تیلت روتور ام وی750

با پیروزی تیلت روتور وی280 که امروزه تیلت روتور ام وی750 نامیده می شود  ساخت شرکت بل در رقابت جایگزینی بالگرد بلک هاوک در نیروی زمینی امریکا در دسامبر 2022 که با شکست دادن بالگرد سیکوسکی اس بی1 این مهم انجام شد در این مقاله نگاهی به این اسب بارکش اینده ارتش امریکا میکنیم. وی280 در سال 2025 توسط ارتش امریکا با نام سازمای ام وی75 شناخته شد

تیلت روتور طرح جدید نیست و برای اولین بار به شکل جدی در امریکا در دهه1950 روی ان کار شد. تیلت روتور به یک وسیله پرنده با موتور پراپ و یا پیستونی گفته میشد که موتور قابل چرخش را داشت. وقتی عمود بوداست میتواند هواگرد را مانند یک بالگرد از روی زمین بلند کند و بعد از تغییر زاویه  موتور به افقی و قرار گیر ملخها رو به جلو میتوانست به سرعت یک  هواپیما برسد. این ترکیب بسیار پیچیده ولی کارامد بود و در واقع شما میتوانستید سرعت و برد کم بالگرد را با این روش به سرعت و برد یک هواپیما برساند و یا به یک هواپیما اجازه بدهدی دست به پرواز عمود بزند .

اولین بار به شکل  ازمایشی یک شرکت امریکا طرحی با نام مدل 1 جی را شامل یک هواگرد با دو موتور پیستونی بر نوک بالها با قابل تغییر جهت ازمایش کرد. یک فروند از این مدل ساخته شد ولی در نهایت برنامه برای ان دوران زیادی بلند پروازنه بود

ناسا ایده را گرفت و با در نظر گرفتن اینکه ارتش امریکا از این طرح خوشش امده بود با همکاری بل طرحی با نام ایکس22 را توسعه دادکه دو فروند نیز از ان ساخته شد. ایکس 22 دارای چهارموتور توروبوشفت بالگرد بود که به چهار فن وصل بود که قابلیت  تغییر جهت را داشتند . میتوانست هواگرد را عمود بلند کرده و بعد به پرواز افقی برساند. این طرح در ان زمان بسیار سر صدا کرد و سرعتش به 409 کیلومتر بر ساعت رسید که بیش از دو برابر سرعت یک بالگرد بود ولی این طرح در نهایت منجر به تولید یک بالگرد جدید نشد زیرا ارتش امریکا با ورود به خدمت بلک هاوک که یک بالگرد با طرحی ازمایش شده و اثبات شده بود نیازی به ان نمیدید ولی خود کمپانی بل از این طرح کوتاه نیامد

بل در سال 1977 تیلت روتور ایکس وی15 را به پرواز در امد. این طرح باز یک همکاری با ناسا بود ولی برای اولین بار با کمک سامانه های رایانه ای سیستم هدایت موتور های گردن بسیار عالی عملکرد و نشان داد دارای عملکردی مشابه یک بالگرد رد از نظر ایمنی  و اطمینان  را دارد . این طرح بدون پشوانه و یا سفارش نظامی انجام شد ولی ارتش امریکا را قانع کرد میتواند به چنین طراحی از جمله در تفنگداران دریای دست یابد که در نهایت این طرح و تجارب ان یک دهه بعد منجر به ساخت تیلت روتور وی22 شد .وی22 اولین تیلت روتور عملیاتی جهان است که توسط واحدهای مختلف ارتش امریکا از جمله تفنگداران دریایی و نیروی دریایی استفاده میشود. یک تیلت روتور با دو موتور پراپ که توان رسیدن به 509 کیلومتر بر ساعت را دارد و میتوان به انداز یک شینوک بار و یا نفرات حمل کند

وی22 تجربع بسیار خوبی بود تا سال 2020 بیش از 400 فروند ان ساخته شده بود و نشان داده بود قابل اطمینان است برای همین زمانیکه بحث جایگزین بالگرد بلک هاوک با چهار دهه  خدمت به میان امد ارتش امریکا تصمیم گرفت تا تیلت روتور را جایگزین ان بکند ولی البته نه به این سادگی بلکه طی یک رقابت با یک طرح جدید از سیکورسکی

در سال 2013 ارتش امریکا اعلام نیاز خود را برای جایگزینی بالگرد بلک هاوک در دهه اینده را اعلام کرد و از همه  سازندگان بالگرد خواست تا طرح های خود را جهت این رقابت ارسال کنند انتخاب کنند. در ان زمان بل یک طرحی مفهومی البته روی کاغذ شامل یک تیلت روتور دو موتور را با نام وی280 به ارتش امریکا پیشنهاد داد تا در رقابت شرکت کند

