در اواخر دهه ۱۹۸۰ پاکستان به دنبال  یک جنگنده چند منظوره برای جایگزینی جنگنده  های چون جی ۷ و کیو۵ و میراژ  ۳و ۵ بود.این کشور در مرحله اول نظر خود را بر روی پروژه سوپر ۷  نسخه ارتقا یافته اف۷ جلب کرد که یک همکاری مشترک بین چین و گرومی  امریکا بود.این طرح در نهایت به دلیل تحریمات امریکا   در پی حوادث  میدان تیان‌آن‌من   در سال ۱۹۸۹ لغو شد.در سال ۱۹۹۱ چین به تنهای طرح سوپر ۷ را پیش گرفت . در سال ۱۹۹۵ طی قرار دادی  بین چین و پاکستان قرار بر تکمیل جنگنده جدید بر مبنای سوپر ۷ گرفته شد و کمپانی میگ روسیه نیز یکی از پیمانکاران این طرح شد.

پروژه  جدید اف سی ۱ نام گرفت و در سال ۱۹۹۸ کمپانی کیلموف روسیه اعلام کرد نسخه ای از موتور توربوفن ار دی۳۳ با نام  ار دی ۹۳ به عنوان موتور اف سی۱ توسعه خواهد داد.در سال ۱۹۹۹ پاکستان خواهان یک مناقصه برای تامین رادار، اچ یو دی و نمایشگرهای اف سی۱ شد که در این میان چندین شرکت  از ایتالیا، فرانسه  و انگلستان در این پروزه شرکت کردند

از سال ۱۹۹۸ با ازمایش اتمی و تحریم های غرب سرعت توسعه طرح جدید را کاهش داد  ولی در نهایت کار از سال ۲۰۰۱ سرعت گرفت و اولین فروند در سپتامبر  سال ۲۰۰۲ ساخت اولین نمونه اغاز شد و در همان سال در نمایشگاه پاریس به نمایش گذاشته شد.در همین سال اولین  نسخه تولید موتور ار دی۹۳ تحویل شد و اولین فروند امده پرواز شد. جنگنده در چین اف سی۱ و در نسخه صادراتی جی اف۱۷ نامید شده.با در نظر گرفتن توسعه همزمان  این طرح با طرح جی ۱۰ برخی از فناوری ها پروژه  جی ۱۷ روی این طرح نیز نصب شد که باعث کاهش چشمگیر  توسعه و قیمت نهایی این طرح شد.

در ۳۱ نوامبر ۲۰۰۳ اولین نمونه اماده  شد و در اواخر ماه اوت اولین پرواز خود را انجام داد.این نمونه پی تی ۰۱ نام گرفت و ۷ اوریل ۲۰۰۴ بعد از ۳۰ پرواز توسط یک خلبان پاکستاتی نیز در چین تست شد.در مارس ۲۰۰۴ پاکستان اعلام کرد قصد سفارش  ۲۰۰ فروند از این پرنده را دارد.

اف سی 1 نسخه که در چین همکنون به صورت محدود در خدمت است

اف سی ۱ نسخه که در چین همکنون به صورت محدود در خدمت است

در پیش نمونه سوم که پی تی ۰۳ نام داشت کمی تغییرات  انجام  شد و وزن  افزایش  پیدا  کرد و در پیش نمونه چهارم یا پی تی ۰۴  در سال ۲۰۰۶ میلادی تجهیزات و الکترونیک مورد نظر پاکستان نصب شد.سر انجام بعد از تست های مختلف  روی شش پیش نمونه در سال ۲۰۰۸ پاکستان سفارش  ۵۰ فروند جی اف۱۷ را داد .ولی قبل از اینکه به مراحل  مختلف  عملیاتی شدن جی اف۱۷ بپردازیم در مورد این جنگنده بیشتر بدانیم

