در دهه ۱۹۷۰ ارتش  امریکا اف۱۵ ایگل  را برای نقش برتری هوایی برای جایگزینی اف۴ فانتوم به خدمت گرفت. علارقم  برتریهای بسیار ایگل بر فانتوم  ولی مشکل اساسی این بود که ایگل یک شکاری رهگیر  برتری هوایی بود نیروی هوایی یک جنگنده تهاجمی می خواست. در سال ۱۹۷۸ نیروی هوایی امریکا خواهان بررسی برای ساخت  یک  جنگنده تهاجمی با توان موثر دفاع هوایی برای جایگزین ناوگان موفق اف۱۱۱ و ما بقی فانتوم های بود.مگدانل داگلاس سازنده اف۱۵ در یک همکاری نزدیک با هیوز اقدام به توسعه  نسخه تهاجمی اف۱۵ با تغییر یک تی اف۱۵ (اف۱۵ بی )کردند.دومین پیش نمونه اف۱۵ بی تغییر کرد و مجهز به مخازن سوخت تطبیقی در کنار ورودی هوا و غلاف نشان گذار لیزری  شد و برای اولین بار در نمایشگاه هوایی در انگلستان در سال ۱۹۸۰ به نمایش گذاشته شد.این نسخه جدید اف۱۵  ایی با لقب استریک ایگل  خوانده می شد.در سال ۱۹۸۱ نیروی هوایی برنامه جنگنده تاکتیکی   برای جایگزینی اف۱۱۱ را با نام برنامه ایی تی اف را رسما اعلام کرد.در نیاز های نیروی هوایی امده  بود که جنگنده باید بتواند بدون پشتیبانی هوایی از سوی شکاری ها  دست   به عملیات نفوذی  در خاک  دشمن بزند.جنرال دینامیک سازنده اف۱۶ دست به توسعه طرح جدید با نام اف۱۶ ایکس ال برای رقابت با اف۱۵ ایی زد  که داری بالهای دلتای شکسته بود و این بالها با بار گذاری  بالا سوخت زیادی  را حمل میکردند.در نهایت  در ۲۴ فوریه   این اف۱۵ ایی بود که به دلیل برد بیشتر توان حمل تسلیحات و چالاکی  بیشتر پیروز رقابت شد. اف۱۵ ایی نسخه ارتقا یافته اف۱۵ دی بود که در ان زمان در خط تولید بود ولی اف۱۶ ایکس ال  با نمونه ۱۶  در تولید فرق داشت . همچنین دو موتوره بودن اف۱۵ در عملیات  تهاجمی اطمینان پذیری بیشتری نسبت به اف۱۶ داشت.در این رقابت تورنادو جی  ار ۱ نیز حضور داشت  که البته ان نیز به نفع اف۱۵ ایی کنار رفت.

اف15 ایی به عنوان یک جنگنده تهاجمی برای نفوذ در عمق خاک دشمن و توان دفاعی کمال در برابر شکاری های دشمن از خود ساخته شد

اف۱۵ ایی به عنوان یک جنگنده تهاجمی برای نفوذ در عمق خاک دشمن و توان دفاعی گامل در برابر شکاری های دشمن از خود ساخته شد

در جولای سال ۱۹۸۵  ساخت اولین اف۱۵ ایی اغاز شد و در ۱۱ دسامبر سال ۱۹۸۶ اولین فروند تولید به پرواز در امد.اولین نسخه تولید برای نیروی هوایی در سال ۱۹۸۸ تحویل نیروی هوایی شد و ۹ ماه بعد راسما عملیاتی شد.

اف۱۵ ایی نسخه از اف۱۵ بی بود. اگرچه شکل کلی سازه حفظ شده ولی به شدت تقویت  شده بود غلاف موتورها ، چرخ ها و بالها تقویت شده بودند و در ساخت بدنه از مواد ترکیبی و تیتانیوم  بیشتری نسبت به نسخه  شکاری بهره برده شده بود.

کابین دوباره طراحی شده بود . در قسمت جلو مجهز به سه نمایشگر  رنگی ۱۲٫۷ در ۱۲٫۷ سانتیمتری و در کابین عقب نیز دارای چهار نمایشگر رنگی  چند کاره  در کنارهم   با ابعاد ۱۵٫۷۵ در ۱۵٫۷۵ سانتیمتر داشت.رایانه های پرواز تمام دیجیتال  بوده و ۳۰ برابر سریعتر از نسخه  شکاری اف۱۵ بودند. نصب نسخه جدید رادار ای پی جی ۷۰ مجهز به یک حالت روزنه ساختگی  برای  نقشه  بردار از سطح زمین بود . برد رادار برای  نقشه بردار به ۳۰۰ کیلومتر و برای درگیری هوایی بر یک بمب افکن به ۲۴۰ کیلومتر می رسید . رادار دارای توان  درگیری همزمان  به چهار هدف را داشت و توان کشف اهداف دریایی و زمینی  را نیز داشت.میتواند جهت انجام عملیات تهاجمی در شب و روز و حملات  دقیق هوایی  سامانه ناوبری شبانه  لانتیرن را حمل کنده که با سامانه دید حرارتی و مسافت یاب لیزری  خود اجازه پرواز در  ارتفاع پایین را در شب به استریک ایگل میدهد. این غلاف دارای  دو سامانه است  یکی سامانه دید شبانه (دید حرارتی) ای ای کیو ۱۳ و سامانه نشان گذاری لیزری ای ای کیو ۱۴٫تصاویر این غلاف به راحتی در برار چشمان خلبان بر روی اچ یو دی قابل مشاهده است. به غیر از این غلاف دو غلاف نشان گذاری لیزری لیتینگ ساخت اسرائیل و غلاف نشان گذاری لیزری و ناوبری اسنایپر نیز بر روی استریک ایگل قابل نصب است . غلاف جنگ الکتروینک ای ال کیو ۱۳۱ و غلاف جنگ الکترونیک ای ال کیو ۱۲۸ از دیگر تجهیزات الکترونیکی  حمل شده توسط استریک ایگل است.

