تاریخچه شاسی BAZ-6909 را میتوان به سه مرحله اصلی تقسیم کرد: آغاز توسعه در دوران گذار پس از فروپاشی شوروی، پذیرش رسمی در ارتش روسیه در سال 2004، و تبدیل شدن به سکوی اصلی موشکهای استراتژیک روسیه از سال 2007 به بعد.
پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، کارخانه خودروسازی بریانسک (BAZ) روسیه در سال 1992 سفارش دولت روسیه را برای توسعه نسل چهارم شاسی چرخدار چندمنظوره با قابلیت عبور بالا دریافت کرد که نام پروژه آن “Voshchina-1” بود. دلیل مستقیم این سفارش این بود که شاسی سنگین Kraz-6316 که قبلاً توسط ارتش روسیه استفاده میشد، با فروپاشی شوروی به اموال اوکراین تبدیل شد و روسیه مجبور شد به طور مستقل شاسی جدیدی توسعه دهد. این پروژه توسط طراحان ارشد V.P. Trusov و Yu.A. Shpak رهبری میشد و در شرایط بسیار دشوار مالی و سازمانی آن زمان، تستهای کارخانهای در سال 1998 به پایان رسید. نوآوری اصلی طراحی، تغییر از ساختار “بدنه شناور” به ساختار سنتی “محور محور” با قفل شدن دیفرانسیل مرکزی و چرخشی بود و در همان زمان عرض مسیر 300 میلیمتر و فاصله از زمین از 560 به 485 میلیمتر کاهش یافت.
در 29 ژوئیه 2004، دولت روسیه فرمان شماره 1015-r را امضا کرد و به طور رسمی پذیرش شاسیهای چرخدار ویژه BAZ-6909 و BAZ-6910 را در نیروهای مسلح فدراسیون روسیه تصویب کرد و خواستار سازماندهی تولید انبوه شد. بر اساس این سند رسمی، BAZ-6909 دارای پیکربندی 8×8، ظرفیت بار 18 تن، وزن کامل 35 تن، حداکثر سرعت 80 کیلومتر بر ساعت، برد 1000 کیلومتر و توانایی عبور از آب با عمق 1.4 متر است. از نظر زمانبندی، از آغاز توسعه در سال 1992 تا پذیرش رسمی در سال 2004، کل فرآیند 12 سال طول کشید.

پس از پذیرش، BAZ-6909 به سرعت در سامانههای کلیدی سلاح روسیه مستقر شد. در سال 2007، نسخه BAZ-6909-022 به عنوان شاسی ویژه برای سامانه موشکی ضد هوایی اس400 معرفی شد. در همان زمان، نسخه BAZ-6909-019 به عنوان شاسی خودروی رزمی 72V6E سامانه پدافند هوایی پانتسیر اس1 تعیین شد. این بدان معناست که BAZ-6909 نه تنها در سامانههای پدافند هوایی استراتژیک، بلکه در سامانههای پدافند هوایی تاکتیکی نیز به سکوی اصلی تبدیل شده است. در سال 2006، این خانواده شاسی شروع به تحویل به نیروها در مقیاس بزرگ کرد و مدلهای خودروی کشنده BAZ-64022 و BAZ-63064 به ترتیب برای کشیدن موشکهای S-300/S-400 و توپخانه سنگین استفاده شدند. تا به امروز، BAZ-6909 و مشتقات آن (مانند BAZ-69092 با پیکربندی 6×6، BAZ-69096 با پیکربندی 10×10 و غیره) همچنان در حال تولید هستند و به عنوان یک خانواده شاسی هستهای، ستون فقرات تحرک زمینی تجهیزات نظامی روسیه را تشکیل میدهند.
بر اساس منابع موجود، کامیون نظامی روسی BAZ-6909 یک شاسی چرخدار سنگین با پیکربندی 8×8 است که توسط کارخانه خودروسازی بریانسک (BAZ) طراحی و تولید شده و عمدتاً به عنوان سکوی حمل برای تجهیزات نظامی مانند سامانه موشکی دفاع هوایی S-400 و سامانه پدافندی پانتسیر اس1 مورد استفاده قرار میگیرد. این شاسی از یک موتور دیزلی ۱۲ سیلندر خنکشونده با آب با آرایش V شکل ساخت کارخانه موتور یاروسلاول (YaMZ) استفاده میکند که توان خروجی آن بسته به نسخه بین ۴۷۰ تا ۵۰۰ اسب بخار متغیر است و برد آن تا ۱۰۰۰ کیلومتر میرسد. سیستم انتقال قدرت شامل گیربکس مکانیکی ۹ سرعته (به علاوه یک دنده عقب) است و سیستم تعلیق آن از نوع مستقل دوگانه پیچشی با کمکفنر هیدرولیکی در هر چرخ طراحی شده که قابلیت عبور از زمینهای ناهموار و شیبهای تند را برای آن فراهم میکند. از نظر مشخصات ابعادی، طول، عرض و ارتفاع این خودرو به ترتیب ۱۱۳۰۰ میلیمتر، ۲۷۵۰ میلیمتر و ۲۸۵۰ میلیمتر است، وزن کامل آن حدود ۳۵ تا ۳۸ تن و ظرفیت بارگذاری طراحی شده آن معمولاً ۱۸ تن است (نسخه بهبودیافته BAZ-690902 میتواند به ۲۲ تن برسد). شاسی خودرو مجهز به سیستم تنظیم فشار لاستیکهای چرخ است که میتواند با شرایط مختلف زمین سازگار شود و حداکثر عمق عبور از آب آن ۱٫۴ متر است و میتواند در محدوده دمایی منفی ۵۰ درجه تا مثبت ۵۰ درجه سانتیگراد کار کند. علاوه بر این، تمام چرخهای این شاسی مجهز به سیستم ترمز و فرمانپذیری هستند و حداقل شعاع چرخش آن حدود ۱۳٫۵ متر است.

