، به نیروی هوایی اوکراین امکان داده تا طیف گسترده‌ای از اهداف، از خطوط مقدم تا عمق استراتژیک خاک روسیه را هدف قرار دهد.

موشک‌های کروز دوربرد (لایه استراتژیک)

اسکالپ و استروک شادو  (فرانسه/بریتانیا): یک موشک کروز دوربرد با برد بیش از ۲۵۰ کیلومتر و کلاهک ۴۵۰ کیلوگرمی (BROACH) است که برای نفوذ به پناهگاه‌های مستحکم طراحی شده و با هدایت ترکیبی (GPS، اینرسی و تطابق با نقشه) عمل می‌کند. اوکراین از این موشک‌ها بر روی جنگنده‌های سوخو-24 برای حملات عمقی علیه اهداف استراتژیک مانند پایگاه‌های دریایی، انبارهای مهمات و مراکز فرماندهی استفاده می‌کند.

موشک‌های هوابه‌هوا

موشک‌های کوتاه‌برد (شوروی): R-73 و R-60M با هدایت فروسرخ، موشک‌های استاندارد دوران شوروی برای درگیری نزدیک هوایی هستند.

موشک‌های میان‌برد (شوروی/اوکراین): R-27 در انواع ER/ET با هدایت راداری نیمه‌فعال و فروسرخ، برای درگیری فراتر از برد دید طراحی شده‌اند.

موشک‌های غربی: AIM-9 سایدواندر (L/M/X) و AIM-120 امرام (B/C) موشک‌های استاندارد غربی با قابلیت «شلیک و فراموش‌کن» هستند که توسط جنگنده‌های F-16 و Mirage 2000 استفاده می‌شوند. همچنین موشک‌های AIM-7 اسپارو و RIM-7 Sea Sparrow و اسرام (AIM-132) نیز در نقش سطح‌به‌هوا بر روی سامانه‌های زمینی مانند Buk مورد استفاده قرار می‌گیرند.

موشک‌های هوابه‌سطح

موشک‌های شوروی: Kh-25، Kh-29 و Kh-58 (موشک ضدتشعشع) از مهمات استاندارد دوران شوروی برای حملات زمینی و سرکوب سامانه‌های پدافندی هستند.

AGM-88 هارم (آمریکا): یک موشک ضدتشعشع پیشرفته با برد بیش از ۱۵۰ کیلومتر و سرعت ماخ ۲+ که برای انهدام رادارهای پدافند هوایی دشمن طراحی شده و به طور گسترده بر روی جنگنده‌های اوکراینی (از جمله MiG-29) استفاده می‌شود.

مهمات هدایت‌شونده دقیق (بمب‌های هوشمند)

بمب‌های شوروی: KAB-1500L (لیزری) و KAB-500KR (تلویزیونی) از مهمات سنگین دوران شوروی با دقت محدود هستند.

بمب‌های غربی و ترکیبی:

– JDAM-ER (آمریکا): کیت تبدیل بمب‌های معمولی به بمب‌های هدایت‌شونده با برد بیش از ۷۵ کیلومتر.این بمب از سوخو27 پرتاب می شود

– GBU-39 SDB (آمریکا): یک بمب کوچک با وزن ۱۱۳ کیلوگرم و برد ۱۱۰ کیلومتر که برای حملات دقیق علیه اهداف ثابت استفاده می‌شود.این بمب از سوخو27 پرتاب می شود

 

– AASM (فرانسه): یک کیت هدایت‌شونده با قابلیت نصب بر روی بمب‌های مختلف که از سال ۲۰۲۴ به اوکراین ارسال شده است.

– Paveway IV (بریتانیا): یک بمب هدایت‌شونده با سیستم هدایت دوگانه (GPS/INS و لیزری) و برد ۲۰ کیلومتر که در برنامه کمک‌های نظامی بریتانیا قرار دارد.

– بمب هدایت‌شونده داخلی اوکراین: نمونه‌ای مشابه بمب AASM فرانسه که توسط صنایع دفاعی اوکراین توسعه یافته است.

بمب‌های پهپادی: MAM-L و MAM-C (ترکیه) دو نوع بمب هدایت‌شونده سبک با برد ۸ و ۱۵ کیلومتر هستند که به طور اختصاصی برای پهپادهای Bayraktar TB2 استفاده می‌شوند.

