در سال ۱۹۶۱ نیروی هوایی به دنبال جایگزینی برای طرح سی ۱۳۳  بود و همچنین میخواست هواپیما جدید مکمل هواپیما سی ۱۴۱ باشد  که  از نظر نیروی هوایی فضای درونی چندان زیاد نبود.در مرحله اول  لاکهید روی برنامه ای شش موتوره سنگین بر اساس سی ۱۴۱ کار می کرد ولی این برنامه در سال ۱۹۶۲ لغو شد.

در سال ۱۹۶۳ نیروی هوایی امریکا خواهان یک هواپیما ترابری استراتژیک سنگین با توان حمل محموله ای با ظرفیت بیش از ۵۷تن در برد ۱۲۰۰۰ کیلومتری بود.

پروژه جدید CX-HLS نام گرفت و در سال ۱۹۶۴ نیروی هوایی قرار دادی با لاکهید مارتین، بوئینگ و مگدانل داگلاس برای توسعه این هواپیما امضا کرد و همچنین نیروی هوایی  جنرال الکتریک و پرات اندویتنی را تکلیف  کرد تا بر روی موتور توربوفن برای این پروژه کار کنند

یک سال بعد در سال ۱۹۶۵ طرح شرکت لاکهید با نام ال۵۰۰ که در ان زمان روی کاغذ بود  و شرکت جنرال الکتریک   با موتور تی اف ۳۹ پیروز رقابت شدند.اولین فروند طرح ال۵۰۰ که سی۵ ای گلاکسی نامید  شد(Lockheed C-5 Galaxy)  در ۳۰ ژانویه سال ۱۹۶۸ اولین پرواز خود را انجام داد و سرانجام در سال ۱۹۷۰ رسما عملیاتی شد

سی۵ دارای طرحی شبیه سی ۱۴۱ بود دارای بالی در بالای  بدنه با ۲۵ درجه پسگرایی است که دارای دو غلاف موتور زیر هر بال و دارای دمی تی شکل است.   هواپیما دارای یک ارابه فرود چهار چرخ در جلو و دو ارابه فرود هر کدام با دوازده چرخ که زیر بدنه جمع میشد. سی۵ تنها برای نشست و برخاست در باندهای اماده طراحی شده بود.سی۵ یک هواپیمای ترابری راهبردی بود یعنی برای حمل بار در برد بین قاره ای طراحی شده بود .(هواپیماهای ترابری همچون سی ۱۳۰ و یا انتنوف۱۲ هواپیما ترابری تاکتیکی هستند که دارای برد کمتر و توان نشست و برخاست در باندهای ناامده هستند در حالی که هواپیماهای چون سی۵، ایلیوشن ۷۶ و یا سی۱۷ هواپیماهای راهبردی ترابری با برد فراقارهای هستند)

0925126

هواپیما دارای دو درب بارگیر بود. یکی در عقب هواپیما دارای  دو درب جمع شونده و یک سطح شیب  دار در پشت درب برای بارگیر خودرو ها  است . درب دیگر در جلو قرار دارد که در واقع بخش جلوی دماغه هواپیما به طرف بالا برگشته و میتواند از انجا نیز بارهای  بزرگتر را وارد گلاکسی کرد.

بخش بار هواپیما دارای ۳۶ متر طول، ۴٫۱۱ متر ارتقا  و ۵٫۷۹ متر پهنا داشت و میتوانست  بارهای با این اندازه را حمل کند. هواپیما میتواند ۳۴۵  سرباز و یا ۱۲۲ تن بار را حمل کند که تا ۱۵ سال تا زمان ساخت انتنوف  ۱۲۴ شوروی بزرگترین  هواپیمای عملیاتی  نظامی جهان بود. کف بخش بار دارای  غلتک های  برای حمل راحت بار درون هواپیما است و میشود برای حمل سرباز هواپیما را به ۳۲۰ صندلی  تجهیز کرد که  البته در ردیف های ۱۰ تایی قرار می گیرند . سی ۵قادر به حمل دو دستگاه تانک ام۱ ابرامز با ۶ فروند هلیکوپتر آپاچی با ۱۶ عدد کانتینر ۳/۴ تنی،یا ۱۰ فروند موشک پرشینگ( با ادوات پرتاب و تجهیزات ) هواپیما ۱۹۳۰۰۰ لیتر سوخت حمل میکند  و بیشترین برد سی۵  بیش از ۱۰۰۰۰ کیلومتر است ولی با ۱۲۰ تن بار برد ان ۴۴۰۰ کیلومتر میرسید

کابین خلبان در بالای بخش متحرک دماغه قرار داشت  که در واقع طبقه دوم هواپیما به حساب می اید. بخش بار در طبقه پایین  و خدمه در طبقه بالا قرار دارند. طبقه بالا از جلوی  هواپیما  تا جلوی بال اصلی کشید شد ولی قسمت  پشت بال تا دم دارای  طبقه دوم نیست. هواپیما دارای تولت ، محل استراحت  خدمه و اشپزخانه است و  دارای هفت خدمه است که شامل فرمانده هواپیما، خلبان و کمک خلبان و مهندس پرواز و سه نفر لودر بار است .

