سنتورین یک طرح انقلابی  بود که بسیاری از معیاری های را که در خود جای داد بود ، به  سرعت تبدیل به یکی از معیار های طراحی تانک های نوین شد . این تانک یک جهش فناوری بزرگ در نبرد زرهی بود حاصل تجارب بسیار انگلیسها  از استفاده از ده ها مدل تانک مختلف در جنگ جهانی دوم بود

داستان سنتورین به سال ۱۹۴۳ بر میگردد زمانی که  نیروی زمینی انگلستان  خاهان  طرح جدید با نام ای ۴۱ شد که هدف ان مقابله با تانک های پانزر المانی بود. از انجای که توپ۸۸ م م المانها بزرگترین  تهدید ضد تانک های انگلیسی بود نیروی زمینی خاهان توان مقابله مستقیم و حفاظت بالا تانک جدید در برابر  برخورد مستقیم توپ ۸۸ م م بود

طرح جدید ۴۰ تن وزن داشت که دارای نسل نوینی از سیستم تعلیق بود که  دارای شش کمک فنر در  هر سمت بود و به شکلی   ساخته شده بود تا در صورت اسیب بتواند به سرعت تعویض شود  . داری برجک جا دار با شیب مناسب بود.تانک جدید در سال ۱۹۴۵ وارد خدمت شد ولی هرگز به جنگ جهانی دوم نرسید و به ان لقب  سنتورین  داده شد .

سنتورین مارک1

سنتورین مارک۱

سنتورین  در نسخه تولیدی تانکی  با وزن ۵۰  تن است که دارای سه خدمه شامل راننده، فرمانده ، توپچی و گلوله گذار بود

راننده در جلو تانک  سمت راست قرار داشت که توسط دو پیسرکوپ رو به بیرون دید داشت .فرمانده و توپچی در برجک سمت راست برجک مانند  تمامی تانک های غربی قرار میگرفتند که  توپچی در جلو و کمی پایینتر و در پشت سر او فرمانده کمی بالا تر قرار داشت

توپچی دارای یک سایت هدفگیری بر روی برجک اصلی در بالای سر خودش بود که توان درشت نمایی تا ۱۱ ایکس را داشت  و می توانست  تا فاصله ۱۰۰۰ متری به صورت دقیق اتش کند و در نسخه های بعدی دارای یک چشمی برای دید شبانه از نوع دید شبانه نسل اول شد که ۸۰۰ متر در شب برد داشت

فرمانده نیز دارای یک پیسرکوپ در بالای سر خود روی دریچه بود  که قابلیت  درشت نمایی داشت و قابل چرخ را داشت(در واقع دریچه بالای سر فرمانده که پیرسکوپ به ان وصل بود توان چرخش داشت) و همچنین چندین پیرسکوپ کوچک دور تا دور دریچه برای دید سریع فرمانده به بیرون وجود داشت. همچنین فرمانده از طریق پیرسکوپ مخصوص به سایت هدفگیری توپچی دستراسی داشت

گلوله گذار نیز در سمت چپ برجک قرار می گرفت

تانک دارای  یک موتور ریس ریلز مئتور بود  که یک موتور ۱۲ سیلندر بنزینی بود که ۶۵۰ اسب بخار قدرت فراهم میکرد که با  در نظر گرفتن وزن تانک ۱۳٫۶ اسب بخار بر تن نیرو فراهم میکرد که واقعا عدد کمی بود ولی از انجای که در طراحی سنتورین قدرت اتش و زره در اولویت  بود ، تحرک کمتر مورد توجه بود.  این موتور در جنگ جهانی دوم طراحی شده بود و بر روی برخی از تانک های  جنگ دوم جهانی نیز نصب شد ولی اطمینان  پذیری  کمی داشت ولی در نسخه نصب شده روی سنتورین کارایی خوبی داشت . تانک دارای گیربکس هفت سرعت  شامل  پنج دنده  رو به جلو و دو دنده رو به عقب بود