بمب‌های هدایت‌نشده (غیردقیق)

بمب‌های شوروی: OFAB-100-120، OFAB 250–270، FAB-250 و FAB-500 (انواع مختلف از جمله با چتر نجات و ترکشی) از بمب‌های سقوط‌آزاد سنگین دوران شوروی هستند که علیرغم دقت پایین، به دلیل قدرت تخریب بالا و موجودی زیاد، همچنان مورد استفاده قرار می‌گیرند.

راکت‌های هدایت‌نشده: S-8، S-13، S-24 و S-25 از مهمات دوران شوروی برای حملات منطقه‌ای و پشتیبانی نزدیک هوایی هستند. Hydra 70 (آمریکا) نیز برای Su-25 و Mi-8 استفاده می‌شود.

بمب‌های روشنایی‌زا: SAB-250-200 (شوروی) برای روشنایی میدان نبرد در شب طراحی شده است.

ابزارهای جنگ الکترونیک و فریب

ADM-160 MALD (آمریکا): یک موشک فریب‌دهنده است که برای فریب سامانه‌های پدافندی و ایجاد اختلال در شبکه‌های راداری دشمن طراحی شده و با شبیه‌سازی سیگنال‌های هواپیما، نقش حیاتی در افزایش بقای جنگنده‌ها ایفا می‌کند.

نیروی دریایی

نیروی دریایی اوکراین یک نیروی دریایی ساحلی بود. شوروی چندان در اوکراین مستقر نبود و از طرفی صنایع بزرگی نیز برای کشتی سازی انجا نبود. تا قبل از جدا شدن کریمه از اوکراین  بیشتر نیروی دریایی اوکراین که حدود15000 نفر پرسنل داشت در کریمه مستقر بودن ولی با اشغال این منطقه توسط روسیه بسیار از انبارهای مهمات و کشتی های  انها به دست روسها افتاد . اکثر کشتی در نهایت توسط روسها به اوکراین پس داده شد ولی مهمات ها  در انجا ماند .حتی تجهیزات زمینی تفنگداران دریایی اوکراین توسط روسها مصادره شد و بخشی نیز از هواگردهای این نیرو .در نهایت اوکراین نیروهای خود را چند ماه بعد در پایگاه دریایی جدید  در ادسا جمع شدند تا نیروی دریایی کوچک و ساحلی انهارا تشکیل دهند. در نهایت نیروی دریایی اوکراین یک نیروی دریایی کوچک با توان رزمی بسیار محدود است و خود اوکراین بیشتر به موشک های ساحل پرتاب خود متکی است

 نیروی دریایی اوکراین؛ از بازسازی پس از بحران تا نوسازی با کمک غرب

نیروی دریایی اوکراین پس از الحاق کریمه توسط روسیه در سال ۲۰۱۴ که بیش از ۷۰ درصد از ناوگان و پایگاه اصلی خود در سواستوپل را از دست داد، با اتخاذ راهبرد ناوگان پشه‌ای (Mosquito Fleet) شامل قایق‌های گشتی سریع و سامانه‌های بدون سرنشین بازسازی شد . با حمایت گسترده کشورهای غربی، این نیرو اکنون در حال گذار به ناوگانی مدرن‌تر با شناورهای اهدایی و ساخته‌شده در غرب است.

ناوگان شناورهای سطحی و عملیاتی

ناوگان گشت‌زنی و ساحلی:

ستون فقرات عملیاتی کنونی بر شناورهای کوچک و چابک استوار است:

   سه فروند قایق گشتی کلاس Island اهدایی از آمریکا که برای گشت‌زنی ساحلی و دفاع هوایی با هدف قرار دادن پهپادهای شاهد استفاده می‌شوند .

   چهار فروند توپدار کلاس Gyurza-M که در اودسا مستقر هستند و مسئول گشت‌زنی ساحلی و رهگیری پهپادها و شناورهای بدون سرنشین می‌باشند . یک فروند از این کلاس نیز در ناوگان دنیپر مستقر است و بخشی از شبکه پدافند هوایی کی‌یف را تشکیل می‌دهد .

   دو فروند قایق گشتی کلاس NAVY 18 WP که از استونی اهدا شده‌اند .

   حدود ۴۰ فروند قایق تهاجمی سریع کلاس CB90 که از سوئد و نروژ اهدا شده و یک لشکر کامل را تشکیل داده‌اند .

ناوگان مین‌روبی:

توانایی مین‌روبی به طور قابل توجهی افزایش یافته است و در مجموع پنج فروند مین‌روب از غرب دریافت شده است . این ناوگان شامل دو فروند مین‌روب کلاس Sandown از بریتانیا و سه فروند کلاس Alkmaar از بلژیک و هلند است . به دلیل کنوانسیون مونترو، این شناورها در حال حاضر در بریتانیا مستقر هستند و پس از جنگ برای پاکسازی مین‌های دریایی به کار گرفته خواهند شد .