سی۵ دارای چهار موتور توربوفن تی اف۳۹- جی ایی-۱ با توان هر یک ۴۳۰۰۰ پاوند رانش بود  که بر گرفته شده از موتور سی اف۶  است که روی هواپیماهای زیاد مانند ایرباس ای ۳۰۰/۳۱۰/۳۳۰/۳۴۰ بویئنگ ۷۴۷ و ۷۶۷ و چند جت تجاری مشهور دیگر نیز نصب شده است

موتور دارای  دو بازو در پشت خروجی موتور است که  در هنگام فرود به پشت موتور جمع شده و نیروی خروجی موتور را به طرف جلوی  هواپیما هدایت میکند  تا به عنوان معکوس موتور عمل کننده و طول باند مورد نیاز برای فرود را کم کنند. همچنین موتورها دارای  سنسور  هشدار اتش  است و دارای  دریچه های  برای پاشیدن  مایع خاموش کننده اتش  به درون موتور است

در این تصویر درب بارگیری عقب و جلو باز است

در این تصویر درب بارگیری عقب و جلو باز است

اولین حضور عملیاتی سی ۵ ای (C-5A)  به جنگ سال ۱۹۷۳ اعراب  و اسرائیل بر میگرد که طی عملیات Nickel Grass ارتش امریکا بیش از ۲۲۳۲۵ تن سلاح از تانک تا توپ و مهمات را تحویل ارتش  اسرائیل داد که بخش عمده  ان توسط سی۵ مستقیم از امریکا به خاورمیانه حمل شد

البته سی ۵ از همان سال ۱۹۷۰ که وارد خدمت شد در تدارکات ارتش امریکا در ویتنام حضور داشت و حتی یک فروند ان نیز بر اثر حوادث غیر رزمی سرنگون شد که ۳۱۳ نفر  در ان کشته شد . سی۵ قابلیت بسیار داشت  و میتوانست  بیش از ۶۰ تن بار را مستقیم بدون نیاز به سوختگیری هوایی به جنوب شرقی اسیا حمل کند توانی  که هیچ هواپیما در ارتش امریکا نداشت. البته سی ۵ دارای یک دریچه سوختگیری هوایی در بالای سر کابین خلبان است

در سال ۱۹۷۵ از سی ۵ در راستای ازمایش موشک بالستیک  قاره پیما استفاده شد . در این ازمایش یک موشک هواپرتاب در ارتفاع ۲۰۰۰۰ فوتی از یک سی ۵ با چتر رها شد. سر موشک بالا و انتهای موشک به طرف زمین  قرار گرفت  موتور  ان روشن شد. این ازمایش نشان داد میشود موشک بالستیک را از هواپیما پرتاب کرد اگرچه مشکل هدایت بسیار  پیچیده و هزینه بر بود

'Securing the future'

طول عمر سازه سی ۵ حدود ۳۰۰۰۰ ساعت بود ولی در سال ۱۹۷۵ تنها بعد از یک چهارم  این ساعت خستی سازه در بال  سی۵ مشاهده شد از این  رو ناوگان  مدتی زمینگیر   شد تا لاکهید ارتقائاتی را انجام دهد

بعد از تولید ۷۷ فروند سی۵ ای بین سال های ۱۹۸۱ تا ۱۹۸۷  تولید شد  در سال ۱۹۸۲ نیروی هوایی قرارداد  خرید ۵۰ فروند سی۵ بی با لاکهید  امضا کرده که شامل یک رادار اب هوایی در دماغه، سامانه ناوبری اینرسی جدید، نمایشگر های رنگی درون کابین میشد  . اولین فروند در سال ۱۹۸۵ تحویل شد و فرایند تحویل  تا سال ۱۹۸۹ تکمیل شد . این نسخه  دارای موتور پر توان تر  تی اف۳۹-جی ایی-۱سی مجهز بود که طول عمر بیشتری نیز داشت

همچنین نسخه  ای با نام سی۵ سی توسعه یافت که دارای محفظه بار بزرگتر بود ولی  نه با تغییر ابعاد بیرونی بلکه با تغییر در فضای داخلی . تنها دو فروند  از این مدل تولید شد

لاکهید طرح نسخه غیر نظامی سی۵ با نام ال۵۰۰ را نیز داد که در واقع برای حمل بار و یا مسافر در بخش غیر نظامی توسعه یافت ولی به جای نرسید

1508836

در سال ۲۰۰۰ نیروی هوایی امریکا ۱۲۶ فروند سی۵ در اختیار داشت که شامل ۷۴ فروند سی۵ ای ،  ۵۰ فروند سی ۵ بی  و دو فروند سی۵ سی بود که یک دارای با ارزش برای نیروی هوایی به حساب می امد  از این رو نیروی هوایی اب در نظر گرفتن اینکه حتی یک سوم ناوگان به نیمه عمر سازه خود نیز نرسیده بودند خواهان  ارتقا انها برای خدمت طی ۴۰ سال اینده شد

اولین مرحله ارتقا در سال ۲۰۰۰ توسط شرکت هانیول با مبلغ  ۵۰۰ میلیون دلار برای نصب سامانه های  ناوبری جدید و هشدار دهنده راداری انجام شد. در بخش دوم ارتقا در سال ۲۰۰۲ شامل  نصب یک سامانه پرواز جدید دیجیتال ، نصب گیرنده جی پی اس ، سامانه جدید هشدار دهنده نزدیک شدن هواپیما به زمین ، هفت نمایشگر رنگی ۱۵ در ۲۰ سانتیمتر و یک سامانه قابل برنامه ریزی  برای طرح ریزی  عملیات قبل از پرواز بود. این دو  ارتقا  به AMP مشهور شد و بر روی ۷۹ فروند سی۵ که شامل  تمامی سی۵ بی میشد انجام شد که تا سال ۲۰۱۲ ادامه یافت

مرحله سوم ارتقا که  برنامه ای برای  افزایش ایمنی در پرواز بود شامل جایگزینی موتور جنرال الکترونیک اف ۱۳۸-جی ایی -۱۰۰ با  موتور قبلی است. این موتور خود نسخه ای از موتور سی اف۶ است که روی سی۵ های  تولید نصب شد ولی این نسخه  دارای  قدرت ۶۰۰۰۰ پاوند رانش است که دست کم ۱۷۰۰۰ پاوند قویتر  از نسخه قبلی بود که رقم قابل توجه ای است. هواپیما با این  موتور ۲۲ درصد قدرت بیشتری را در اختیار داشت و ۳۰ % باند کوتاه تری برای برخاستن نیاز داشت  و همچنین ۳۸% سرعت اواجگیری ان  بیشتر شد . همچنین عمر تعمیرات  بین موتور از ۲۰۰۰ ساعت در نسخه جدید به ۱۰۰۰۰ ساعت افزایش یافته است. این ارتقا روی ۵۲   فروند سی ۵ ارتقا یافته قبلی انجام شد و ۷ میلیارد  دلار هزینه داشت

همچنین طی این ارتقا هواپیما مجهز به سامانه هشدار دهنده  فروسرخ  برای  هشدار در مورد نزدیک شدن موشک شد  . این سیستم اهمین بسیار داشت زیرا امریکا به تجربه اموختند  که همواره هواگرد های در هنگام نشست و برخاست از فرودگاه ها  در معرض خطر موشک های شانه پرتاب فروسرخ  است . همچنین طی این ارتقا هواپیما مجهز به پرتاب کننده شراره شد. سامانه کاملا خودکار است و در صورت نزدیک شدن موشک به صورت اتوماتیک دست به پرتاب   شراره میزد

0015259

هواپیمای های که این سه مرحله ارتقا را پشت سرگذاشتند به نام سی۵ ام نامیده شدند . در مجموع ۵۲ فروند سی۵ به سی ۵ ام ارتقا خواهند یافت که تا سال ۲۰۴۰ در خدمت باقی می ماند ولی ما بقی تا سال ۲۰۱۷ از خدمت خارج میشوند

سی ۵ هرگز مشتری نداشت تنها شاه ایران در سال ۱۹۷۱ به این هواپیما علاقمند شد و خواهان سفارش ان شود ولی هرگز سفارشی داده نشد

مشخصات سی۵ بی گالاکسی

تولید کننده امریکا، لاکهید
تعداد خدمه ۸ خدمه
طول و ارتفاع ۷۵ متر،۱۹ متر
وزن خالی ۱۷۲۳۷۰ کیلوگرم
بیشترین سرعت ۹۳۲ کیلومتر در ساعت
برد ۴۴۴۰ کیلومتر با ۱۱۹ تن بار و ۹۵۵۰ کیلومتر بدون بار
سقف پرواز ۱۰۶۰۰ متر
موتور چهار دستگاه موتورجنرال الکتریک تی اف ۳۰ با توان ۴۳۰۰۰ پاوند
رادار اب و هوا
تسلیحات توان حمل باری به وزن ۱۲۲۰۰۰ کیلوگرم
تعداد تولید شده و قیمت ۱۳۱ فروند بین سال های ۱۹۶۸ تا ۱۹۷۳ و ۱۹۸۵ تا ۱۹۸۹ ،قیمت برای مدل B  رقم ۱۶۹ میلیون دلار

ترجمه:عبدالحمید تارخ

منابع:http://en.wikipedia.org/wiki/Lockheed_C-5_Galaxy

کابین سی 5ام

کابین سی ۵ام

پرتاب موشک بالستیک هوا پرتاب از سی5

پرتاب موشک بالستیک هوا پرتاب از سی۵

1203468

44+

کاربرانی که این مطلب را پسندیده اند:

  • avatar
  • avatar
  • avatar
  • avatar
  • avatar
  • avatar
دسته بندی شده در:    
Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.