جی اف۱۷ یک جنگنده چند منظوره  تک سرنشینه  تک موتوره  است که از بدنه ای الومنیومی  ساخته شده اگرچه در برخی نقاط از تیتانیوم و فولاد نیز استفاده شده است.بدنه  برای ۴۰۰۰ ساعت پرواز طراحی شده که حدود ۲۵سال می شود و هر ۱۲۰۰ ساعت پرواز نیاز به تعمیرات  دارد. دارای  ارابه  فرود تک چرخ است و  ترمز هیدرولیک ضد سرش  است . طرح ورودی  هوا برای کاستن سرعت هوای ورودی با سرعت زیر صوت طراحی شده و در طراحی توان تامین  هوایی مورد نظر موتور را در مانورهای تند در نظر گرفته شده است. ورودی هوا یکی از موارد تفاوت  بین پیش  نمونه و نسخه تولیدی است و در پیش نمونه ورودی بزرگتر و مستطیلی  شکل شده بود ولی در نسخه تولید کوچکتر و حلالی شده  بود .دارای  بال دلتای برش خورده است و دارای  ریشه بالای کشیده  برای  افزایش  نیروی رو  به بالای بیشتر است که باعث افزایش چالاکی میشود. سکان عمودی و دو بالچه زیر موتور برای کنترول و پایداری  سمتی به کار میروندو  هواپیما دارای سامانه پروازی دیجیتال  با سیم است (FBW) و توسط رایانه هدایت میشود.

کابین خلبان دارای  یک دید کامل و ۳۶۰  درجه است  و دارای دسته هدایت  در میان دو پای خلبان است. دارای  سیستم هوتاس در کابین برای تنظیم جریان سوخت بر روی دست گاز است  و خلبان بر روی صندلی پرتاب شونده صفر صفر مارتین بیکر سوار میشود و کابین دارای یک اچ یو دی ساخت ایتالیا  است و از سه نمایشگر رنگی چند منظوره بهره  میبرد  که تمامی  اطلاعات  پروازی را نمایش  می دهد .هر سه نمایشگر ۲۰٫۳ در ۳۰٫۵ سانتیمتر  ابعاد دارند.

نرم افزار رایانه جی اف۱۷ شامل  یک میلیون خط اطلاعات بر اساس زبان برنامه نویسی ADA است که ان نیز توسط  زبان سی ++ نوشته شده است.این نرم افزار  مسئولیت اصلی هدایت سامانه کنترل پرواز دیجیتال  با سیم این هواپیما را دارد و یک سامانه هدایت چهار کاناله را  تحت کنترل دارد.همانند تمامی  هواپیما مجهز به این روش هدایت به صورت خودکار دست  به  کنترل هواپیما با کمک سطوح  متحرک هدایت می زند .

یک سامانه دفاعی  یکپارچه شامل  پرتاب کننده  پوشاله  و شراره  هشدار دهنده  رادار با پوشش ۳۶۰ درجه،سامانه هشدار دهنده فروسرخ  با پوشش ۳۶۰ درجه جهت  اخطار در مورد نزدیک شدن موشک و سامانه جنگ الکترونیک و ضد جنگ الکترونیک  می باشد  .

همکنون بازار یابی و فروش جی اف17 در خاورمیانه و افریقا بر عهده پاکستان است

همکنون بازار یابی و فروش جی اف۱۷ در خاورمیانه و افریقا بر عهده پاکستان است

۴۲ فروند جی اف۱۷ اولیه تحویلی   به پاکستان  مجهز به رادار چینی کی ال جی۷ می باشند  که نوع ساده تر رادار کی ال جی۱۰ متعلق  به جنگنده جی۱۰ بود. رادار کی ال جی۷ دارای دیش  ارایه فازی است  و خود بر اساس پالاس داپلر کار میکند. این رادار با همکاری فازاترون روسیه طراحی شده و یکی از چندین نمونه رادار است که در صورت  سفارش مشتری  قابل نصب روی جی اف۱۷ است.رادار دارای برد  کشف ۱۳۰ تا  ۱۵۰ کیلومتر  بر ضد جنگنده ای با سطح مقطعی ۵ متر مربع است (سوخوی۳۰ و یا میراز ۲۰۰۰) و برد ان برد ضد یک میگ ۲۹ و یا  یک اف۱۶ ۶۰ تا ۷۵ کیلومتر است. برد کشف در حالت نگاه به پایین ۳۵ کیلومتر است و میتواند ۴۰ هدف  را زیر نظر گرفته اطلاعات  ده هدف را پردازش و به دو هدف درگیر شود.رادار توان کشف و رهگیری اهداف دریایی و زمینی و توان نقشه برداری از سطح زمین با یک حالت مصنوعی  روزنه ساختگی و همچنین تعقیب عوارض و پستی و بلندی زمین  را دارا می باشد   و میتواند موشک های رادار فعال چینی اس دی ۱۰ را شلیک کند و از طیف وسیعی  از موشک های هوا به هوای رادار فعال چون ار۷۷ و یا میتئور میتوان پشتیبانی کند.برد این رادار بر ضد یک کشتی ۱۵۰ کیلومتر عنوان شده است و دارای  وزن ۱۲۰ کیلوگرم یکی از سبکترین رادارهای موجود است.