ناوگان آینده:

گام مهمی در جهت بازیابی قابلیت‌های آب‌آبی، ساخت دو ناوچه کلاس Ada از ترکیه است. ناوچه «هتمان ایوان مازپا» و «هتمان ایوان ویخوفسکی» به ترتیب ۱۰۰ متر طول و ۲۰۰۰ تن وزن دارند و به توپ ۷۶ میلی‌متری، سامانه CIWS، پرتابگر موشک و رادار Thales Smart-S Mk2 مجهز خواهند شد .

هوانوردی دریایی

هوانوردی دریایی اوکراین عمدتاً از بالگردهای چندمنظوره و ضدزیردریایی تشکیل شده است که توسط تیپ دهم هوانوردی دریایی در میکولایف اداره می‌شوند.

بالگردهای ترابری و چندمنظوره:

  میل8 تعداد 15 فروند که با نسخه به‌روز Mi-8MSB-V تکمیل شده است. این بالگردها در مأموریت‌های هوابرد، عملیات ویژه و جستجو و نجات شرکت دارند .

میل14 تعداد2  فروند برای جستجو و نجات و ضدزیردریایی.

سی کینگ تعداد 3 فروند که از بریتانیا برای جستجو و نجات و مأموریت‌های ضدزیردریایی اهدا شده‌اند .

بالگردهای ضدزیردریایی:

 کاموف27 از دوران شوروی به ارث رسیده است. اما فرماندهی نیروی دریایی اعلام کرده که این بالگردها را با یک مدل غربی جایگزین خواهد کرد؛ چرا که تأمین قطعات یدکی روسی برای آنها با مشکل مواجه است .

پهپادها:

   بایرکتار TB2: پهپادهای رزمی-شناسایی که قابلیت‌های شناسایی و تهاجمی را فراهم می‌آورند .

دفاع ساحلی و موشکی

توانایی ضربتی نیروی دریایی در بخش موشک‌های ساحلی متمرکز شده است :

   نپتون (RK-360MC): موشک کروز ضدکشتی ساخت اوکراین با برد ۲۸۰ کیلومتر که برای غرق کردن ناوچه مسکووا، ناوگان پرچم‌دار روسیه، استفاده شد. نسخه دوربرد آن با برد ۱۰۰۰ کیلومتر نیز در حال توسعه است .

   هارپون (RGM-84): موشک آمریکایی با برد ۱۳۰ تا ۲۴۰ کیلومتر که از دانمارک و آمریکا اهدا شده است.

   سامانه‌های جدیدتر: حضور موشک‌های NSM نروژی و RBS-15 سوئدی نیز در این زرادخانه تأیید شده است.

خلاصه وضعیت و چشم‌انداز

نیروی دریایی اوکراین که اکنون ۲۱ تا ۴۲ شناور فعال دارد، از یک ناوگان کلاسیک به یک نیروی چابک و نامتقارن با تکیه بر قایق‌های سریع، مین‌روب‌های غربی، پهپادهای دریایی و موشک‌های ساحلی تبدیل شده است . دریافت ناوچه‌های کلاس Ada و به‌روزرسانی بالگردها، همگی نشان‌دهنده عزم اوکراین برای بازسازی و مدرن‌سازی کامل توان دریایی خود با تکیه بر حمایت‌های بین‌المللی است .

 ناوگان دفاع ساحلی اوکراین؛ سپری موشکی در برابر تهدیدات دریایی

ناوگان دفاع ساحلی اوکراین ترکیبی از سامانه‌های موشکی بومی و مدرن غربی است که با هدف مقابله با تهدیدات دریایی روسیه در دریای سیاه و آزادسازی بنادر حیاتی این کشور شکل گرفته است. این ناوگان که متشکل از موشک‌های نپتون (Neptune) ساخت اوکراین، هارپون (Harpoon) آمریکا، RBS-17 سوئد و دیگر سامانه‌های غربی است، یک شبکه دفاعی چندلایه و پیچیده را ایجاد کرده که توانایی مقابله با اهداف دریایی و حتی زمینی را داراست.