شاسی سنگین روسی BAZ-6909 یک خودروی نظامی 8×8 با تمرکز بر تحرک استراتژیک و قابلیت عبور از موانع است که به طور گسترده به عنوان سکوی حمل برای سامانههای موشکی مانند اس 400 و پانتسیر اس1 استفاده میشود. این شاسی از موتور دیزل چند سوختی YaMZ ساخت یاروسلاول با قدرت معمول 470 اسب بخار (345 کیلووات) استفاده میکند، حداکثر سرعت در جاده آسفالت 80 کیلومتر بر ساعت، و برد با مصرف سوخت کنترلشده به 1000 کیلومتر میرسد . از نظر شاسی و سیستم انتقال قدرت، این خودرو از گیربکس مکانیکی 9 سرعته (به علاوه 1 دنده عقب) YaMZ-239، تعلیق مستقل دوگانه پیچشی (با کمکفنر در هر چرخ) و تایرهای رادیال با فشار قابل تنظیم استفاده میکند و حداقل شعاع چرخش حدود 13.5 متر است . ظرفیت بار طراحی شده آن 18 تن، وزن کامل حدود 35 تا 38 تن، ابعاد بدنه 11300×2750×2850 میلیمتر، حداکثر عمق عبور از آب 1.4 متر، و قابلیت عبور از شیب 30 درجه است . شایان ذکر است که برخی منابع انگلیسی زبان حداکثر سرعت 70 کیلومتر بر ساعت را ذکر کردهاند که احتمالاً به پیکربندی خاص یا شرایط بارگیری کامل مربوط میشود؛ داده غالب منابع روسی و اسناد رسمی همچنان 80 کیلومتر بر ساعت است .
شاسی BAZ-6909 عمدتاً به عنوان یک سکوی متحرک برای سامانههای موشکی ضد هوایی روسیه استفاده میشود و نسخههای مختلف آن با تجهیزات جنگی متفاوتی یکپارچه شدهاند.
سامانههای اصلی تسلیحات یکپارچهشده
این رایجترین و شناختهشدهترین کاربرد است. نسخه BAZ-6909-022 به طور ویژه برای حمل پرتابکننده متحرک 5P90S سامانه S-400 طراحی شده است و در سال 2007 معرفی شد .
مدل اولیه پانتسیر اس1 در دهه 2000 بر روی شاسی BAZ-6909-019 (8×8) نمایش داده شد. با این حال، باید توجه داشت که مدلهای تولید انبوه ارتش روسیه در واقع از شاسی KamAZ-6560 استفاده میکنند و نسخه BAZ بسیار نادر است . بر اساس گزارشها، ارتش روسیه مدل آزمایشی اولیه مجهز به BAZ-6909 را در سال 2008 آزمایش کرد که دارای 8 موشک آماده شلیک بود (نسخه صادراتی 12 موشک داشت) .
پرتابکننده متحرک 50P6 این سامانه بر روی شاسی BAZ-6909 نصب شده و قادر به حمل 12 موشک 9M96E (یا تعداد بیشتری موشک کوتاهبرد 9M100) است .
- سامانه موشکی دفاع ساحلی “Club-M”
پرتابکننده متحرک و خودروی حمل و نقل این سامانه را میتوان بر روی شاسی BAZ-6909 نصب کرد و حامل موشکهای کروز ضدکشتی 3M-54E و غیره است .
سایر تجهیزات نظامی
علاوه بر سامانههای موشکی فوق، شاسی BAZ-6909 همچنین برای حمل موارد زیر استفاده میشود:
– رادار: تمام ماژولهای رادار سامانه راداری ” نبو- ام “ (55Zh6M) بر روی شاسی BAZ-6909 نصب شدهاند .
– سامانه دفاع موشکی “Abakan”: پرتابکننده 51P6E2 بر روی نسخه BAZ-6909.60 نصب شده است .
– توپخانه خودکششی “مالوا “: نمونه اولیه توپ 152 میلیمتری 2S43 بر روی شاسی BAZ-6909 نصب شده است (در مرحله نمونه اولیه) .
بر اساس نتایج جستجو، در ادامه معرفی مختصر هر یک از نسخههای شاسی BAZ ارائه میشود:
BAZ-6402
کامیون کشنده 6×6، متعلق به خانواده “Voshchina-1″، عمدتاً برای کشیدن تریلر نیمهیدککش با تسلیحات یا محمولههای دارای وزن کل تا 32.7 تن استفاده میشود. این خودرو مجهز به سیستم انتقال قدرت تمام چرخ محرک، تعلیق مستقل و تایرهای با فشار قابل تنظیم است، حداکثر سرعت 80 کیلومتر بر ساعت، عمق عبور از آب 1.4 متر و برد 1000 کیلومتر دارد.