خلبان از یک کلاه  پروازی با یک سامانه الکترو نوری ساخت چین بهره میبرد . این سامانه مشابه سامانه های هدفگیری نصب شده  روی کلاه خلبانان روسی و امریکایی  است  که با نگاه کردن به هدف جستجوگر موشک فروسرخ را متوجه  هدف میکند تا تنها همان نقطه از اسمان  را جستجو کند.همچنین این سامانه به غلاف  دید حرارتی و نشان گذار لیزری نیز شیر است و خلبان با نگاه کرد به هر سمت  دوربین این دید حرارتی غلاف نیز به همان سمت بر میگردد.

از جمله دیگر تجهیزات  الکترونیک میتوان به غلاف جنگ الکترونیک کی جی ۳۰۰ جی ساخت چین و غلاف نشان  گذاری و ناوبری شبانه دبیلو ام دی ۷ اشاره کرد. این غلاف توان کشف یک هدف از ۱۸ کیلومتری و نشان  گذاری لیزری ان از ۱۳ کیلومتری را دارد

جی اف۱۷ از موتور روسی ار دی ۹۳ بهره می برد.این موتور بر اساس موتور ار دی ۳۳ جنگنده میگ ۲۹ طراحی شده و با ارتقائات  انجام  شده مصرف سوخت کمتردارد  .این موتور دارای قدرت ۱۱۵۱۰ پاوند بدون پس سوز و ۱۹۰۰۰ پاوند با پس سوز است و رانش به وزن ۰٫۹۹ را برای این جنگنده با سوخت داخلی تامین میکند.این نمونه دارای  عمر ۲۲۰۰ ساعت است و چین  بر اساس این موتور با فناوری  پیشرفته تر موتور دبیلو اس ۱۳ را توسعه داده است که در صورت سفارش مشتری قابل نصب بر روی جی اف ۱۷ است.

دارای پنج  مخزن سوخت داخلی و  توان حمل سه مخزن سوخت خارجی شامل  دو مخزن  ۱۱۰۰ لیتری زیر بال و یکی مخزن  ۸۰۰ لیتری زیر بدنه  است . همچنین دارای  لوله سوختگیری  هوایی قیفی  است و میتوان بر روی ان غلاف سوخت رسانی یار به یار  نیز نصب کرد.در سال ۲۰۱۳ نیروی هوایی پاکستان اعلام کرد امکانات سوخت رسانی یار به یار برای جی اف۱۷ در نظر گرفته شده و به زودی این پرنده این امکان را پیدا خواهد کرد.

کابین جی اف17

کابین جی اف۱۷

جی  اف۱۷ دارای هفت جایگاه جنگ افزاری است. دو عدد زیر هر بال  یکی نوک هر بال و یکی در زیر بدنه. توان حمل ۳۶۲۹ کیلوگرم سلاح را دارد که شامل   انواع  سلاح های چینی روسی و غربی بسته به سفارش مشتری است.

جنگ افزار ثابت  یک توپ۲۳ م م دو لول  مانند  تمامی جنگنده های چینی است که دارای ۲۸۰ گلوله است. این توپ با سرعت اتش ۳۵۰۰ گلوله را دارد و بر اساس توپ روسی جی اس اچ ۲۳ -۲ طراحی شده و می توان ان را با نسخه دو لول  ۳۰ م م که بر روی سوخوی۲۵ نصب است جایگزین کرد.

