هواپیمای اموزشی و رزمی هورکووش

هواپیمای اموزشی و رزمی هورکووش

بروزرسانی:مهر 1405

ترکیه از دهه گذشته با دنبال یک هواپیما اموزشی و پشتیبانی هوایی مسلح سبک بود تا بتواند هم نقش هواپیمای اموزشی  میانی  را برای نیروی هوایی انجام دهد و هم در صورت نیاز دست به عملیات بر ضد  کرد های جنوبی  ترکیه بزند. این طرح در صنایع هوا و فضای ترکیه TAI  از سال 2006 اغاز شد. این صنایع  در ترکیه هواپیماهای زیادی همچون اف16 و هواپیماهای  ترابری سی 295 را تولید کرده است و تجربه خوبی در منتاژ و ساخت قطعات دارد

این پرنده در سال 2012 رونمایی شد و در اگوست سال 2013 میلادی نخستین پرواز خود را انجام داد. پرنده جدید هورکووش نامیده شد

استفاده از هواپیمای تک موتوره اموزشی  توربوپراپ به جای جت اموزشی در مراحل میانی اموزش یعنی زمانی که خلبان  دوره هواپیما موتور پیستونی را دید میتواند هزینه اموزش را کاهش داده و از طرفی به خوبی یک توربوپراپ میتواند شبی ساز یک هواپیما جت باشد

هورکووش یک هواپیمای تک موتوره توربوپراپ با  الگوی دو سرنشین پشت سر هم است . دارای  بالی در پایین بدنه و یک سکان عمود است و از سه ارابه  فرود استفاده میکند که یکی زیر هر بال و یکی زیر دماغه قرار دارد. هواپیما دارای  بدنه از مواد ترکیبی است و بسیار در ان کم از مواد فلزی استفاده  شده است. این اولین پرنده ساخت ترکیه است  که تمام از مواد ترکیبی ساخته شده  تا وزن ان  کاهش یابد  و هزینه تولید نیز کم بشود.

هواپیما از یک موتور توربوپراپ  Pratt & Whitney Canada PT6A-68T ساخت کانادا با توان 1600 اسب بخار قدرت میگیرد . موتور پی تی 6 مشهور ترین موتور توربوپراپ جهان دست کم برای هواپیماهای تک موتوره است که اکثر غریب به اتفاق هواپیماهای  پراپ جهانی چون پی سی7،9 21 و یا سوپر توکانو و 50 هواپیمای  نظامی و غیر نظامی از ان استفاده شده  از این رو بهترین گذینه  برای انتخاب بود. این موتور به یک ملخ پنج تیغه  از جنس مواد ترکیبی نصب است.

این موتور میتواند هورکووش را به سرعت 574 کیلومتر بر ساعت برساند  اگرچه سرعت کروز حدود 470 کیلومتر است. هواپیما سوخت خود را در هفت مخزن در بال و پشت کابین حمل میکند و برد ان با سوخت داخلی حدود 1500 کیلومتر است

هر دو خلبان روی صندلی پرتاب شونده صفر صفر مارتین بیکر  قرار دارند و هر دو کابین دارای نمایشگر سر بالای  یا اچ یو دی  هستند و هر دو کابین دارای سه نمایشگر رنگی چند منظوره هستند. هواپیمای دارای سامانه  مدیریت  اموزش برای شبیه سازی رادار و تسلیحات است و از سامانه ناوبری جی پی اس بهره می برد .همچنین می توان نسخه رزمی را به هشدار دهنده راداری ، هشدار دهنده  فروسرخ  و پرتاب کننده فلر تجهیز کرد که اکثرا انها پیش از این در ترکیه برای نصب روی بالگرد تی129 توسعه یافته و همکنون در خدمت است . کابین  برامدگی خوبی دارد و هر دو خدمه دید بسیار خوبی رو به بیرون دارند و میتوان کابین را برای پرواز شبانه با دوربین دید در شب هماهنگ کرد