نمایش برخی اجزایی بیرونی روی برجک

نمایش برخی اجزایی بیرونی روی برجک

تانک دارای زره فولادی بود .زره سنتورین در بین تانک های غربی تا اوائل دهه ۱۹۶۰ و ورود تانک های چون ام۶۰ در امریکا  تقریبا بی رغیب بود  و دست کم برای دهه ۱۹۶۰ کارایی مناسبی داشت. با وجود این در دهه ۱۹۶۰  مهمات های شلیکی از تانک های جون تی ۵۵ و تی ۶۲ به راحتی در زره سنتورین نفوذ میکردند و راکتهای چون ار پی جی۷ در شکار سنتورین موفق بودند.

در جدول زیر میزان زره این تانک امده است(سنتورین مارک۵)

جلوی بدنه قسمت بالا ۱۲۶ م م
جلوی بدنه قسمت پایین ۷۶ م م
جلوی برجک ۱۵۷ تا ۲۰۲ م م در بخش های مختلف
دو طرف برجک ۱۱۲ م م
دو طرف بدنه ۷۶ م م

این تانک چندین نمونه توپ در طول خدمت و در مدلهای مختلف به خود دید که شامل  توپ ۷۶ م م، ۸۴ م م و ۱۰۵ م م بود که مهمات های ان درون بدنه و یا جلوی بدنه حمل میشد.

از انجایی که سنتورین مدلهای مختلفی دارد مدلها با هم تفاوت زیادی دارند  به مدل های مختلف خواهیم پرداخت

سنتورین مارک۱

 اولین نسخه تولیدی  که در سال ۱۹۴۵ به صورت محدود وارد خدمت شد. این نسخه ۴۲ تن وزن داشت و  قرار بود بتواند در برابر زره  توپ ۸۸ م م المانها مقاومت کند ولی زره ان هنوز به اندازه کافی مقاوم نبود و تنها ۷۶ م م زره داشت که حتی کمتر از بسیاری از تانک های  انگلیسی  جنگ دوم بود

سنتورین مارک۱ دارای  توپ مشهور ۱۷ پوندی بود. این توپ ۷۶ م م روی شرمن  فری فلی  نصب شده بود خود یک توپ کششی ضد تانک بود که بهترین توپی بود که در جبهه  غرب پیدا میشد  و رقیب اصلی ۸۸ م م المانها اگرچه از نظر قدرت نفوذ  از ان پاینتر بود. این توپ توان شلیک مهماتی   AP  با توان نفوذ در  ۱۳۰ م م زره در ۵۰۰ متر و ۱۱۹ م م در ۱۰۰۰ متر و مهمات انرژی جنبشی که بعد از جنگ برای ان طراحی شده بود دارای  توان نفوذ  در ۲۰۴ م م زره در ۵۰۰ متر و ۱۸۵ م م در ۱۰۰۰ متر را داشت  . همچنین تانک در سمت چپ توپ اصلی دارای یک مسلسل ۷٫۶۲  م م هم محور  با توپ اصلی بود و یک مسلسل نیز در بالای  دریچه فرمانده وصل بود اگرچه میشد  در بالای  دریچه  ، بالای سر گلوله گذار  نیز به یک مسلسل نصب کرد. تعداد محدودی از این نسخه تولید شد

سنتورین مارک۲

اگرچه نسخه مارک۱ نشان داد کارایی بالای دارد ولی تحدید جدید در سال ۱۹۴۶ یعنی تانک های سنگین شوروی همانند  استالین۳  نیاز به زره بیشتری در سنتورین  را نمایان کرد  و از این رو مارک۲ دارای ۱۱۰ م م زره در جلوی برجک  بود و  همچنین زره بیشتر در ناحیه   بدنه داشت و در دو طرف دارای زره برای حفاظت از سیستم تعلیق تانک داشت . همچنین سنتوری مارک۲ اولین تانک جهان بود که دارای نارنجک انداز دود زا بود . این نسخه برجک بزرگتر بود و اولین نسخه سنتورین بود که به صورت انبوه  تولید شد و ۵۰۰ عراده  ان سفارش داده شد. این نسخه در سال ۱۹۴۶ وارد خدمت شد