سلاح هوا به هوای این جنگنده شامل موشک فروسرخ  پی ال ۵ ایی -۲ و پی ال ۹ و در صورت سفارش مشتری موشک سایندوندر  نسخه ال و یا ام است  که میتواند تا شش موشک هوا به هوای فروسرخ را حمل کند. موشک هوا به هوای فراتر  از میدان دید این جنگنده شامل  موشک رادار فعال چینی اس ی ۱۰ نسخه صادراتی موشک پی  ال ۱۲ است.نسخه ای دس ۱۰ ای تحویلی  به چین دارای  برد ۷۰ کیلومتر و وزن ۱۹۹ کیلوگرم است . جی اف ۱۷ میتواند  تا چهار تیره از این موشک  را حمل کند.می توان در صورت سفارش مشتری موشک روسی ار ۷۷ و یا اسرائیلی  دربی را نیز با این جنگنده هماهنگ کرد.

در بخش هوا به زمین  طیف وسیعی از تسلیحات  غربی وشرقی قابلیت همانگ سازی با جی اف۱۷ را دارند.همکنون این جنگنده در ارتش پاکستان  بمب های سقوط  ازاد مارک ۸۲ و ۸۴ و بمب های خوشه ای را میتواند حمل کند در کنار ان بمب های لیزری امریکایی جی بی یو ۱۰ و ۱۲ ،بمب لیزری چینی ال تی۲ سلاح دوربرد  اپتیکی اچ ۲ با برد ۶۰ و نسخه اچ ۴ با برد ۱۲۰ کیلومتر ساخت پاکستان و بمب هدایت ماهواره ای ال اس ۶ ساخت چین .همچنین توان حمل موشک ضد کشتی سی ۸۰۲و ۸۰۳ و همچنین موشک کروز پاکستانی رعد با برد ۳۵۰ کیلومتر را دارد.

شعاع انتقالی با سه مخزن سوخت خارجی بدون تسلیحات ۳۴۸۲ کیلومتر  و با چهار موشک و یه مخزن سوخت ۱۳۵۰ کیلومتر است

جدید ترین نسخه این هواپیما بوک ۲ است. بلوک ۲ دارای الکترونیک بهتر شامل  یک نسخه به روز شده رادار  KLJ-7 با نام  KLJ-7 V2 است  که دارای توان درگیر با چهار هدف  و برد کشف ۱۰۰ کیلومتر بر ضد یک هدف ۳ متر مربعی است  و از کابین به روز شده بهره میبرد. همچنین این نسخه دارای یکم لوله سوختگیری ثابت در سمت راست دماغه است

نسخه اینده این  هواپیما بلوک۳ است. بلوک۳ دارای یک رادار اریه فازی فعال  است و از یک کاونده تصویر ساز فروسرخ در دماغه احتمالا مشابه چیزی که در دماغه جی ۱۰ بی است بهره خواهد بود  و میتواند موشک های تصویر  ساز حرارتی چون پی ال ۱۰ و یا انواع غربی را که با کلاه پروازی هماهنگ شده است را شلیک کند. این نسخه دارای نسخه چینی موتور ار دی ۹۳  که قدرت بیشتری دارد خواهد شد