هواپیما دارای پنچ مدل است

Hürkuş-A: یک نسخه مانند نمونه اموزشی  برای بازار  غیر نظامی  در نظر گرفته شده است و دارای کابین ساده تر است. استفاده از هواپیمای پراپ دو سرنشینه با  کابینی شبیه کابین هواپیماهای جنگی بسیار بین برخی افراد ثروتمند باب شده است

Hürkuş-B: نسخه اموزشی  پیشرفته با کابین پیشرفته  شبیه کابین جنگندهای چون اف16 و اف35 برای اموزش خلبان این دو جنگنده. ترکیه 15 فروند از این نسخه  را سفارش  داد و میخواهد 40 فروند دیگر نیز به خدمت بگیرد

Hürkuş-C: نسخه مسلح دارای شش جایگاه تسلیحاتی شامل سه تا زیر هر  بال و یک سامانه تصویر بردار حرارتی و نشان گذار لیزری زیر بدنه است. این نسخه میتواند تا 1500 کیلوگرم سلاح شامل موشک های ضد زره هدایت لیزری  میزراک با برد 8 کیلومتر  ویا غلاف های چهار تایی راکت 70 م م هدایت لیزری با برد 7 کیلومتر  و بمب و راکت غیر هدایت شونده و یا غلاف  مسلسل 12.7 م م را حمل کند.همچنین این نسخه  میتواند بمب های هدایت ماهواره ای HGK را حمل کند. سامانه دید حرارتی این نسخه  ساخته صنایع اسلسان ترکیه است. این نسخه  از سال  2018 تحویل ترکیها  شده است

HÜRKUŞ-II، جدیدترین نسخه از خانواده هواپیمای آموزشی بومی ترکیه است که توسط صنایع هوافضای ترکیه (TUSAŞ) توسعه یافته و در سپتامبر ۲۰۲۶ وارد ناوگان نیروی هوایی این کشور شد. این هواپیمای ملخی دو سرنشین با موتور ۱۶۰۰ اسب بخاری Pratt & Whitney Canada PT6A-68T نیرو می‌گیرد و به سرعت حداکثر ۵۳۳ کیلومتر بر ساعت، سقف پرواز ۳۹٬۲۷۰ پا و برد ۱٬۱۹۰ کیلومتر دست می‌یابد . طراحی سبک‌تر و آیرودینامیک‌تر آن نسبت به نسخه‌های قبلی، همراه با آویونیک نسل جدید و کابین دیجیتال، آن را برای آموزش پایه و پیشرفته خلبانان مناسب کرده است. ویژگی بارز آن، قابلیت پرواز معکوس تا ۳۰ ثانیه به لطف سیستم ضد-G است . این هواپیما به گونه‌ای طراحی شده که کابین و آویونیک آن با جنگنده‌های بومی هورجت  و کان  سازگار باشد تا انتقال خلبانان به این پلتفرم‌های پیشرفته‌تر آسان‌تر شود . علاوه بر نقش آموزشی، نسخه مسلح آن با پنج ایستگاه خارجی و قابلیت حمل ۶۵۰ کیلوگرم مهمات، برای مأموریت‌های سبک تهاجمی و شناسایی مسلحانه نیز قابل استفاده است . قرارداد فعلی شامل ۵۵ فروند است که تحویل آن‌ها تا سال ۲۰۲۸ ادامه دارد و ترکیه امیدوار است این هواپیما را به کشورهایی مانند آذربایجان صادر کند .

همچنین یک نسخه  گشت دریایی غیر مسلح   برای گارد ساحلی ترکیه نیز در دست توسعه است

 اپراتورهای هواپیمای آموزشی TAI Hürkuş

هواپیمای آموزشی TAI Hürkuş (به معنای «پرنده آزاد») که توسط صنایع هوافضای ترکیه (TUSAŞ) توسعه یافته، به عنوان یک پلتفرم آموزشی پایه و پیشرفته و همچنین حمله سبک، توانسته است در بازارهای صادراتی نیز جایگاه خود را پیدا کند. بر اساس گزارش‌های موجود تا سال ۲۰۲۶، این هواپیما در خدمت ۴ نیروی هوایی در جهان قرار دارد و مجموعاً حدود ۳۰ فروند از آن در وضعیت عملیاتی فعال است .

 کشورهای اپراتور فعلی

ترکیه: کشور سازنده و اصلی‌ترین اپراتور این هواپیما است. نیروی هوایی ترکیه سفارش ۵۵ فروند از نسخه جدید Hürkuş-II را ثبت کرده که تحویل آن از سپتامبر ۲۰۲۶ آغاز شده و قرار است تا پایان سال ۲۰۲۸ تکمیل شود . نخستین دو فروند در ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۶ به‌طور رسمی وارد ناوگان شدند . پیش‌تر نیز ۱۰ فروند از نسخه Hürkuş-B سفارش داده شده بود که تحویل آن‌ها از سال ۲۰۱۷ آغاز شد .

لیبی: نیروی هوایی لیبی سفارش خرید تعداد نامشخصی (احتمالاً ۱۲ فروند) از نسخه حمله سبک Hürkuş-C را در مه ۲۰۲۲ ثبت کرده است . بر اساس گزارش‌ها، حدود ۱۰ فروند از این هواپیما در خدمت لیبی قرار دارد .

نیجر: نیروی هوایی نیجر در نوامبر ۲۰۲۱ سفارش خرید تعداد نامشخصی (منابع از ۳ فروند با گزینه خرید ۹ فروند دیگر خبر داده‌اند) از نسخه Hürkuş-C را ثبت کرد . بر اساس گزارش‌های موجود، ۲ تا ۳ فروند تحویل نیجر شده است .

چاد: نیروی هوایی چاد ۳ فروند از این هواپیما را در اختیار دارد .

 مشتریان آینده و علاقه‌مندان

آذربایجان: در سپتامبر ۲۰۲۶، رئیس صنایع دفاعی ترکیه اعلام کرد که ۱۴ فروند Hürkuş-II به آذربایجان تحویل داده خواهد شد که نخستین صادرات رسمی این نسخه جدید محسوب می‌شود .

علاوه بر این، کشورهای دیگری از جمله ترکمنستان، کشورهای اروپایی، عربستان سعودی و پاکستان به خرید این هواپیما علاقه نشان داده‌اند، اما تاکنون سفارش قطعی ثبت نکرده‌اند .

هواپیمای Hürkuş با وجود اینکه یک پلتفرم آموزشی است، به دلیل هزینه عملیاتی پایین، قابلیت انجام مأموریت‌های حمله سبک و پشتیبانی نزدیک، و همچنین قابلیت اطمینان بالا، توانسته است مشتریانی در آفریقا و منطقه قفقاز پیدا کند. ترکیه امیدوار است با عرضه نسخه ارتقاءیافته Hürkuş-II که با آویونیک نسل جدید و کابین سازگار با جنگنده‌های HÜRJET و KAAN طراحی شده، سهم بیشتری از بازار جهانی هواپیماهای آموزشی را به دست آورد .

مشخصات

خدمه: دو نفر

طول:11.17 متر

بلندی:3.7 متر

موتور: یک دستگاه موتور توربوپراپ  Pratt & Whitney Canada PT6A-68T  با توان 1600 اسب بخار

بیشترین سرعت:574 کیلومتر بر ساعت

برد انتقالی:1478 کیلومتر با سوخت داخلی و در حالت رزمی 600 کیلومتر

ارتفاع پروازی:10500 متر

سلاح: غلاف مسلسل 12.7 م م و 20 م م ، راکت و بمب غیر هدایت شونده و موشک هدایت لیزری میزراک و بمب های هدایت ماهواره ای

ترجمه: عبدالحمید تارخ

منابع

https://en.wikipedia.org/wiki/TAI_Hürkuş