بعد از بحران موشکی کوبا شوروی به خوبی متوجه شد روی سطح اب توان مقابله با امریکا را ندارد.نیرو دریایی ابرقدرت شرق نیروی دریایی وابسته  به صدها قایق موشک انداز کلاس اوسا و کومار  بود و بیشتر شبیه یک نیروی ساحلی  بود. از این رو شوروی تصمیم  به جبران  عقب افتادگی خود در این زمینه کرد و در دهه ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ تلاش گسترده ای برای ساخت تعدادی  ناوچه های سبک و سنگین  و ناوشکن کرد. در دهه ۱۹۷۰ هنوز نیروی دریایی شوروی عقب بود زیرا امریکا بیش از  ۲۰ ناو هواپیما بر و ۵۰ رزم ناو داشت  در حالی  که در ان زمان شوروی  هیچ ناو هواپیما بری نداشت و تنها ۷ رزم ناو در خدمت داشت.

با ورود  رزم ناو تیکانداراگو  به خدمت وضعیت برای شوروی  بدتر هم شد زیرا این ناو دارای سامانه راداری  پیشرفته اجیکس و سامانه های  دفاعی موشکی پیشرفته ای بود. برد ان زیاد بود  میتواند در درگیر با واحدهای سطحی شوروی حتی چند ناوچه و ناوشکن  انها راغرق کند. از این روشوروی با فاش شدن جزئیات برنامه تیکاندارگو  به سرعت دست به توسعه  دو طرح بزرک زد یکی رزم ناو کلاس  اسلاوا  که در نهایت تنها سه فروند ان ساخته شد و دیگری  نبرد رزم ناو کیروف

نبرد رزم ناو کیروف  یک سنگ بزرگ برای شوروی بود. ساخت این  رزم ناو سنگین  که بیش از دو برابر تیکانداروگو وزن داشت راهکار شوروی  برای پیروزی  بر برتری دریایی امریکا بود. بر اساس این طرح کیروف  باید می توانست  در مدت نامحدود دست  به گشت زنی بزند از این روباید مجهز به پیشرانه  هسته ای می بود. تا ان زمان تنها امریکا شناور رزمی  هسته ای ساخته بود و این اولین تجربه روسها بود . از طرفی قرار شد شناور حدید  توان کامل دفاع  از خود در برابر  هر تحدید را داتشه  باشد زیرا برنامه ارسال این رزم ناو به ماموریت بدون هیچ پشتیبانی بود(البته شوروی برنامه ای داشت که تا اواخر دهه ۱۹۹۰ با ساخت هشت ناو هواپیما و بر در کنار تعداد کیروف  بتوان هر دو را مکمل هم کند که عمرش کفاف نداد)

cc11728b4710b9121b42319ac0fdfc03934522d7

اولین رزم ناو در سال ۱۹۸۰ وارد خدمت شد

رزم ناو کلاس کیروف یک غول واقعی از نظر اندازه و تناژ است. این رزم ناو دارای ۲۵۲ متر طول و ۲۴۰۰۰ تن وزن است یعنی  بیش از دو برابر  رزم ناو امریکایی تیکانداروگو با وزن ۹۶۰۰ تن که سنگین ترین رزم ناو جهان غرب به شکل عملیاتی  بود(البته کلاس زاموالت با وزن ۱۴۰۰۰ تن همکنون در غرب رکورد دارد)

دارای  ۱۶۰۰ اتاق از جمله ۱۴۰ اتاق  یک و یا  دو تخته برای افسران بود  و از ۲۲۰ سالون و۲۰ کیلومتر راهرو برخوردار بود  . برای افراد دارای ۱۵  حمام و دو استخر  بیمارستان و سینما بود. از نظر ظرفیت تنها  ناو های هواپیما بر با ان قابل  قیاس بودند(البته در جهان شنار سنگینتری  هم هستند مانند ابر ناو نیمتز با وزن ۱۰۴۰۰۰تن) . ناو دارای  ۷۵۰ خدمه  شامل ۱۴۰ افسر بود

کشتی دارای بدنه ساده است بیشتر شبیه  ناو هواپیما بر کلاس کیف است . دارای عرشه   کشیده  و پهن بود که کحل  قرار گیری  لانچر سلاح های مختلف بود و در میانه بدنه ساختمان اصلی ناو قرار داشت. هیچ تلاشی برای کاهش سطح مقطعی  و  رادار گریزی نشده   و البته در ان زمان چنین مفهومی برای روسها بیگانه بود

شناور دارای دو  راکتور  اتمی NK-3 بود. همان طور  که گفته شد شوروی تا پیش از این شناور جنگی  اتمی نساخته بود  ولی کشتی یخ شکن اتمی داشت  . این رکتور از  راکتور  او کا ۹۰۰ ساخته شده بود که روی یخ شکن نصب بود و قرار بود در نهایت روی ناو هواپیما بر  بر  اتمی  اولیانوفسک  نیز نصب شود(ناو هواپیما بر اتمی اولیانوفسک  یک ناو هواپیما بر در کلاس نتیمتز بود که برنامه ان با فروپاشی شوروی لغو شد)

این راکتور های ۳۴۲ مگاواتی  دو دیگ بخار را به  جوش اورده که این دیگ ها به توربین و توربین با میلنگ  به دو شفت وصل است . در مجموع دیگ های بخار ۷۰۰۰۰ اسب بخار قدرت برای ناو ایجاد مینند. سوخت اورانیومی  انها برای ۱۰ تا ۱۱ سال استفاده کافی بود و بعد از ان برای  سوختگیری و تعمیر میان عمر سه  تا چهار سال  ناو زمینگیر  می شد..

img_20160920_174219

ناو می توانست  به  سرعت ۵۶ کیلومتر بر ساعت حرکت کند اگرچه سرعت  حرکت عملیاتی ۳۷ کیلومتر بر ساعت است. برد این ناو نامحدود  است زیرا اتمی است ولی ذخایر برای عملیات در ناو  برای خدمه حدود سه ماه است

ناو دارای یک رادار اصلی جستجوی  MR-800 است. این رادار بر اساس رادار ام ار ۷۰۰ ساخته شده است. ام ار ۸۰۰ یک رادار سه بعدی است که در باند ایکس کار بکند . این رادار دارای  برد کشف یک جنگنده از برد ۳۰۰ کیلومتر است و میتواند  تا صد هدف را رهگیری کند . این رادار در بالی برجک اصلی قرار دارد

رادار دیگر ناو رادار ام ار ۷۱۰ است که برای کشف اهداف دریایی و درگیری  و هدایت موشک های ضد رادار استفاده می شود  و برد ان  بین ۱۵۰ تا ۱۸۰ کیلومتر برای  کشف یک شناور بزرگ است

همچنین ناو دارای یک رادار در پشت ساختمان فرمانده یا برای  هدایت اتش توپ های ۱۳۰ م م و دو  رادار یعنی در جلو و یکی در عقب برای هدایت موشک پدافند  SA-N-6 است.

frunze-05

تسلیحات

کیروف دارای یک توپ دو لول  ۱۳۰ م م است. این توپ در عقب ناو وجود دارد که دارای  سرعت اتش ۷۰ گلوله بر دقیقه است و دارای زاویه جستجوی منفی ۱۰ و مثبت ۸۵درجه است و برای این ناو از دو طرف ۱۸۰ درجه را پوشش میداد. این توپ دارای  گلوله های ۲۷ کیلوگرمی  و برد اتش ۴۰ کیلومتر است این توپ توسط یک رادارهدایت اتش   MP-184  در عقب ناو هدایت شود و البته دارای  اپتیک  و رایانه اتش بالستیک نیز است. یکی از نسخه های دیگر این ناو با نام یوشاکو دارای  دو توپ ۱۰۰ م م بود. البته این نسخه  دیگر از  خدمت خارج شده است(اولین نسخه تولید که کیروف نیز نام داشت)

کیروف  نوع موشک  ضد کشتی حمل میکند.  اول  ۲۰ موشک  پی-۷۰۰ که با نام  ناتو SS-N-19 شناخته می شود . این موشک مافوق صوت دایرا  سامانه هدایت  رادار فعال ، دارای  برد ۶۲۵ کیلومتر و سرعت ۱٫۶ تا ۲٫۵ ماخ بسته به  ارتفاع پرواز است . البته شلیک در برد بیش از ۱۵۰ کیلومتری به صورت مستقیم  برای کریوف ممکن نیست زیرا هدف را در رادار نمی بیند  الا که هدف توسط یک منبع دیگر کشف شود و اطلاعات ان به ناو داده شود و ناو نیز موشک را بدون قفل به طرف منطقه هدف شلیک کند تا موشک با رادار خود بعد طی مسافتی  زیادی با هدایت اینرسی هدف را کشف و با درگیر شود. کشف هدف در دوربرد کار توپلوف ۹۵ ار سی ویا بالگرد  کاموف ۲۷ است . برد  رادار خود موشک ۳۷ کیلومتر است ودارای یک کلاهک ۷۵۰ کیلوگرمی  است. این موشک برای غرق ناو هواپیما بر ساخته شده است  گیروف  بر روی عرشه جلوی خود دارای  ۲۰ سیلو برای پرتاب این موشک  است

موشک دوم ، موشک ضد کشتی میتل با نام ناتو SS-N-14 بود.این موشک که  درون لانچر های چهارتایی در جلو نصب بود دارای برد ۹۰ کیلومتر بود و سرعت ان مادون صوت بود. این موشک روی  رزم ناو یوشکو نصب بود که از خدمت خارج شده و تنها نسخه  کلاس کریوف که در خدمت است همکنون تنها دارای همان ۲۰ موشک پی ۷۰۰ است.

تصویری

تصویری از کیروف که توسط یک هواپیمای شناسایی دریای یامریکا گرفته شد در یک عملیتت گذر از کنار این ناو. در این صتویر دایره بنفش توپ۳۰ م م ای کی ۶۳۰، داریه  قرمز محل لانچر موشک سام۸ ،مستطیل سبز  لانچر ۲۰ موشک ضد کشتی پی ۷۰۰، مستطیل ابی  لانچر های پرتاب موشک اس ۳۰۰ ،و مستطیل زرد  سلان ضد زیر دریایی اس اس – ان-۱۴

تصویر نبرد رزم ناو پتر کبیر اولین

تصویر نبرد رزم ناو پتر کبیر  تنها نسخه موجود در خدمت . دایره قرمز موشک اوسا۸، دایره بنوش سامانه کاشتان جای ای کی ۶۳۰،بیضی سبز ۲۰ موشک پی۷۰۰، دایره ابی  لانچر پرتاب موشک اس ۳۰۰ و دایره زره موشک تور ام۱ جای سامانه ضد زیر دریایی

از انجای که نیروی دریایی شوروی تا مدتها ناو هواپیما بر نداشت  وقتی هم داشت جنگنده درست حسابی نداشت(تنها یاک۳۸ داشت که اصلا توان هوایی چشمگیری نداشت) از این رو در طراحی کریوف این مسئله  مورد توجه قرار گرفته بود که  باید بدون هیچ پوشش هوایی در دل اقیانوس  با موجی از جنگنده های امریکا برخاسته از ابر ناو های هواپیما بر اتمی درگیر شود از این رو این ناو بیشتری یک پایگاه دفاعی هوایی  بود تا ناو. سامانه های  دفاع هوایی این ناو شامل

در یوشکو  تا هشت  توپ گاتیلینگ ۶ لول ۳۰ م م که چهار عدد در عقب و چهار عدد در جلو  قرار دارند که وظیفه  دفاع در برابر موشک های ضد کشتی را بر عهده  دارند . هشت توپ که چهار عدد سمت راست  و چهار عدد سمت چپ را پوشش میدهد میتوانند  در هر  ثانیه  ۸۰۰ گلوله روانه اسمان کنند و با در نظر گرفتن  این توپ ها هدایت راداری هستند میتوان  برای مشوک های ضد کشتی دشمن   صد  بزرگی به حساب ایند .

ولی در تنها نمونه عملیاتی این ناو یعنی  رزم ناو پتر کبیر به جای ای کی ۶۳۰ ، شش  عدد سامانه کاشتان نصب شده است.  هر سامانه کاشتان  که روی این ناو نصب است دارای دو توپ ۳۰ م م با برد  ۳۰۰۰ متر و  سرعت اتش  مجموع ۱۰۰۰۰ گلوله بر دقیقه است  که دو عدد   کاشتان در جلو و چهار  در عقب قرار داد

در برد بلندتر دارای چهار پرتاب گر موشک پدافند هوایی  SA-N-4  است که نسخه  دریا پایه موشک پدافندی  سام ۸ است. دو پرتاب گر در جلو و دو پرتاب گر در عقب قرار دارد که هر پرتاب گر دارای دو ریل پرتاب دارد و از زیر عرضه تغذیه می شود. در مجموع ۴۰ موشک هدایت رادیویی  در خط دید  رادار SA-N-4  را حمل میکرند که دارای برد ۱۵ کیلومتر و سقف پرواز ۱۲ کیلومتر است و توسط دو رادار هدایت اتش  Eye Bowl یکی در عقب و دیگری در جلو هدایت می شوند . از جمله معایب این موشک توان شلیک تنها دو موشک در دقیقه است

تصویری از فرونزی یکی از نسخه های ایم کلاس که دایرا توپ 130 م م در عقب خود است. اینم توپ با دو توپ100 م م در پتر کبیر جایگزین شد

تصویری از فرونزی یکی از نسخه های این کلاس که دارای توپ ۱۳۰ م م در عقب خود است. برخی مدل ها دیارا دو توپ در عقب ناو هستند

دیگر سلاح  دفاعی هوایی این ناو  موشک SA-N-9 است که نسخه دریا پرتاب موشک پدافندی کوتاه برد تور ام ۱ است. این شناور  دارای  هشت   لانچر پرتاب  هر کدام  با ۱۶  موشک  است و در مجموع ۱۲۸ موشک درون خود حمل. این موشک  های تنها در  دو  نسخه تولید اخر نصب شد

دیگر  سامانه موشکی این ناو ۹۶ موشک پدافند هوایی SA-N-6 یا همان موشک  اس ۳۰۰ را حمل مکیند. این ناو دارای  ۱۲ سیلوی پرتاب  عمود برای موشک  اس ۳۰۰ از نوع پی ام است که ۱۵۰ کیلومتر برد و توان دفاع در برابر  حملات  موشکی در بین ارتفاع ۲۵ تا ۲۵۰۰۰ متری را دارد. این ناو ۱۲ لانچر هر کدام با ۸ موشک را حمل میکند

همچنین این رزم ناو دارای  دو پرتاب گرد  راکت ضد زیر دریایی  RBU-1000 و دو پرتابگر RBU-1200 است  و از ده لوله پرتاب اژدر افکن ۵۳۳ م م برای درگیری  با زیر دریای های  استفاده می شود

ناو توان حمل تا ۳ بالگرد ضد زیر دریایی نیز دارد

همان طور که گفته شد قرار شد ۵ فروند از این رزم ناو ساخته شود . چهار فروند ان ساخته شد و برنامه ساخت  یکی نیز کنسل شد ولی همان چهار فروند نیز سرگذشت خود را داشتند.

اولین فروند این رزم ناو   ، رزم ناو  کریوف بود که بعد از فروپاشی تغییر نام  داد و به رزم ناو  یاشکو  نامیده شد  که در سال ۱۹۸۰ عملیات شد.  در سال۱۹۹۰  حادثه ای برای راکتور این ناو پیش امد که باعث زمینگیر شدن ناو شد . با فروپاشی شوروی   این ناو به دلیل بی پولی روسها زمینگیر  شد. در طی دو دوره قرار بود تا تعمیر و به خدمت برگردد  یک بار سال ۲۰۰۱ که در نهایت برنامه دو سال بعد رها شد و دیگر بار در سال  ۲۰۱۰ که قرار شد با تعمیر ان، تا سال ۲۰۰۲ تمامی  چهار ناو کلاس کیروف به خدمت برگردند که باز برنامه برگشت این ناو به شکست انجامید. این ناو ۲۶ سال است رها شده و بعید است به خدمت برگردد

کیروف نخستین نمونه تولیدی

کیروف نخستین نمونه تولیدی

دومین فروند این ناو ادمیرال لازاریو بود که  قبل از فروپاشی  شوروی با نام فرونزی  شناخته می شد. این ناو در سال ۱۹۸۴ وارد خدمت شد . این ناو تا  سال ۱۹۹۹ در خدمت بود ولی  وقتی  که زمان تعمیرات اساسی  این ناو رسید روسها دیگر پول تعمیر ان را نداشتند  و ان را در بندر ولادی وستکو زمینگیری  کردند . درسال ۲۰۰۳ میلادی  سوخت  هسته ای ان خارج شد . در سال ۲۰۱۲  قرارشد به خدمت برگردد ولی  در نهایت  این عمر محقق نشد و احتمالا در نهایت اوراق خواهد شد

کیروف اولین نمونه تولیدی

لاراریو کیروف اولین نمونه تولیدی

سومین فروند ان با نام ادمیرل  نیکومو شناخته می  شود که زمان شوروی دارای  نام کالینین بود. این ناو  در سال ۱۹۸۸ وارد خدمت شد . این ناو درسال ۱۹۹۹ برای تعمیر  اساس پهلو گرفت وبه دلیل  بی  پولی کاملا زمینگیر شد . از سال  ۲۰۰۶ چندین بار زمزمه ورود به خدمت این ناو شنیده شد و حتی ۵۰ میلیارد روبل نیز برای ان در نظر  گرفته شد ولی تعمیرات ان بسیار به  درازا کشید و هزینه زیادی برد تا اینکه درسال ۲۰۱۵ در نهایت روسها تصمیم به نو سازی و ورود به خدمت این ناو در سال ۲۰۱۸ گرفتند. در برنامه  ارتقاء این  ناو نصب رادار ارایه  فازی ، سامانه پدافند اس ۴۰۰، و موشک کروز یاخونت و کلوب در نقش  تهاجم زمینی  برای ناو در نظر گرفته شده است

نیکومو

نیکومو

اخرین نسخه   رزم ناو کرویف  رزم ناو پتر کبیر است . این نسخه  در زمان شوروی در سال ۱۹۸۶  به اب انداخته شد و ولی در زمان روسیه در سال ۱۹۹۶ تکمیل  شد اگرچه تا دو سال بعد نیز به صورت عملیاتی  در خدمت نبود . پتر کبیر  که در حال حاظر تنها رزم ناو کلاس کریوف است که در خدمت است دارای موشک  ضد کشتی پی ۷۰۰،  موشک پدافند هوایی سام ۸، اس ۳۰۰ و تور ام ۱ است و از شش  سامانه  دفاع موشک کاشتان استفاده می کند.  پتر کبیر در همه اقیانوسها عملیات انجام داده و حتی درسال ۲۰۰۸ به ونزوئلا  نیز رفت . از سال ۲۰۱۵ برای تعمیرات  راهی بندر گلان شده تا دو یا سه سال دیگر زمینگیر است  تا تعمیرات اساسی را پشت سر گذاشته  تا سوخت  هسته ان تعویض شود . این ناو نیز همانند  ناو  نیکومو مجهز به  موشک یاخونت، موشک اس ۴۰۰ و  کلوب خواهد شد

پتر کبیر اخرین نسخه تولیدی

پتر کبیر اخرین نسخه تولیدی

رزم ناو کلاس کیروف یک رزم ناو رویایی بود. یک سکوی پدافند  فوق العاده با توان اتش  مهیب  و برد عالی البته مشکلاتی هم دارد مثلا بسیار بزرگ  است و به سرعت کشف می شود مسئله بعد این است که تنها یک فروند ان عملیاتی است  و حتی با ورود دومین فروند نیز تعدادش بسیار کم است. هزینه نگهداری  ان بر اساس گذارش  در سال ۲۰۰۹ میلادی  به اندازه شش زیر دریایی اتمی است اگرچه در گذارش روسها نیامد کدام کلاس زیر دریایی اتمی ولی در کل چون  تنها عملیات انجام میدهد در  صورتی که مورد موجی  از حملات هوایی  جنگندها مسلح به موشک ضد کشتی قرار بگیرد کار سختی خواهد داشت زیرا پشتیبانی  هوایی ندارد. در کل دوران این گونه ناوها تمام شده است. واقعیت این است در سطح جهانی رزم ناوها جای خود را به ناوشکنها میدهد و ناوشکن ها نیز در اینده به ناوچه زیرا با پیشرفت فناوری شناورها روز به روز  کوچکتر می شوند و شناوری  به این بزرگ حالا هرچقدر قدرت اتشش بالا باشد باز زیادی بزرگ و هزینه بر است و خیلی راحت تر شکار می شود . امروز چه در خود روسیه ویا جهان غرب ناوچه های متوسط هستند که تسلیحاتی با برد و قدرت کیروف حمل میکنند و حداکثر زیر ۴۰۰۰ تن وزن دارند اگرچه به این میزان سلاح حمل نمی کند. زمانی به این ناو به چشم قاتل ناو های هواپیما بر نگاه می شد ویا شوروی دست کم اینچنین تبلیغ  می کرد ولی مشخص است یک ناو نمی تواند با یک ناوگروه متشکل از یک ناو هواپیما بر با چند ده هواپیما مسلح که میتوانستند  با اواکس کیروف را کشف و زودتر به ان حمله کنند  و چندین شناور رزمی به تنهایی درگیر شود…شاید شوروی به جای ساخت این ناو تعداد بیشتری ناو هواپیما بر کلاس کیف  و جنگنده مناسب تولید میکرد برایش  موثر تر بود دست  کم امروز با گذشت   سه دهه از ساخت کیروف  و تحولات جهانی می توان دید که مثلا اگر  روسها همکنون تعداد بیشتری ناو هواپیما بر داشتند  در نبرد سوریه بیشتر به کارشان می امد  تا  کروف(همکنون روسها یک ناو  هواپیما بر عملیاتی دارند)با وجود این همکنون بهترین رزم ناو روسی بوده و  البته بزرگترین رزم ناو جهان است که به زودی با تجهیز به ۸۰ موشک  کروز  کلوب و یا یاخونت و همچنین موشک اس ۴۰۰۰ توان بالای را پیدا خواهد کرد.جالب  اینکه همکنون روسیه به دنبال ساخت شناور بزرگی در این اندازه است که به زودی به آن خواهیم  پرداخت

hms_dragon_with_kirov_class_pyotr_velikiy_mod_45157553 fijpl kirovtopj

مشخصات

Class and type: Kirov-class battlecruiser
Displacement: ·۲۴,۳۰۰ tons (standard)

·۲۸,۰۰۰ tons (full load)

Length: ·۲۵۲ m (827 ft)

·۲۳۰ m (750 ft) (waterline)

Beam: ۲۸٫۵ m (94 ft)
Draft: ۹٫۱ m (30 ft)
Installed power: ۱۴۰,۰۰۰ shp (100,000 kW)
Propulsion: ۲-shaft, nuclear propulsion with steam turbine boost
Speed: ۳۲ knots (59 km/h)
Range: ·۱,۰۰۰ nautical miles (1,850 km) at 30 knots (56 km/h) (combined propulsion),

·Essentially unlimited with nuclear power at 20 knots (37 km/h)

Complement: ·۷۲۷

·Aircrew: 18

·Flag staff: 15

Sensors and
processing systems:
·Voskhod MR-800 (Top Pair) 3D search radar on foremast

·Fregat MR-710 (Top Steer) 3D search radar on main mast

·۲ × Palm Frond navigation radar on foremast

·۱ aft × Top Dome for SA-N-6 fire control

·۱ forward x Tomb Stone (Passive electronically scanned array)

·۴ × Bass Tilt for AK-630 CIWS System fire control

·۲ × Eye Bowl for SA-N-4 fire control

·Horse Jaw LF hull sonar

·Horse Tail VDS (Variable Depth Sonar)

Armament: ·۲۰ P-700 Granit (SS-N-19 Shipwreck)anti-ship missiles

·۱۶ × ۸ (۱۲۸) ۳K95 “Kinzhal” (SA-N-9)surface-to-air missiles

·۱۲ × ۸ (۹۶) S-300FM Fort-M surface-to-air missiles

·۴۴ OSA-MA (SA-N-4 Gecko) PD SAM

·۲ × RBU-1000 (Smerch-3) 305 mm ASW rocket launchers

·۲ × RBU-12000 (Udav-1) 254 mm ASW rocket launchers

·۱ twin AK-130 130 mm/L70 dual purpose gun

·۱۰ ۵۳۳ mm ASW/ASuW torpedo tubes, Type 53 torpedo or SS-N-15 ASW missile

·۶ × Kashtan (CADS-N-1) point defense gun/missile system

Armour: ۷۶ mm plating around reactor compartment, light splinter protection
Aircraft carried: ۳ × Kamov Ka-27 “Helix” or Ka-25 “Hormone”
Aviation facilities: Below-deck hangar

گرداوری: عبدالحمید تارخ

منابع

http://foxtrotalpha.jalopnik.com/russias-kirov-class-battlecruiser-fleet-is-expanding-an-1763392754

http://www.naval-technology.com/projects/kirov

49+

کاربرانی که این مطلب را پسندیده اند:

  • avatar
  • avatar
  • avatar
  • avatar
  • avatar
دسته بندی شده در:
Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.