سنتورین مارک3 ارتش مصر . مصر این تانک را با تی 55 و تی 62 جایگزین کرد

سنتورین مارک۲ ارتش مصر . مصر این تانک را با تی ۵۵ و تی ۶۲ جایگزین کرد

سنتورین مارک۳

نیاز به توپ با توان نفوذ و دقت بیشتر باعث نصب توپ خان دار ۸۴ م م ۲۰ پوندی روی نسخه مارک ۳ شد. این توپ برد و دقت بیشتری نسبت  به نسخه ۷۶ م م  داشت   و میتواند در ۲۸۷ م م زره در  ۱۰۰۰ متر(مهمات AP) نفوذ کند و از این روی میتواند در زره تانگ استالین  ۲ و ۳ و یا تی ۵۴ نفوذ کند . همچنین این نسخه  دارای یک تثبیت  کننده دو محوره برای اتش حین حرکت بود و  از روبروی  دارای ۷۶ م م زره شیب دار معاول ۱۵۳ م م زره تخت بود .

سنتورین مارک3 یکی از پر تعداد ترین نسخه های تولید

سنتورین مارک۳ یکی از پر تعداد ترین نسخه های تولید

سنتورین مارک۴

سنتورین یک نسخه با نام مارک ۴ داشت که قرار بود به یک توپ لوله کوتاه ۹۵ م م برای پشتیبانی  از نیروی زمینی  مجهز شود ولی این طرح رها شد

سنتورین مارک۵

مارک۵   دارای نسخه  قویتر موتور میتئور بود که ۶۵۰ اسب بخار قدرت فراهم میکرد و دایرای تثبیت کننده جدید برای اتش در حین حرکت بود .  این نسخه همچنین بر روی برجک برای فرمانده به جای مسلسل ۷٫۶۲ م م دارای مسلسل ۱۲٫۷ م م بود. دو نسخه مارک۵ تولید شد. یکی مارک۵/۱ که دارای توپ ۸۴ م م ۲۰ پوندی بود و دیگری مارک ۵/۲ که مجهز به  توپ۱۰۵ م م ال۷ بود. سنتورین در سال ۱۹۵۷ مجهز به این توپ شد و اولین تانک بود که این توپ خان دار بسیار  موفق را حمل کرد . در واقع در پی انقلاب مجارستان در سال ۱۹۵۶  با ورود اتفاقی یک تانک  تی ۵۴ از کنترل خارج شده شوروی به درون سفارش اتگلستان  در مجارستان، یکی از افسران قدیم زرهی انگلستان که کاردار  نظامی مجارستان بود  از  تانک تی ۵۴ و توپ۱۰۰ م م دی ۱۰ ان دیدن کرد و متوجه شد که نه توپ ۸۴ م م  سنتورین  و نه توپ ۹۰ م م تانک های چون ام ۴۷ و ام۴۸ توان مقابله با این توپ را ندارن از این رو انگلیسها به سرعت بر اساس توپ ۲۰ پوندی یا همان توپ ۸۴ م م دست به طرحی توپ جدید  ۱۰۵ م م زدند که از توپ ۱۰۰ م م برتری بسیار داشت

سنتورین مارک5

سنتورین مارک۵

این توپ در طول خدمت خود توانست مهمات های زیادی شلیک کند و دست کم تا اواخر دهه ۱۹۷۰ و ورود به خدمت زره  واکنش  دهنده روی تانکی های چون تی ۷۲ و تی ۸۰ از پس همه تانک های  روسی بر می امد البته نه با مهمات های انگلیس زیرا طول مدت خدمت این توپ در خود انگلستان کمتر از دیگر کشورها بود زیرا سنتورین مارک۵  تنها تانک عملیاتی انگلستان  با توپ ۱۰۵ م م بود و در دهه ۱۹۶۰ انگلستان  توپ۱۲۰ م م ال ۱۱ را روی چیفتن به خدمت گرفتند ولی در طول خدمت  ال۷ روی سنتورین میتوان  مهمات های انرژی ججنبشی ال ۶۴ ای۴ با توان نفوذ  در ۳۱۰ م م زره در ۲۰۰۰ متر و یا یک نسخه خرج گود با توان نفوذ در ۳۵۰ م م زره را حمل کند