BAZ-69092
شاسی چرخدار ویژه 6×6، طراحی شده برای نصب تسلیحات یا تجهیزات با وزن تا 13 تن. این شاسی دارای قاب جوشی، تعلیق مستقل پیچشی برای تمام چرخها و فرمان کمکی هیدرولیکی است. این خودرو مجهز به موتور YaMZ-8491.10-032 با قدرت 450 اسب بخار، طول بدنه 11 متر، عرض 2.75 متر و ارتفاع 2.9 متر است. در سالهای اخیر روسیه از آن برای جایگزینی شاسی قدیمی ZIL-135LM در سامانه راکتانداز چندلول تورنادو استفاده کرده است.

BAZ-6306
کشنده توپخانه 8×8، یکی از اعضای خانواده شاسی BAZ-6909، عمدتاً برای کشیدن سامانههای توپخانه کششی، تریلرهای ویژه و تریلرهای حملونقل با وزن کل تا 15 تن استفاده میشود.

BAZ-6403
کامیون کشنده 8×8، طراحی شده برای کشیدن تریلرهای نیمهیدککش سنگین در جادهها و خارج از جاده. نیروی زمینی روسیه از آن همراه با تریلر نیمهیدککش سنگین 3PPT65 برای حمل تانکها و محمولههای سنگین غیرقابل تفکیک استفاده میکند، ظرفیت حمل تریلر نیمهیدککش 63 تن و وزن خالی خود تریلر 23.8 تن است.

BAZ-6910
شاسی حمل محفظه 8×8، ظرفیت حمل 17 تن، وزن کل 35 تن، مجهز به موتور دیزل چندسوخته با قدرت 500 اسب بخار، حداکثر سرعت 80 کیلومتر بر ساعت، برد 1000 کیلومتر، عمق عبور از آب 1.4 متر. این شاسی اغلب برای نصب تجهیزات بزرگ (مانند رادارها) یا تبدیل به خودروهای ویژه استفاده میشود و همچنین پایه خودروی بازیابی و تعمیر РЭМ-КС است.

REM-KS
خودروی بازیابی و تعمیر 8×8، بر پایه شاسی BAZ-6910 ساخته شده، وزن کل بیش از 29 تن. این خودرو مجهز به جرثقیل، تجهیزات بالابر، جوشکاری الکتریکی، ابزارهای برش/لحیمکاری و وینچ کششی است و میتواند در میدان نبرد برای تعمیر و نگهداری خودروهای Ural، KamAZ، ZIL و غیره استفاده شود و قادر به یدککشی یا کشیدن خودروهای آسیبدیده (از جمله خودروی پرتابگر Iskander بدون بار) است.
BAZ-69096
شاسی چرخدار ویژه 10×10 (مدل اولیه 10×8 بود، بعداً نیاز به چهار چرخ محرک مطرح شد)، طراحی شده برای نصب تجهیزات ویژه با وزن تا 33 تن. این شاسی در سال 1997 طراحی و در سال 1998 تولید شد. در آزمایشهای سال 2005-2006 مشخص شد که نسخه 10×8 تعدادی از شاخصها را برآورده نمیکند و ارتش خواستار ارتقا به چهار چرخ محرک کامل و موتور 500-650 اسب بخاری شد.

BAZ-69099
بزرگترین شاسی چرخدار ویژه 12×12.1 در خانواده BAZ، طراحی شده برای نصب تجهیزات با وزن بیش از 40 تن. این خودرو دارای ارتفاع نصب قاب پایین (برای حمل تجهیزات حجیم و حفظ مرکز ثقل پایین)، مجهز به سیستم تنظیم فشار باد تایر، فرمان کمکی هیدرولیکی با پمپ پشتیبان و ترمز موتور (ترمز کوهستان) است. در سال 2018 برای نصب دکل حفاری МБУ-140 به مشتری تحویل داده شد و همچنین میتواند برای اهداف نظامی استفاده شود.

عبدالحمید تارخ
مقالات مشابه