در 5 ژوئن 2013، شرکت بل اعلام کرد که طرح V-280 Valor توسط ارتش ایالات متحده برای مرحله نمایش فناوری انتخاب شده است. ارتش این پیشنهاد را به عنوان یک پیشنهاد رده I طبقه بندی کرد، به این معنی که این یک پیشنهاد خوب از نظر علمی یا فنی در نظر گرفته شده که مربوط به اهداف و مقاصد برنامه با قابلیت کاربرد در نقشهای دیگرنیز است

در 9 سپتامبر 2013، بل اعلام کرد که با لاکهید مارتین برای توسعه V-280 همکاری خواهد کرد. لاکهید سیستم های اویونیک، حسگرها و تسلیحات یکپارچه را در اختیار بل قرار می دهد. شرکت های اضافی در ماه‌های بعد اعلام شدند که دیگر بخش ها را میساختند

در 11 آگوست 2014، ارتش به تیم بل-لاکهید اطلاع داد که V-280 Valor را برای ادامه رقابت انتخاب کرده اند. همچنین تیم  بوئینگ و سیکورسکی ارائه دهنده طرحی با نام SB-1 Defiant نیز انتخاب شدند.

اس بی 1 نیز یکی از طرح های ارائه شده بود این طرح بر اساس دو ملخ اصلی که خلاف هم میچرخیدند تا گشتاور را بالگرد را خنثی کنند و یک ملخ در انتهای بدنه بود. اس بی 1 یک طرح دو موتوره بود و ملخ عقب نیز مانند  ملخ اصلی به دو موتور اصلی متصل بود. این طرح از بسیار از طرح های قبلی همانند طرح بالگرد کمانچی الهام گرفته بود و بزرگترین رقیب وی280 بود

بل در 2014 از یک ماکت در مقیاس کامل از V-280 Valor روی زمین رونمایی کرد تا پیکربندی و طراحی پلت فرم پرسرعت را به نمایش بگذارد. طرحی جدید توان حمل بار و سربازی در اندازه یک بالگرد متوسط را داشت ولی از نظر سرعت و برد دو بار بالگردی چون بلک هاوک قابلیت داشت

در ژوئن 2015، Spirit AeroSystems، پیمانکار فرعی بل، مونتاژ بدنه کامپوزیت این هواگرد را اغاز کرد و در سپتامبر 2015 بدنه تحویل شد. در مجموع، طراحی و ساخت بدنه هواپیما تنها در 22 ماه به پایان رسید. تا ماه می 2016 بدنه کامل شد و بالها به ان متصل شد .وی280 آزمایش ارتعاشات زمینی را در آماریلو در فوریه 2017 آغاز کرد، با پیشرفت 95 درصدی هواپیما تل اکتبر سال 2017 برنامه طبق برنامه پیش رفت

در 18 دسامبر سال2017 وی280 سرانجام پرواز کرد و توانست طی 70 ساعت پرواز نخست به سرعت 350 کیلومتر بر ساعت نیز برسد .پس از 155 ساعت چرخش روتور و 70 ساعت پرواز، تا اکتبر 2018 به سرعت 460 کیلومتر در ساعت برسد که سرعت کروز واقتصادی ان بود .همچنین طی ازمایشان با زاویه 45 درجه موتورها 370 کیلومتر در ساعت پرواز کرد و چند ماه بعد در حالی که موتورها در زاویه کاملا افقی بودند یک پرواز با 565 کیلومتر بر ساعت نیز به شکل رکورد شکنانه ای  انجام داد و نشان داد میتواند با محموله کامل با سرعت520 کیلومتر یک مسافت 600 کیلومتری را طی کند. این میزان سرعت در برد عملا دو برابر سرعت بالگرد بلک هاوک بود و دست کم 35 درصد برد بیشتر باز نسبت به بلک هاوک به دست امد

این پرنده که در ارتش امریکا نام سازمانی ام وی75 در نسخه تولید گرفته است  برای پرواز در ساعت 520 کیلومتر بر ساعت طراحی شده ولی حداکثر سرعت ان به 556 کیلومتر بر ساعت هم میرسد .برد انتقالی ان 3900 کیلومتر است و برد رزمی ان با 14 سرباز مسلح 930 کیلومتر است .در قیاس با بلک هاوک با با 14 سرباز دارای بیشترین سرعت 282 کیلومتر و برد 530 کیلومتر است ارقام ام وی 75بسیار چشمگیر است