مارک۵ اخرین نسخه  تولید سنتورین بود و  در مجموع ۴۴۲۳ عراده از این تانک  تا سال ۱۹۶۲ تولید شد

در ادامه نسخه های بعدی تنها نسخه های ارتقا یافته نسخه های تولید هستند

سنتورین مارک۶: نسخه ارتقا یافته سنتورین مارک۵/۱  و تجهیز ان به توپ ۱۰۵ م م و تجهیز  هر دو نسخه مارک۵ به نورفکن  فروسرخ  و چشمی دید حرارتی نسل اول برای توپچی ، راننده و فرمانده

سنتورین مارک۷:افزایش زره  در ناحیه جلوی بدنه و برجک در نسخه مارک۶

سنتورین مارک۸: ارتقا بخش جلوی برجک(دو لوله توچ اصلی)

سنتورین مارک۹: نسخه ارتقا یافته  با  سامانه دید حرارتی نسل اول ارتقا یافته

همچنین سنتورین تا نسخه مارک۱۳ نیز وجود دارد  که معمولا ارتقا در ناحیه  سامانه  دید شبانه و نصب مسافت یاب لیزری است

سنتورین مارک13

سنتورین مارک۱۳

شوت میتئور: نسخه ارتقا یافته  در اسرائیل. این کشور دست کم ۷۰۰ سنتورین تحویل گرفت که در میانه دهه ۹۶۰ بخش بزرگی از ناوگان لرا ارتقا دادن. در این ارتقا سنتورین  های مارک۳ مجهز  به توپ ۱۰۵ م م  شد و مشابه سنتورین مارک۵ ارتقا یافت

شوت کال: این نسخه به موتور دیزل  قویتر  AVDS-1790-2A  با توان ۶۴۰ اسب بخار تجهیز شد   که کارایی و ایمنی بیشتر نسبت به موتور بنزینی داشت و دارای سایت اتش جدید، نورافکن  فروسرخ برای رزم شبانه و زره واکنش دهند بلازر شدند . این ارتقائات به مرور زمانی بین سال ۱۹۶۳ تا ۱۹۷۸ انجام شد

همچنین بر اساس سنتورین  تانک ریکاوری، پل گذار و یک توپخانه خود کششی ساخته شد

اولین جنگی که سنتورین به خود دید جنگ کره بود.در همان سال اول تیپ ۳ زرهی مجهز به تانک سنتورین مارک۳ وارد کره شد و انهم در اوج زمستان کره زمانی که هوا  زیر صفر بود. سنتورین بهترین تانک جنگ کره بود و امریکاها را بسیاری تحت تاثیر قرار داد

در جنگ سال ۱۹۶۵ هند و پاکستان هند از این تانک استفاده کرد که در برابر تانک های ام ۴۷ و ۴۸ هندی استفاده شد. در این نبرد ۶۵ سنتورین و ۹۷  پاتن پاکستانی از دست رفت که البته ۳۲  پاتن به اتش سنتورین بود و بقی به اتش سلاح های ضد تانک

بخشی از لشکر یک زرهی ارتش استرالیا  در جنگ ویتنام از این تانک در کنار نفربر های ام۱۳ بهره برد  و از سال ۱۹۶۷  به مدت یک سال در ویتنام حضور پر رنگی داشت   که معمولا برای پشتیبانی  اتش و در چند نبرد برای پشتیبانی  از پیاده نظام . اگرچه ویتنام با ان پوشش جنگلی  فضای مناسب برای استفاده از تانک نبود ولی با وجود این در همان مناطق جنگلی  به خوبی عمل کرد و البته نبود سلاح مناسب ضد زره نیز به سنتورین کمک کرد. در نهایت ۴۲  سنتورین اسیب دید ولی در کل ۶تانک از خدمت خارج شد و مابقی تعمیر شدند.

