نبرد رزم ناو کلاس کیروف

نبرد رزم ناو کلاس کیروف

بروزرسانی:ابان 1405

بعداز بحران موشکی کوبا شوروی به خوبی متوجه شد روی سطح اب توان مقابله با امریکا را ندارد.نیرو دریایی ابرقدرت شرق نیروی دریایی وابسته  به صدها قایق موشک انداز کلاس اوسا و کومار  بود و بیشتر شبیه یک نیروی ساحلی  بود. از این رو شوروی تصمیم  به جبران  عقب افتادگی خود در این زمینه کرد و در دهه 1960 و 1970 تلاش گسترده ای برای ساخت تعدادی  ناوچه های سبک و سنگین  و ناوشکن کرد. در دهه 1970 هنوز نیروی دریایی شوروی عقب بود زیرا امریکا بیش از  20 ناو هواپیما بر و 50 رزم ناو داشت  در حالی  که در ان زمان شوروی  هیچ ناو هواپیما بری نداشت و تنها 7 رزم ناو در خدمت داشت.

با ورود  رزم ناو تیکانداراگو  به خدمت وضعیت برای شوروی  بدتر هم شد زیرا این ناو دارای سامانه راداری  پیشرفته اجیکس و سامانه های  دفاعی موشکی پیشرفته ای بود. برد ان زیاد بود  میتواند در درگیر با واحدهای سطحی شوروی حتی چند ناوچه و ناوشکن  انها راغرق کند. از این روشوروی با فاش شدن جزئیات برنامه تیکاندارگو  به سرعت دست به توسعه  دو طرح بزرک زد یکی رزم ناو کلاس  اسلاوا  که در نهایت تنها سه فروند ان ساخته شد و دیگری  نبرد رزم ناو کیروف

نبرد رزم ناو کیروف  یک سنگ بزرگ برای شوروی بود. ساخت این  رزم ناو سنگین  که بیش از دو برابر تیکانداروگو وزن داشت راهکار شوروی  برای پیروزی  بر برتری دریایی امریکا بود. بر اساس این طرح کیروف  باید می توانست  در مدت نامحدود دست  به گشت زنی بزند از این روباید مجهز به پیشرانه  هسته ای می بود. تا ان زمان تنها امریکا شناور رزمی  هسته ای ساخته بود و این اولین تجربه روسها بود . از طرفی قرار شد شناور حدید  توان کامل دفاع  از خود در برابر  هر تحدید را داتشه  باشد زیرا برنامه ارسال این رزم ناو به ماموریت بدون هیچ پشتیبانی بود(البته شوروی برنامه ای داشت که تا اواخر دهه 1990 با ساخت هشت ناو هواپیما و بر در کنار تعداد کیروف  بتوان هر دو را مکمل هم کند که عمرش کفاف نداد)

اولین رزم ناو در سال 1980 وارد خدمت شد

رزم ناو کلاس کیروف یک غول واقعی از نظر اندازه و تناژ است. این رزم ناو دارای 252 متر طول و 24000 تن وزن است یعنی  بیش از دو برابر  رزم ناو امریکایی تیکانداروگو با وزن 9600 تن که سنگین ترین رزم ناو جهان غرب به شکل عملیاتی  بود(البته کلاس زاموالت با وزن 14000 تن همکنون در غرب رکورد دارد)

دارای  1600 اتاق از جمله 140 اتاق  یک و یا  دو تخته برای افسران بود  و از 220 سالون و20 کیلومتر راهرو برخوردار بود  . برای افراد دارای 15  حمام و دو استخر  بیمارستان و سینما بود. از نظر ظرفیت تنها  ناو های هواپیما بر با ان قابل  قیاس بودند(البته در جهان شنار سنگینتری  هم هستند مانند ابر ناو نیمتز با وزن 104000تن) . ناو دارای  750 خدمه  شامل 140 افسر بود

کشتی دارای بدنه ساده است بیشتر شبیه  ناو هواپیما بر کلاس کیف است . دارای عرشه   کشیده  و پهن بود که کحل  قرار گیری  لانچر سلاح های مختلف بود و در میانه بدنه ساختمان اصلی ناو قرار داشت. هیچ تلاشی برای کاهش سطح مقطعی  و  رادار گریزی نشده   و البته در ان زمان چنین مفهومی برای روسها بیگانه بود