بلوک2

بلوک۲

تصویری از جی اف17 مسلح به موشک رادار فعال اس دی 10 زیر بال و پی ال 5 در نوک بال

تصویری از جی اف۱۷ مسلح به موشک رادار فعال اس دی ۱۰ زیر بال و پی ال ۵ در نوک بال

همان طور که گفته شد پاکستان  اولین  مشتری جی اف۱۷ بود. اگرچه قرار بود سفارشات  چین و پاکستان  برابر باشد  ولی با وجود جنگنده های برتری  چون جی۱۰ و یا جی۱۱ چین تمایلی به خرید جی اف۱۷ نداشت و این جنگنده را سفارش نداد. اولین سری جی اف۱۷ در ۲ مارس سال ۲۰۰۷ وارد پاکستان شد  که این دسته در چین تولید شده بودند. هشت روز بعد انها پرواز  کردند و کمی بعد وارد خدمت این ارتش شدند.تولید این جنگنده در صنایع  هوا فضا پاکستان    انجام میشود  . اولین نمونه تولید پاکستان در ژوئن سال ۲۰۰۹ میلادی انجام شد. در مرحله تولید  قرار بود سالی ۶ فروند در سال ۲۰۰۸ ،۱۲ فروند در سال ۲۰۱۰ ، ۱۵ فروند در سال ۲۰۱۱ و در نهایت  تا سال ۲۰۱۴ تولید به ۲۵ فروند در سال برسد.

تا پایان سال ۲۰۱۳  میلادی تمامی ۵۰ فروند جی اف۱۷ سفارشی  ارتش پاکستان  تحویل شد و این ارتش  سفارش  برای دریافت ۵۰ فروند  بلاک ۲ این جنگند را داده است که احتمالا تا پایان  سال ۲۰۱۵ اولین انها را تحویل  خواهد گرفت. احتمالا بلوک ۲ در سال ۲۰۱۷ عملیاتی خواهد شد و در سال ۲۰۲۰ نیز بلوک ۳ از راه خواهد رسید

میانمار نیز در سال ۲۰۱۶ اعلام کرد  تعداد جی اف۱۷ سفارش داده است. مشخص نیست تعداد این سفارش چه میزان است ولی به احتمال بالا ۱۶ فروند می باشد

جی اف۱۷ یک جنگنده چند منظوره  سبک است برای مشتریانی  که می خواهند جنگندهای چون اف۷،میگ۲۱ و یا اف۵ را جایگزین کنند  ویا کشور های   دارای  سطح تهدیدات پایین بسیار مناسب است ویا اینکه ان را در کنار جنگنده های پیشرفته تر در نقش جنگنده چند منظوره به کار برد  و یا کشورهای که نمی خواهند  برای مسائل  دفاعی هزینه زیادی کنند بسیار مناسب است. جی اف۱۷ با قیمت ۲۰ میلیون دلار یعنی یک سوم تا یک چهارم  اف۱۶ در اینده بازار  بسیار خوبی را در بین  کشورهای  با بودجه دفاعی محدود  برای خود دست پا خواهد کرد.

جی اف17 مسلح به دو تیره موشک ضد کشتی سی 802

جی اف۱۷ مسلح به دو تیره موشک ضد کشتی سی ۸۰۲

برخی از مشخصات جی اف۱۷   عبارت اند از    طول و ارتفاع ۹۲   .۱۴  و ۴٫۷۲  متر ،وزن خالی ۶۵۸۶  کیلوگرمی ،بیشترین سرعت  ۱٫۶  ماخ ، برد انتقالی با سه مخزن سوخت خارجی ۳۴۰۰ کیلومتر  ، سقف پرواز ۱۷۰۰۰  متر .این هواپیما از یک دستگاه موتور ار دی ۹۳ با توان ۱۱۱۰۶ پوند بدون پس سوز و ۱۹۰۰۰ پاوند با پس سوز بهره می برد   .  جی اف۱۷ دارای یک توپ داخلی دو لول ۲۳ م م و ۷ جایگاه جنگ افزاری شامل  دو جایگاه در زیر هر بال،یک جایگاه  نوک هر بال و یک جایگاه در زیر بدنه است با توان  حمل ۳۶۰۰ کیلوگرم سلاح شامل   موشکهای فروسرخ  چینی پی ال ۵ و پی ال ۹ ،موشک رادار فعال پی ال ۱۲ ، موشکهای  سایندوندر و ماژیک ،موشک ضد کشتی سی ۸۰۲ و سی۸۰۳  ،موشک کروز رعد ساخت پاکستان  و انواع  بمب های لیزری  امریکا و چینی و بمبهای هدایت اپتیکی

ترجمه :عبدالحمید تارخ

 412265_366341106726461_171070442920196_1516095_1251603487_o

71+

کاربرانی که این مطلب را پسندیده اند:

  • avatar
  • avatar
  • avatar
  • avatar
  • avatar
دسته بندی شده در: