خانواده راکتهای زمین به زمین نازعات ساخت ایران
خانواده راکتهای نازعات که نام خود را از قرآن گرفتهاند، یکی از مهمترین و نخستین گامهای ایران در مسیر دستیابی به فناوری موشکهای بالستیک با سوخت جامد محسوب میشوند. این راکتها که در دهه ۱۹۸۰ و با کمک چین توسعه یافتند، برای ایجاد توانایی معادل راکت معروف شوروی FROG-7 فراگ طراحی شدند. این خانواده شامل دو مدل اصلی است که هر یک با افزایش ابعاد و قدرت، برد و توان تخریب بیشتری را ارائه میدهند. این راکتها که فاقد سیستم هدایت فعال هستند، با استفاده از بالکهای تثبیتکننده، در مسیری شبهبالستیک به سمت هدف حرکت میکنند و همچنان به عنوان یکی از ارکان توان آتش دوربرد نیروهای مسلح ایران محسوب میشوند.
راکت نازعات ۶-اچ (6-H)
مدل نازعات ۶-اچ که به عنوان نسخهای با قابلیت اطمینان بیشتر و بهبودهای عملیاتی طراحی شده است، یک راکت توپخانهای با مشخصات فنی دقیق است که آن را به ابزاری مؤثر برای پشتیبانی آتش در عمق تاکتیکی تبدیل میکند. این راکت با کالیبر ۳۵۶ میلیمتر و طول حدوداً ۶.۳ متر، وزن ۹۶۰ کیلوگرمی دارد و قادر است کلاهکی ۱۳۰ کیلوگرمی را در برد ۸۰ تا ۱۰۰ کیلومتری حمل کند. کلاهک آن برای انهدام اهداف نرم و نیمهسخت مانند انبارهای مهمات، مراکز فرماندهی و پدافندهای هوایی نقطهای طراحی شده است. نیروی محرکه آن توسط یک موتور سوخت جامد با پیشرانهٔ مدرن HTPB تأمین میشود که حدود ۴۲۰ کیلوگرم از وزن را تشکیل میدهد. این موتور با زمان عملکرد حدود ۹ ثانیه، سرعت برخورد ماخ ۴ تا ۵ را به آن میدهد. دقت این راکت که با CEP اندازهگیری میشود، کمتر از ۵ درصد از برد نهایی (حدود ۵ کیلومتر در برد ۱۰۰ کیلومتری) است که آن را به سلاحی با دقت پایین برای حملات منطقهای تبدیل میکند. طول عمر مفید این راکت حدود ۷ سال تخمین زده شده است.
راکت نازعات ۱۰-اچ (Naze’at 10-H)
مدل نازعات ۱۰-اچ که با نامهای موشک-۱۲۰ و ایران-۱۳۰ نیز شناخته میشود، بزرگترین و قدرتمندترین عضو این خانواده است. این راکت با کالیبر ۴۵۷ میلیمتر و طول حدوداً ۸ متر، وزن ۱۸۳۰ کیلوگرمی دارد و کلاهکی ۲۳۰ کیلوگرمی را در برد ۱۱۰ تا ۱۳۰ کیلومتر حمل میکند. افزایش وزن کلاهک به آن قدرت تخریب و کشندگی بسیار بالاتری میدهد و آن را برای انهدام اهداف بزرگتر و مستحکمتر مانند تأسیسات نظامی بزرگ و پناهگاههای زیرزمینی مناسب میسازد. وزن پیشرانه آن به ۸۶۵ کیلوگرم افزایش یافته و زمان عملکرد موتور آن حدود ۱۰ ثانیه است. سرعت برخورد آن نیز حدود ماخ ۴ تا ۵ بوده و دقت آن با CEP کمتر از ۵ درصد از برد نهایی (حدود ۶.۵ کیلومتر در برد ۱۳۰ کیلومتری) ارزیابی میشود.
هر دو مدل نازعات ۶ و ۱۰ از یک خودروی پرتابگر-برافرازنده-حامل (TEL) که بر روی شاسی کامیونهای ۶×۶ سوار میشوند، پرتاب میگردند و یک سامانه کامل نازعات شامل خودروی پرتابگر، خودروهای ارتباطی، هواشناسی و یک سامانه GPS است. با وجود ورود نسلهای جدیدتر موشکهای دقیقتر، این راکتها به دلیل هزینه کمتر، سادگی ساخت و قابلیت تولید انبوه، همچنان به عنوان یک دارایی راهبردی و ابزاری برای بازدارندگی منطقهای در زرادخانه ایران حفظ شدهاند و نقش خود را در کنار سامانههای پیشرفتهتر ایفا میکنند.
کاربران و تاریخچه عملیاتی
نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران اصلیترین کاربر این راکتها هستند و نیروی زمینی ارتش و سپاه پاسداران از آن استفاده میکنند. سوریه نیز به عنوان یکی دیگر از کاربران این راکتها شناسایی شده است . راکتهای نازعات در طول سالها در رزمایشهای متعددی به کار گرفته شدهاند و در سال ۲۰۱۶ نیز یک رزمایش اختصاصی با شلیک ۸ فروند از این راکتها برگزار شد که نشان از اهمیت عملیاتی آنها دارد . با وجود ورود نسلهای جدیدتر موشکهای دقیقتر مانند فاتح-۱۱۰ و زلزال، راکتهای نازعات به دلیل هزینه کمتر، سادگی ساخت و قابلیت تولید انبوه، همچنان به عنوان یک دارایی راهبردی و ابزاری برای بازدارندگی منطقهای در زرادخانه ایران حفظ شدهاند و نقش خود را در کنار سامانههای پیشرفتهتر ایفا میکنند . این سلاح طی جنگ فرسایشی با امریکا بر علیه اهداف امریکا در منطقه خلیج فارس از جمله در کویت و بحرین استفاده شد
عبدالحمید تارخ