(بیشترین سرعتی که اس بی 1 به ان رسید 460 کیلومتر بر ساعت بود و همچنین با بار مشابه وی280 دارای برد 510 کیلومتر بود)

طراحی
طراحی MV-75 بر اساس پیکربندی تیلت‌روتور (Tiltrotor) انجام شده است و شامل دو ملخ بزرگ سه‌پره است که در انتهای یک بال مستقیم و بلند نصب شده‌اند. هر روتور قطری در حدود ۹٫۷ متر (۳۲ فوت) دارد و نیروی لازم برای برخاست عمودی و شناوری را فراهم می‌کند. موتورهای هواپیما در گوندولاهای ثابت قرار گرفته‌اند و تنها ملخ‌ها و مجموعه جعبه‌دنده (گیربکس) قابلیت چرخش دارند، که در مقایسه با سیستم مکانیکی ساده‌تری ایجاد می‌کند. این طراحی موجب کاهش وزن، افزایش قابلیت اطمینان و کاهش نیاز به نگهداری می‌شود.

بدنه هواپیما عمدتاً از مواد کامپوزیتی فیبرکربن ساخته شده و ضمن سبک بودن، استحکام بالایی دارد. حداکثر وزن برخاست آن حدود ۱۳٬۶۰۰ کیلوگرم (۳۰٬۰۰۰ پوند) است. طول بدنه حدود ۱۵٫۴ متر (۵۰٫۵ فوت) و ارتفاع کلی هواپیما حدود ۷ متر (۲۳ فوت) است، که امکان استقرار آن را در محیط‌های عملیاتی برون‌مرزی فراهم می‌سازد. ارابه فرود سه‌تکه جمع‌شونده باعث کاهش مقاومت هوا در پروازهای سرعت بالا می‌شود، و پیکربندی دم V شکل نیز پایداری و کنترل آیرودینامیکی را بهینه می‌کند.

کابین داخلی برای حمل یک گروه کامل پیاده‌نظام به همراه تجهیزات مأموریتی طراحی شده و از طریق دو درب باری در طرفین بدنه قابل دسترسی است. یکی از ویژگی‌های کلیدی طراحی، سامانه شفت انتقال قدرت عرضی (Cross-Wing Driveshaft) است که امکان انتقال توان میان دو روتور را فراهم می‌سازد؛ بدین معنا که در صورت از کار افتادن یکی از موتورها، موتور دیگر می‌تواند هر دو روتور را به گردش درآورد — موضوعی که به شکل قابل‌توجهی بقای پرنده در محیط‌های رزمی را افزایش می‌دهد.

تسلیحات
هرچند MV-75 به عنوان یک هواپیمای تهاجمی اختصاصی طراحی نشده، اما دارای پیکربندی تسلیحاتی ماژولار بر اساس نیاز مأموریت است. نسخه پایه قابلیت نصب تیربارهای جانبی ۷٫۶۲ میلی‌متری M240 یا مسلسل‌های سنگین ۰٫۵۰ کالیبر GAU-17/A را دارد تا در زمان پیاده یا تخلیه نیروها آتش پشتیبانی فراهم کند. نسخه‌های آینده ممکن است دارای پایلون‌هایی برای راکت‌های هدایت‌شونده، سامانه‌های اثرات پرتابی هوایی (ALEs)، غلاف‌های جنگ الکترونیک یا کیت‌های تسلیحاتی ماژولار باشند؛ به‌ویژه برای عملیات نیروهای ویژه یا مأموریت‌های در مناطق با تهدید بالا.

موتور
این هواپیما توسط دو موتور توربوشفت Rolls-Royce AE 1107F نیرو می‌گیرد که هر کدام بیش از ۶٬۰۰۰ اسب‌بخار توان محوری تولید می‌کنند. این موتورها برای عملکرد مطلوب در ارتفاع و دمای بالا بهینه شده‌اند و کارایی قابل‌اعتمادی را در شرایط گوناگون عملیاتی فراهم می‌کنند. سیستم پیشرانش به MV-75 اجازه می‌دهد تا به سرعت پیمایش حدود ۲۸۰ نات (۵۲۰ کیلومتر در ساعت) و حداکثر سرعت بیش از ۳۰۰ نات (۵۵۶ کیلومتر در ساعت) برسد، که بسیار سریع‌تر از بالگردهای سنتی است.