ولی بزرگترین بخش خدمت سنتورین در نبرد های اعراب و اسرائیل بود. اسرائیل اولین بار نسخه مارک۳ این تانک را در اواخر  دهه ۱۹۵۰ از انگلستان دریافت کرد و به شدت به روز رسانی  شد . در مرحله اول برای مقابله با توپ۱۰۰ م م تانک تی ۵۴ و تی ۵۵ ، سنتورین را  مجهز به توپ ۱۰۵ م م شد . اسرائیل در هنگام اغاز جنگ سال ۱۹۶۷  بیش از ۳۸۰  سنتورین داشت که پیشرفته ترین تانک اسرائیلی ها بود ولی تقریبا ۲۸۰ عراده اماده نبرد بود. در این نبرد اسرائیل با از دست دادن ۳۵۰ تانک شامل ۱۲۲ سنتورین حدود ۸۵۰ تانک و خودروی زرهی مصری را نابود و ۹۰۰ تانک  و نفربر اسرائیل شامل ۳۳۳ عراده تی ۵۵  و تی ۵۴ و انواع استالین ۳ و زره کو ب اس یو ۱۰۰  را به غنیمت گرفت.

در اغاز جنگ سال ۱۹۷۳ اعراب  و اسرائیل ، اسرائیل برای مقابله با ۸۰۰ تانک تی ۵۵ و تی ۶۲  سوریه  ، ۱۷۷ تانک سنتورین  در قالب دو تیپ به بلندی های جولان فرستاد که چند روز بعد با ۵۰ سوپر شرمن که از حالت ذخیره خارج شده بودند تقویت شدند.  در یک نبرد افسانه ای در بلندی های جولان ۵۰۰ تانک تی ۵۵ و تی ۶۲ ارتش سوریه را تنها در ازاء از دست دادن ۱۰۰ تانک نابود کرد این در حالی بود تی ۵۵ از نظر زرهی برتر از سنتورین  و تی ۶۲ پیشرفته ترین تانک ان دوران بود. در جبهه مصر در ۸ اکتبر  حدود ۲۰۰ سنتورین در مقابل  ۴۵۰ تی ۵۵ مصری استادند ولی کار خوبی جبهه جولان پیش نرفت و این نیرو ها ۸۰  سنتورین و ام۶۰ خود را از دست داد و کار زیادی از پیش نرفت  ولی در ۱۴ اکتبر در یک درگیری بزرگ مصر با ۱۲۰۰ تانک و اسرائیل با ۷۵۰ تانک وارد میدان شدند که با در نظر گرفتن برتری هوایی اسرائیل با کمک اتش هوایی بیش از ۲۵۰ تانک مصری در ازاء ۲۵ تانک اسرائیلی از دست رفت  ولی در ۱۵ اکتبر طی یک درگیری زرهی ۸۶ سنتورین و پاتن در مقابل ۹۶ تانک مصری از دست رفت . بعد جنگ خدمه اسرائیلی اعتاراف کردند که زره سنتورین اصلا در برابر اتش توپ۱۱۵ م م تانک تی ۶۲ مقام نبود ولی برتری  سنتورین توان اتش دقیقتر در برد بیشتر بود  از این رو با در نظر گرفتن دقت بیشتری بالاتر و اموزش بهتر توپچی هی اسرائیلی ، سنتورین در برد بیشتری تی ۶۲ را هدف قرار میداد اگرچه مهمات های ان در برد بالای ۱۰۰۰ متر نیز در زره تی ۶۲ موثر نبود