شناور دارای دو  راکتور  اتمی NK-3 بود. همان طور  که گفته شد شوروی تا پیش از این شناور جنگی  اتمی نساخته بود  ولی کشتی یخ شکن اتمی داشت  . این رکتور از  راکتور  او کا 900 ساخته شده بود که روی یخ شکن نصب بود و قرار بود در نهایت روی ناو هواپیما بر  بر  اتمی  اولیانوفسک  نیز نصب شود(ناو هواپیما بر اتمی اولیانوفسک  یک ناو هواپیما بر در کلاس نتیمتز بود که برنامه ان با فروپاشی شوروی لغو شد)

این راکتور های 342 مگاواتی  دو دیگ بخار را به  جوش اورده که این دیگ ها به توربین و توربین با میلنگ  به دو شفت وصل است . در مجموع دیگ های بخار 70000 اسب بخار قدرت برای ناو ایجاد مینند. سوخت اورانیومی  انها برای 10 تا 11 سال استفاده کافی بود و بعد از ان برای  سوختگیری و تعمیر میان عمر سه  تا چهار سال  ناو زمینگیر  می شد..

ناو می توانست  به  سرعت 56 کیلومتر بر ساعت حرکت کند اگرچه سرعت  حرکت عملیاتی 37 کیلومتر بر ساعت است. برد این ناو نامحدود  است زیرا اتمی است ولی ذخایر برای عملیات در ناو  برای خدمه حدود سه ماه است

ناو دارای یک رادار جستجوی  MR-800 است. این رادار بر اساس رادار ام ار 700 ساخته شده است. ام ار 800 یک رادار سه بعدی است که در باند ایکس کار بکند . این رادار دارای  برد کشف یک جنگنده از برد 300 کیلومتر است و میتواند  تا صد هدف را رهگیری کند . این رادار در بالی برجک اصلی قرار دارد

رادار دیگر ناو رادار ام ار 710 است که برای کشف اهداف دریایی و درگیری  استفاده می شود  و برد ان  بین 150 تا 180 کیلومتر برای  کشف یک شناور بزرگ است

همچنین ناو دارای یک رادار در پشت ساختمان فرمانده یا برای  هدایت اتش توپ های 130 م م و دو  رادار یعنی در جلو و یکی در عقب برای هدایت موشک پدافند  SA-N-6 است.

تسلیحات

کیروف دارای یک توپ دو لول  130 م م است. این توپ در عقب ناو وجود دارد که دارای  سرعت اتش 70 گلوله بر دقیقه است و دارای زاویه جستجوی منفی 10 و مثبت 85درجه است و برای این ناو از دو طرف 180 درجه را پوشش میداد. این توپ دارای  گلوله های 27 کیلوگرمی  و برد اتش 40 کیلومتر است این توپ توسط یک رادارهدایت اتش   MP-184  در عقب ناو هدایت شود و البته دارای  اپتیک  و رایانه اتش بالستیک نیز است. یکی از نسخه های دیگر این ناو با نام یوشاکو دارای  دو توپ 100 م م بود. البته این نسخه  دیگر از  خدمت خارج شده است(اولین نسخه تولید که کیروف نیز نام داشت)

کیروف  نوع موشک  ضد کشتی حمل میکند.  اول  20 موشک  پی-700 که با نام  ناتو SS-N-19 شناخته می شود . این موشک مافوق صوت دایرا  سامانه هدایت  رادار فعال ، دارای  برد 625 کیلومتر و سرعت 1.6 تا 2.5 ماخ بسته به  ارتفاع پرواز است . البته شلیک در برد بیش از 150 کیلومتری به صورت مستقیم  برای کریوف ممکن نیست زیرا هدف را در رادار نمی بیند  الا که هدف توسط یک منبع دیگر کشف شود و اطلاعات ان به ناو داده شود و ناو نیز موشک را بدون قفل به طرف منطقه هدف شلیک کند تا موشک با رادار خود بعد طی مسافتی  زیادی با هدایت اینرسی هدف را کشف و با درگیر شود. کشف هدف در دوربرد کار توپلوف 95 ار سی ویا بالگرد  کاموف 27 است . برد  رادار خود موشک 37 کیلومتر است ودارای یک کلاهک 750 کیلوگرمی  است. این موشک برای غرق ناو هواپیما بر ساخته شده است  گیروف  بر روی عرشه جلوی خود دارای  20 سیلو برای پرتاب این موشک  است

موشک دوم ، موشک ضد زیر دریایی میتل با نام ناتو SS-N-14 بود.این موشک که  درون لانچر های چهارتایی در جلو نصب بود دارای برد 90 کیلومتر بود و سرعت ان مادون صوت بود. این موشک روی  رزم ناو یوشکو نصب بود که از خدمت خارج شده و تنها نسخه  کلاس کریوف که در خدمت است همکنون تنها دارای همان 20 موشک پی 700 است.