هر موتور یکی از روتورهای نصب‌شده روی بال را به حرکت درمی‌آورد و سیستم انتقال قدرت عرضی (cross-shaft) در مواقع ازکارافتادگی موتور، کارکرد کامل هر دو روتور را حفظ می‌کند. مکانیسم تیلت قابلیت چرخش ۹۰ درجه‌ای دارد و گذار از پرواز عمودی به افقی را به‌صورت کارآمد انجام می‌دهد. شعاع رزمی هواپیما حدود ۵۰۰ تا ۸۰۰ مایل دریایی است و برد انتقالی آن بیش از ۲٬۱۰۰ مایل دریایی می‌باشد، که امکان اجرای عملیات تهاجمی دوربرد را بدون نیاز به ایستگاه‌های سوخت‌گیری میانی فراهم می‌کند. طراحی پیشرانش همچنین بر کاهش امضای فروسرخ، کاهش مصرف سوخت و ساده‌سازی نگهداری نسبت به سیستم‌های تیلت‌روتور قدیمی‌تر تمرکز دارد.

تجهیزات رزمی
MV-75 از یک سامانه اویونیک نسل جدید بر پایه معماری باز ماژولار (MOSA) بهره می‌برد که امکان ارتقا سریع و ادغام ماژولار حسگرها، سامانه‌های مأموریتی و تجهیزات ارتباطی را فراهم می‌کند. سامانه پرواز Fly-by-Wire سه‌لایه با افزونگی سه‌گانه، کنترل و پایداری پرنده را در تمام حالت‌های پروازی از جمله شناوری، گذار و پرواز سرعت بالا افزایش می‌دهد.

کاکپیت دارای نمایشگرهای دیجیتال کامل بوده و شامل نمایشگرهای نصب‌شده روی کلاه (در حال توسعه)، سامانه دید مصنوعی برای شرایط دید ضعیف، جی‌پی‌اس امن و دیتا لینک‌های چندباندی برای یکپارچگی لحظه‌ای با شبکه‌های نبرد است.

اویونیک و تجهیزات داخلی MV-75 به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند که با نیروهای مشترک و متحد سازگار باشند و قابلیت انطباق با مأموریت‌ها و محیط‌های تهدید مختلف را داشته باشند.

ام وی 75 دارای چهار خدمه خواهد بود و می تواند تا 14 سرباز مسلح را حمل کند. قلاب‌های باری دوگانه به آن ظرفیت بالابری بالای و میتواند به هویتزر 4.5 تنی ام777 را با سرعت 280 کیلومتر بر ساعت حمل کند .

بالگرد دارای دو درب بزرگ ریلی هر درب با دو پنچره در دو سمت است و ارابه های فرود جلو به زیر یک بخش بالچه شکل که محل قرار گیری انها هستند جمع می شود.بالگرد دارای یک کابین بسیار مدرن با یک نمایشگر بسیار پهن بزرگ لمسی است که تمامی فضای جلوی دو خدمه را گرفته.. تمامی نشانگرها و سیوچ ها دیجیتال  هستند و حتی فضای بین دو خلبان نیز دارای نمایشگر پهن اینچنین است .

تغییر حال موتور به زاویه های مختلف کاملا رایانه ای بوده و به شکل خودکار انجام می شود اگرچه میتوان ان را دستی نیز انجام داد

ام وی 75 همکنون در پیش نمونه مجهز به سنسور های دفاعی نیست که طبیعی است باید بگذاریم  تا نسخه های ازمایشی ساخته شده برای ارتش امریکا را مشاهده کرد ولی بدون شک مانند بلک هاوک نسخه ام  دارای پرتاب کننده فلر و چف و هشدار دهنده راداری، فروسرخ و لیزری خواهد بود .این نسخه بر اساس گفته سازنده میتوان با تجهیز به دو بالچه مجهز به انواع راکت موشک و غلاف سلاح های مختلف شود و باید دید در اینده در مدلهای بعدی چه تغییراتی در این پرنده حاصل می شود. انتظار ورود به خدمت حدود 1100 تا 1500 فروند از این بالگرد البته در کنار نسخه های جدید بالگرد بلک هاوک یعنی نسخه ام میرود

مشخصات وی280

خدمه: 4
ظرفیت: 14 سرباز
طول: 15.4 متر
عرض: 24.93 متر
ارتفاع: 7 متر
وزن خالی:8200 کیلوگرم
حداکثر وزن برخاست: 14000 کیلوگرم
نیروگاه: 2  موتور توربوشفت  رولز رویس AE 1107F
سرعت کروز: 520 کیلومتر در ساعت
برد رزمی:930–1480 کیلومتر
برد انتقالی:3900 کیلومتر
بیشترین بار قابل حمل به شکل اویخته:5 تن

عبدالحمید تارخ