موشک نپتون (Neptune) (RK-360MC) – ساخت اوکراین

نپتون یک موشک کروز ضدکشتی میان‌برد است که توسط دفتر طراحی لوچ (Luch) اوکراین بر اساس موشک شوروی Kh-35 توسعه یافته و از سال ۲۰۲۱ وارد خدمت نیروی دریایی اوکراین شده است . این موشک به عنوان یکی از کلیدی‌ترین ابزارهای دفاع ساحلی اوکراین شناخته می‌شود و در ۱۳ آوریل ۲۰۲۲ با غرق کردن ناوچه موشک‌انداز مسکووا (Moskva)، ناوگان پرچم‌دار ناوگان دریای سیاه روسیه، به شهرت جهانی رسید . هر گردان دفاع ساحلی مجهز به این سامانه شامل شش پرتابگر است که هر کدام دارای چهار لوله پرتاب هستند.

مشخصات فنی:
– برد: حدود ۲۸۰ تا ۳۰۰ کیلومتر برای نسخه ضدکشتی .
– کلاهک: حدود ۱۵۰ کیلوگرم (انفجاری قوی) .
– نسخه دوربرد: نسخه جدیدتر “لانگ نپتون” با برد حدود ۱۰۰۰ کیلومتر نیز رونمایی شده است که قابلیت حمله به اهداف زمینی در عمق خاک روسیه را دارد .

موشک هارپون (Harpoon) (RGM-84L-4) – ساخت آمریکا

هارپون یک موشک ضدکشتی میان‌برد آمریکایی است که در سال ۲۰۲۲ از دانمارک و ایالات متحده به اوکراین تحویل داده شد . این سامانه بر روی کامیون‌های ۴×۴ با چهار محفظه پرتاب نصب شده و به عنوان یکی از اصلی‌ترین سامانه‌های غربی در دفاع ساحلی اوکراین عمل می‌کند . اوکراین تا سال ۲۰۲۶ تصویر این سامانه را به طور رسمی فاش نکرده بود . از این موشک برای غرق کردن یدک‌کش روسی “واسیلی بخ” در ژوئن ۲۰۲۲ و همچنین حمله به سکوهای نفتی نزدیک کریمه استفاده شده است .

مشخصات فنی:
– برد: حدود ۱۳۰ تا ۲۴۰ کیلومتر (بسته به نسخه) .
– هدایت: رادار فعال در فاز پایانی و GPS در نسخه‌های جدیدتر (Block II) .

موشک RBS-17 – ساخت سوئد

RBS-17 یک سامانه موشکی کوتاه‌برد است که در ژوئن ۲۰۲۲ از سوئد به اوکراین تحویل داده شد . این موشک که بر اساس موشک ضدتانک هلفایر (Hellfire) توسعه یافته، توسط گروهان‌های ۵ نفره و با استفاده از یک سیستم نشانه‌روی لیزری قابل حمل عمل می‌کند . مهم‌ترین ویژگی این موشک، قابلیت استفاده از آن در نقش ضدزره زمینی است و اوکراین از آن برای مقابله با اهداف زمینی مانند مواضع دفاعی، پناهگاه‌ها و خودروهای زرهی سبک بهره می‌برد. این سامانه‌ها در اختیار یگان‌های مختلف از جمله تیپ ۲۷ ام رودخانه قرار دارند .

مشخصات فنی:
– برد: حداکثر حدود ۸ کیلومتر .
– وزن موشک: ۴۸ کیلوگرم .
– کلاهک: ۹ کیلوگرم (انفجاری قوی) .
– هدایت: لیزری (نیمه‌فعال) .

 دیگر سامانه‌های غربی

بر اساس گزارش‌های اخیر، اوکراین برای اولین بار سامانه‌های موشکی Naval Strike Missile (NSM) ساخت نروژ و RBS-15 ساخت سوئد را نیز به نمایش گذاشته است . این اقدام نشان‌دهنده وجود یک شبکه دفاع ساحلی چهارلایه (نپتون، هارپون، NSM و RBS-15) است که هر یک با برد، کلاهک و سیستم هدایت متفاوت، پیچیدگی مقابله با آن‌ها را برای نیروی دریایی روسیه افزایش می‌دهد .

ناوگان پهپادها و سامانه‌های خودران اوکراین؛ انقلابی در میدان نبرد

ناوگان پهپادهای اوکراین به عنوان یکی از متنوع‌ترین و پویاترین ناوگان‌های جهان، نقشی محوری در تغییر معادلات جنگ با روسیه ایفا کرده است. این ناوگان که ترکیبی از پهپادهای بومی، غربی و حتی مدل‌های غیرنظامی است، در دو سال اخیر رشد انفجاری داشته و به عنوان ستون فقرات عملیات‌های شناسایی، تهاجمی و لجستیکی نیروهای مسلح اوکراین عمل می‌کند. با بیش از ۷۰ مدل پهپاد بومی که به طور رسمی در خدمت گرفته شده‌اند، اوکراین توانسته است به یک تولیدکننده و مصرف‌کننده بزرگ پهپادهای جنگی تبدیل شود.

پهپادهای شناسایی و نظارتی

پهپادهای تاکتیکی بومی:

اوکراین طیف گسترده‌ای از پهپادهای شناسایی تاکتیکی را توسعه و به خدمت گرفته است که شامل A1-CM Furia (با برد ۵۰ کیلومتر و سقف پروازی ۳۰۰۰ متر)، Leleka-100 (سبک و قابل حمل، با برد ۴۰-۵۰ کیلومتر)، PD-2 (با قابلیت پرواز ۱۲ ساعته و برد ۵۰ کیلومتر)، Shark (با برد ۶۰ کیلومتر و دوربین حرارتی) و Mara و Backfire می‌شود. UJ-22 یک پهپاد چندمنظوره با قابلیت حمل مهمات و Bober (سگ آبی) با برد ۱۰۰۰ کیلومتر، یک پهپاد شناسایی/تهاجمی دوربرد محسوب می‌شود.

پهپادهای خارجی و غیرنظامی:

در کنار پهپادهای بومی، اوکراین از Primoco UAV One 150 ساخت چک (با برد ۱۵۰۰ کیلومتر و پرواز ۱۵ ساعته) و Black Hornet Nano نروژی (یک میکرودرون بسیار کوچک برای شناسایی در سطح جوخه) استفاده می‌کند. پهپادهای غیرنظامی مانند DJI Mavic چین نیز با برد ۱۵ کیلومتر، به عنوان ابزاری حیاتی برای شناسایی و هدایت آتش در خط مقدم به کار گرفته می‌شوند.

پهپادهای رزمی و مهمات پرسه‌زن (انتحاری)

پهپادهای رزمی:

Bayraktar TB2 ساخت ترکیه، با قابلیت حمل بمب‌های هدایت‌شونده و پرواز ۲۴ ساعته، به عنوان نماد توان پهپادی اوکراین در سال‌های اولیه جنگ شناخته می‌شود.

مهمات پرسه‌زن (Loitering Munitions):

اوکراین طیف گسترده‌ای از مهمات پرسه‌زن دوربرد را توسعه داده است:

– UJ-25 Skyline: برد ۸۰۰ کیلومتر

– Morok: برد ۳۰۰ کیلومتر

– Palianytsia: یک «موشک-پهپاد» که اولین بار در اوت ۲۰۲۴ استفاده شد.

– Sting: یک پهپاد شکارچی-رهگیر که اولین سرنگونی خود را در مه ۲۰۲۵ ثبت کرد.

مهمات پرسه‌زن بداهه (Improvised):

اوکراین از پهپادهای قدیمی شوروی مانند Tupolev Tu-141 و Tu-143 (با برد ۱۰۰۰ کیلومتر) به عنوان مهمات انتحاری استفاده می‌کند و همچنین FPV drones (پهپادهای مسابقه‌ای) که از قطعات تجاری ساخته شده‌اند و با برد ۵-۲۵ کیلومتر، به فراوان‌ترین و ارزان‌ترین سلاح ضدتانک و ضدنفر در خط مقدم تبدیل شده‌اند.

پهپادهای لجستیکی و بمب‌افکن

پهپادهای باری (Cargo Drones):

Malloy T150 ساخت بریتانیا برای حمل محموله‌های لجستیکی در میدان نبرد به کار می‌رود، در حالی که Sypaq Corvo ساخت استرالیا یک پهپاد یکبارمصرف است که به عنوان مهمات پرسه‌زن نیز استفاده می‌شود.

پهپادهای بمب‌افکن (Munition Dropping Drones):

Punisher یک پهپاد چندمنظوره اوکراینی است که برای پرتاب بمب‌های کوچک از ارتفاع استفاده می‌شود. Baba Yaga یک هگزا‌کوپتر سنگین است که به دلیل قدرت حمل بالا، بمب‌های بزرگ‌تری را پرتاب می‌کند و گاهی به عنوان مادر پهپاد (Drone Mothership) برای حمل و رهاسازی پهپادهای کوچک‌تر FPV عمل می‌کند.

 

مقاله ای در مورد پهپادهای انتحاری ساخت اوکراین را اینجا بخوانید

برای عضویت در اینستاگرام جنگاوران اینجا را کلیک کنید

عبدالحمید تارخ