سنتورین اسرائیلی

سنتورین اسرائیلی

در جنگ سال ۱۹۸۲  سنتورین در نبرد در  ۸ ژوئن  با نیروی های سوریه کار چندانی از پیش نبرد. از سال ۱۹۷۳ سوریه برای تانک تی ۶۲ مهمات ها انرژی جنبیش موثری دریافت کرده بود از این رو در یک نبرد ده سنتورین در مقابل ۳ تی ۶۲ از بین رفت و همچنین در نبرد دیگری چندنی ۱۸ سنتورین با اتش تی ۷۲ از دست رفتن ولی تنها دو تی ۷۲ کار سنتورین شدند. در نهاتی نبرد در جنوب لبنان برای اسرائیل مشخص کرد دیگر دوره رزمی سنتورین تمام  شده است

اسرائیل در دهه ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ با ارتقا برخی سنتورین ها موتور را از عقب تانک به جلو منتقل کرد و با گذاشتن یک درب در عقب تانک ان را تبدیل  به نفربر کرد که همچنان در نقش نفربر در خدمت اسرائیل است

در جریان جنگ خلیج فارس نیز انگلستان ۴۰  سنتورین را به منطقه اوردند که البته در عملیات زمینی  نقش نداشت که در دو حادثه غیر رزمی انبار مهمات هانها اتش گرفت

سنتورین در ۲۱ ارتش جهان خدمت کرد  ولی امروز تنها چند ارتش جهان این تانک را در خدمت دارند. در بین این ارتشهای غیر اسرائیل ، دو کشور افریقای جنوبی و سوئد نیز این تانک را ارتقا دادند.

افریقای جنوبی در دهه ۱۹۵۰  دست کم ۲۵۰ عراده مارک۲ و مارک۳ را از انگلستان دریافت کرد و در دهه ۱۹۷۰ تعدادی مارک۵ نیز از هند و اردن دست دوم دریافت کرد. با وضع تحریم های سازمان ملل بر علیه دولت نزاد پرست افریقای جنوبی این کشور دست به ارتقا بومی این تانکها زد.در مرحله اول در سال ۱۹۷۴ دست به ارتقا موتور با یک نسخه بنزینی ۸۱۰ لیتری  با یک گیربوکس اتوماتیک زد ولی تنها هشت عراده از این تانک ارتقا یافت . در سال ۱۹۷۶  افریقای جنوبی بر اساس سنتورین در یک برنامه بلند پروازانه دست به ساخت تانک جدید با نام اولیفانت  زد که در این راه از اسرائیل و برنامه ارتقا تانک سنتورین در این کشور یا همان برنامه شوت کمک فراوان گرفتند

سوئد نیز ۲۳۰  عراده مارک۳ و مارک۵  را در دهه ۱۹۵۰ دریافت کرد و در دهه ۱۹۷۰ دست به ارتقا انها مجهز به توپ ۱۰۵ م م ، مسافت یاب لیزری، سامانه دید حرارتی نسل دوم  و رایانه اتش بالستیک  بود که این نسخه تا دهه ۱۹۸۰ در خدمت بود

مشخصات سنتورین مارک۵

وزن:۵۱ تن

طول:۷٫۶ متر

 ارتفاع:۳٫۳۸ متر

خدمه :چهار نفر

موتور: یک موتور ۱۲ سیلندر بنزینی ۶۵۰ اسب بخاری

رانش به وزن:۱۳٫۱ اسب بخار بر تن

سرعت:۳۵ کیلومتر بر ساعت

برد:۴۵۰ کیلومتر

سلاح اصلی: توپ۱۰۵ م م و دو مسلسل ۷٫۶۲ م م

ترجمه:عبدالحمید تارخ

منابع:

http://www.army-guide.com/eng/product903.html

https://en.wikipedia.org/wiki/Centurion_tank

8527297972_29497d2961_b

26+

کاربرانی که این مطلب را پسندیده اند:

  • avatar
  • avatar
  • avatar
  • avatar
  • avatar
دسته بندی شده در:

یک دیدگاه