از انجای که نیروی دریایی شوروی تا مدتها ناو هواپیما بر نداشت  وقتی هم داشت جنگنده درست حسابی نداشت(تنها یاک38 داشت که اصلا توان هوایی چشمگیری نداشت) از این رو در طراحی کریوف این مسئله  مورد توجه قرار گرفته بود که  باید بدون هیچ پوشش هوایی در دل اقیانوس  با موجی از جنگنده های امریکا برخاسته از ابر ناو های هواپیما بر اتمی درگیر شود از این رو این ناو بیشتری یک پایگاه دفاعی هوایی  بود تا ناو. سامانه های  دفاع هوایی این ناو شامل

در یوشکو  تا هشت  توپ گاتیلینگ 6 لول 30 م م که چهار عدد در عقب و چهار عدد در جلو  قرار دارند که وظیفه  دفاع در برابر موشک های ضد کشتی را بر عهده  دارند . هشت توپ که چهار عدد سمت راست  و چهار عدد سمت چپ را پوشش میدهد میتوانند  در هر  ثانیه  800 گلوله روانه اسمان کنند و با در نظر گرفتن  این توپ ها هدایت راداری هستند میتوان  برای مشوک های ضد کشتی دشمن   صد  بزرگی به حساب ایند .

ولی در تنها نمونه عملیاتی این ناو یعنی  رزم ناو پتر کبیر به جای ای کی 630 ، شش  عدد سامانه کاشتان نصب شده است.  هر سامانه کاشتان  که روی این ناو نصب است دارای دو توپ 30 م م با برد  3000 متر و  سرعت اتش  مجموع 10000 گلوله بر دقیقه است  که دو عدد   کاشتان در جلو و چهار  در عقب قرار داد

در برد بلندتر دارای چهار پرتاب گر موشک پدافند هوایی  SA-N-4  است که نسخه  دریا پایه موشک پدافندی  سام 8 است. دو پرتاب گر در جلو و دو پرتاب گر در عقب قرار دارد که هر پرتاب گر دارای دو ریل پرتاب دارد و از زیر عرضه تغذیه می شود. در مجموع 40 موشک هدایت رادیویی  در خط دید  رادار SA-N-4  را حمل میکرند که دارای برد 15 کیلومتر و سقف پرواز 12 کیلومتر است و توسط دو رادار هدایت اتش  Eye Bowl یکی در عقب و دیگری در جلو هدایت می شوند . از جمله معایب این موشک توان شلیک تنها دو موشک در دقیقه است

دیگر سلاح  دفاعی هوایی این ناو  موشک SA-N-9 است که نسخه دریا پرتاب موشک پدافندی کوتاه برد تور ام 1 است. این شناور  دارای  هشت   لانچر پرتاب  هر کدام  با 16  موشک  است و در مجموع 128 موشک درون خود حمل. این موشک  های تنها در  دو  نسخه تولید اخر نصب شد

دیگر  سامانه موشکی این ناو در سه فروند تولیدی اول شامل اوشاکوف ، لازاروف و ناخیموف  96 موشک پدافند هوایی SA-N-6 یا همان موشک  اس 300 را حمل مکیند. این ناو دارای  12 سیلوی پرتاب  عمود برای موشک  اس 300 از نوع پی است که 75 کیلومتر برد و توان دفاع در برابر  حملات  موشکی در بین ارتفاع 25 تا 25000 متری را دارد. این ناو 12 لانچر هر کدام با 8 موشک را حمل میکند. پتر کبیر اخرین نسخه ساخته شده دارای  موشک اس 300 پی ام است که دارای برد 150 کیلومتر است

همچنین این رزم ناو دارای  دو پرتاب گرد  راکت ضد زیر دریایی  RBU-1000 و دو پرتابگر RBU-1200 است  و از ده لوله پرتاب اژدر افکن 533 م م برای درگیری  با زیر دریای های  استفاده می شود

ناو توان حمل تا 3 بالگرد ضد زیر دریایی نیز دارد. ناو دارای اشیانه بالگرد در زیر ناو است. در این اشیانه که توسط یک بالابر که در جلوی عرشه فرود قرار دارد به روی ناو راه دارد. دو بالگرد کاموف 27 درون عرشه قرار میگرد

همان طور که گفته شد قرار شد 5 فروند از این رزم ناو ساخته شود . چهار فروند ان ساخته شد و برنامه ساخت  یکی نیز کنسل شد ولی همان چهار فروند نیز سرگذشت خود را داشتند.

اولین فروند این رزم ناو   ، رزم ناو  کریوف بود که بعد از فروپاشی تغییر نام  داد و به رزم ناو  یاشکو  نامیده شد  که در سال 1980 عملیات شد.  در سال1990  حادثه ای برای راکتور این ناو پیش امد که باعث زمینگیر شدن ناو شد . با فروپاشی شوروی   این ناو به دلیل بی پولی روسها زمینگیر  شد. در طی دو دوره قرار بود تا تعمیر و به خدمت برگردد  یک بار سال 2001 که در نهایت برنامه دو سال بعد رها شد و دیگر بار در سال  2010 که قرار شد با تعمیر ان، تا سال 2002 تمامی  چهار ناو کلاس کیروف به خدمت برگردند که باز برنامه برگشت این ناو به شکست انجامید. این ناو 26 سال است رها شده و بعید است به خدمت برگردد

دومین فروند این ناو ادمیرال لازاریو بود که  قبل از فروپاشی  شوروی با نام فرونزی  شناخته می شد. این ناو در سال 1984 وارد خدمت شد . این ناو تا  سال 1999 در خدمت بود ولی  وقتی  که زمان تعمیرات اساسی  این ناو رسید روسها دیگر پول تعمیر ان را نداشتند  و ان را در بندر ولادی وستکو زمینگیری  کردند . درسال 2003 میلادی  سوخت  هسته ای ان خارج شد . در سال 2012  قرارشد به خدمت برگردد ولی  در نهایت  این عمر محقق نشد و احتمالا در نهایت اوراق خواهد شد

سومین فروند ان با نام دریاسالار ناخیموف  شناخته می شود.این ناو که در ابتدا “کالینین” نام داشت، در سال 1988 وارد خدمت شد و در سال 1999 برای تعمیرات اساسی به کارخانه کشتی‌سازی سِوْماش رفت و تا سال 2025-2026 در آنجا بود. این طولانی‌ترین و پرهزینه‌ترین پروژه بازسازی یک ناو رزمی سطحی در تاریخ مدرن است: مدت زمان تعمیرات اساسی نزدیک به 30 سال بود، هزینه‌ها از 50 میلیارد روبل اولیه (حدود 6.67 میلیون دلار) به بیش از 200 میلیارد روبل (حدود 2.3 تا 2.7 میلیارد دلار) افزایش یافت و برخی برآوردها حتی به 5 میلیارد دلار رسید.

هسته اصلی مدرن‌سازی، بازسازی کامل سیستم سلاح است: پرتاب‌کننده‌های اصلی موشک ضدکشتی مافوق صوت P-700 “گرانیت” حذف شده و با پرتاب‌کننده‌های عمودی جهانی جایگزین شده‌اند. طبق منابع مختلف، این ناو در مجموع دارای 176 سلول پرتاب عمودی است که 80 سلول برای موشک‌های حمله‌ای (موشک کروز کالیبر، موشک ضدکشتی اونیکس، موشک مافوق صوت زیرکون) و 96 سلول برای موشک‌های دفاع هوایی S-400 استفاده می‌شود و از نظر تعداد سلول‌های پرتاب عمودی در بین ناوهای رزمی سطحی جهان رتبه اول را دارد. این ناو در سال 2025 آزمایش‌های دریایی را آغاز کرد، در سال 2026 وارد مرحله آزمایش نهایی شد و پیش‌بینی می‌شود تا پایان سال 2026 یا اوایل سال 2027 به طور رسمی به نیروی دریایی بازگردد و به ناوگان شمالی بپیوندد و جایگزین پتر کبیر به عنوان ناو اصلی شود.

اخرین نسخه   رزم ناو کرویف  رزم ناو پتر کبیر است .این ناو که در ابتدا “یوری آندروپوف” نام داشت، آخرین ناو کلاس کیروف بود که در سال 1998 وارد خدمت شد و پس از فروپاشی شوروی تنها ناو کلاس کیروف بود که به طور مداوم در خدمت فعال باقی ماند و مدت طولانی به عنوان ناو اصلی ناوگان شمالی خدمت کرد. این ناو در سال 2000 در عملیات نجات زیردریایی “کورسک” نقش فرماندهی را بر عهده داشت و در سال‌های 2016 تا 2017 ناو هواپیمابر “آدمیرال کوزنتسوف” را در اعزام به سوریه همراهی کرد.اما وضعیت فنی این ناو به شدت فرسوده است. در اکتبر 2026، یک کمیته ویژه روسیه به این نتیجه رسید که بازسازی و مدرن‌سازی آن “ارزش اقتصادی ندارد” و اعلام کرد که این ناو “قابل بازسازی نیست”. دلیل اصلی این است که تعمیرات اساسی ناخیموف هشت سال به تأخیر افتاد، که منجر شد پتر کبیر فرصت ورود به کارخانه کشتی‌سازی برای تعمیرات اساسی را از دست بدهد و عمر مفید آن به پایان برسد. این ناو از پاییز 2022 در بندر سِوِرومورسک پهلو گرفته و دیگر به دریا نرفته است. پیش‌بینی می‌شود پس از بازگشت ناخیموف به خدمت، پتر کبیر به طور رسمی از رده خارج شود و سرنوشت نهایی آن اوراق شدن یا باقی ماندن طولانی‌مدت در حالت رها شده است.

رزم ناو کلاس کیروف یک رزم ناو رویایی بود. یک سکوی پدافند  فوق العاده با توان اتش  مهیب  و برد عالی البته مشکلاتی هم دارد مثلا بسیار بزرگ  است و به سرعت کشف می شود مسئله بعد این است که تنها یک فروند ان عملیاتی است  و حتی با ورود دومین فروند نیز تعدادش بسیار کم است. هزینه نگهداری  ان بر اساس گذارش  در سال 2009 میلادی  به اندازه شش زیر دریایی اتمی است اگرچه در گذارش روسها نیامد کدام کلاس زیر دریایی اتمی ولی در کل چون  تنها عملیات انجام میدهد در  صورتی که مورد موجی  از حملات هوایی  جنگندها مسلح به موشک ضد کشتی قرار بگیرد کار سختی خواهد داشت زیرا پشتیبانی  هوایی ندارد. در کل دوران این گونه ناوها تمام شده است. واقعیت این است در سطح جهانی رزم ناوها جای خود را به ناوشکنها میدهد و ناوشکن ها نیز در اینده به ناوچه زیرا با پیشرفت فناوری شناورها روز به روز  کوچکتر می شوند و شناوری  به این بزرگ حالا هرچقدر قدرت اتشش بالا باشد باز زیادی بزرگ و هزینه بر است و خیلی راحت تر شکار می شود . امروز چه در خود روسیه ویا جهان غرب ناوچه های متوسط هستند که تسلیحاتی با برد و قدرت کیروف حمل میکنند و حداکثر زیر 4000 تن وزن دارند اگرچه به این میزان سلاح حمل نمی کند. زمانی به این ناو به چشم قاتل ناو های هواپیما بر نگاه می شد ویا شوروی دست کم اینچنین تبلیغ  می کرد ولی مشخص است یک ناو نمی تواند با یک ناوگروه متشکل از یک ناو هواپیما بر با چند ده هواپیما مسلح که میتوانستند  با اواکس کیروف را کشف و زودتر به ان حمله کنند  و چندین شناور رزمی به تنهایی درگیر شود…شاید شوروی به جای ساخت این ناو تعداد بیشتری ناو هواپیما بر کلاس کیف  و جنگنده مناسب تولید میکرد برایش  موثر تر بود دست  کم امروز با گذشت   سه دهه از ساخت کیروف  و تحولات جهانی می توان دید که مثلا اگر  روسها همکنون تعداد بیشتری ناو هواپیما بر داشتند  در نبرد سوریه بیشتر به کارشان می امد  تا  کروف(همکنون روسها یک ناو  هواپیما بر عملیاتی دارند)با وجود این همکنون بهترین رزم ناو روسی بوده

مشخصات

در ادامه، ترجمه مشخصات فنی ناو کلاس کیروف ارائه شده است:

 

نمای کلی کلاس

 

– پیشین: کلاس کارا (Kara)

– زیرکلاس: SSV-333 اورال (Ural)

– ساخت: ۱۹۷۴ تا ۱۹۹۸

– در خدمت: ۱۹۸۰ تاکنون

– برنامه‌ریزی‌شده: ۵ فروند

– تکمیل‌شده: ۴ فروند

– لغوشده: ۱ فروند

– فعال: ۱ فروند

– پهلوگرفته (غیرفعال): ۱ فروند

– بازنشسته: ۲ فروند

 

مشخصات عمومی

 

– نوع: رزمناو سنگین موشک‌انداز / ناو رزمی

– آبخور: ۹٫۱ متر (۳۰ فوت)

– نیروی محرکه: سیستم ترکیبی هسته‌ای-بخاری CONAS با دو شافت، شامل ۲ دستگاه پیشران هسته‌ای دریایی KN-3 همراه با ۲ توربین بخار GT3A-688؛ توان ۱۴۰٬۰۰۰ اسب بخار (۱۰۰٬۰۰۰ کیلووات)

– جنگ الکترونیک و فریب: ۲ دستگاه پرتاب‌کننده فریب PK-2 (۴۰۰ راکت)

 

تسلیحات

 

موشک‌ها:

– ۲۰ موشک ضدکشتی P-700 گرانیت (SS-N-19 Shipwreck)

– ۹۶ موشک سطح‌به‌هوای S-300F فورت (SA-N-6 Grumble) — در ناوهای اوشاکوف، لازارف و ناخیموف

– ۴۸ موشک S-300F فورت و ۴۸ موشک S-300FM فورت-ام (SA-N-20 Gargoyle) با برد بلند — در پتر کبیر

– ۶۴ موشک 3K95 کینژال (SA-N-9 Gauntlet) — فقط در پتر کبیر نصب شده (۸ × ۸)؛ فضای رزرو برای ۱۲۸ موشک در ناوهای لازارف، ناخیموف و پتر کبیر برای پدافند نقطه‌ای

– ۴۰ موشک OSA-MA (SA-N-4 Gecko) پدافند نقطه‌ای — در پتر کبیر نصب نشده است

 

توپ‌ها:

– ۱ توپ دوگانه AK-130 با کالیبر ۱۳۰ میلی‌متر/L70 دومنظوره (در اوشاکوف: ۲ توپ AK-100 با کالیبر ۱۰۰ میلی‌متر/L60 دومنظوره)

– ۸ توپ AK-630 شش‌لول گاتلینگ ۳۰ میلی‌متر/L60 پدافند نقطه‌ای (در اوشاکوف و لازارف)

– ۶ سامانه توپ/موشک CADS-N-1 کورتیک (در ناخیموف و پتر کبیر)

 

اژدر و سایر تجهیزات:

– ۲ پرتاب‌کننده راکت ضدزیردریایی RBU-1000 با کالیبر ۳۰۵ میلی‌متر

– ۱ پرتاب‌کننده راکت ضدزیردریایی Udav-1 با کالیبر ۲۵۴ میلی‌متر

– ۱۰ لوله اژدر ۵۳۳ میلی‌متری ضدزیردریایی/ضدسطحی، اژدر نوع ۵۳ یا موشک ضدزیردریایی RPK-2 Vyuga (SS-N-15)

 

زره

 

– ورق‌بندی ۷۶ میلی‌متری اطراف محفظه راکتور، حفاظت سبک در برابر ترکش

 

هواگرد

 

– ۳ فروند هلیکوپتر

– تأسیسات هوانوردی: آشیانه زیر عرشه

گرداوری: عبدالحمید تارخ

منابع

http://foxtrotalpha.jalopnik.com/russias-kirov-class-battlecruiser-fleet-is-expanding-an-1763392754

http://www.naval-technology.com/projects/kirov