کابین جلو

کابین جلو

دو نسخه از موتور پرات اندویتنی اف۱۰۰  بر روی اف۱۵ ایی نصب شد . ۱۳۴ فروند تولید نخست اف۱۵ ایی  به موتور پرات اندویتنی  اف۱۰۰ پی دبلیو ۲۲۰ مجهز شدند که  بر روی اف۱۵ سی و دی نصب شد  و مابقی از موتور پر قدرت تر اف۱۰۰  پی دبلیو  ۲۲۹  بهره می بردند . نسخه جدید تر ۶۰۰۰ پاوند رانش  بیشتری را برای استریک ایگل فراهم  میکند.

اف۱۵ ایی همانند اف۱۵ سی و دی از مخازن سوخت تطبیقی در کنار ورودی هوا بهره می برد ولی از جمله تفاوت های این مخزن با نسخه نصب شده بر روی اف۱۵ سی و دی  قرار داشتن شش  جایگاه حمل تسلیحات زیر این مخازن است . هر کدام از مخازن سوخت ۲۳۰۴ لیتر سوخت حمل میکند

مخزن سوخت تطبیقی استریک ایگل

مخزن سوخت تطبیقی استریک ایگل

اف۱۵ ایی تقریبا تمامی تسلیحات  نیروی هوایی را حمل می کند . اف۱۵ دارای  ۲۱ جایگاه خارجی است که  شامل  یک جایگاه  سه تیره زیر هر بال، شش جایگاه زیر مخزن  تطبیقی در  هر دو سوی زیر بدنه ،  و سه جایگاه  در زیر بدنه  .اف۱۵ ایی  میتواند ۱۰۴۰۰ کیلوگرم سلاح به صورت اسمی حمل کند.این تسلیحات  شامل  انوع بمب های لیزری  جی بی یو  ۱۰ و ۱۲ و ۲۴، ۲۷ و  جی بی یو ۱۵ و ای جی ام ۱۳۰ ،موشک ماوریک  و انواع بمب های هدایت ماهواره ای و سقوط ازاد.همچنین استریک ایگل از سلاح های دوربرد  ای جی ام ۱۵۴ و ۱۵۸ دارای سامانه هدایت ماهواره ای بترتیب با برد ۱۳۰ و ۳۸۰ کیلومتر    همچنین  توان حمل تا هشت موشک امرام  و یا  چهار سایندوندر و یا چهار اسپارو  را دارد.

اف15 ایی در زیر بدنه مجهز به دو غلاف لیتینیگ و لانتیرن. این دو غلاف برای ناوبری شبانه و نشان گذاری لیزری به کار می رود

اف۱۵ ایی در زیر بدنه مجهز به دو غلاف لیتینیگ و لانتیرن. این دو غلاف برای ناوبری شبانه و نشان گذاری لیزری به کار می رود

اف۱۵ ایی میتواند سه مخزن سوخت خارجی ۲۳۰۰ لیتری را حمل کند و برد انتقالی ان ۵۵۵۰ کیلومتر ذکر شده است . همچنین شعاع رزمی اف۱۵ ایی ایگل با چهار موشک هوا به هوا و سه مخزن سوخت خارجی و ۴ تن سلاح  عدد ۱۲۰۰ کیلومتر  ذکر شده است

در مجموع ۲۱۹ فروند اف۱۵ ایی تحویل ارتش امریکا  شد .اولین حضور عملیات  اف۱۵ ایی در نبرد جنگ خلیج فارس ۱ بوده است.در این عملیات اف۱۵ ایی در عملیات گسترده بر ضد پایگاه های  هوایی عراق و نابودی  سکوهای پرتاب موشک های اسکاد عراق وارد عمل شد که موفقیت زیادی در عملیات های شبانه داشت . در این عملیات  اف۱۵ ایی مسئول نابودی ۱۸ جنگنده عراقی رو زمین  با کمک بمب های لیزر جی بی یو ۱۲ و خوشه ای  سی بی یو ۸۷ بود. همچنین اف۱۵ ایی پیروزی هوایی نیز داشت  که با پرتاب یک بمب هدایت لیزری  جی بی یو ۱۰ و برخورد ان به بالگرد میل۲۴  که تازه سربازان را پیاده کرده بود و در حال بلند شدن بود به دست امد .

اف۱۵ ایی بعد از پایان جنگ به صورت دائم  بر فراز مناطق پرواز ممنوع عراق  پرواز میکرد.چندین بار در پی نقض  مناطق پرواز ممنوع از سوی عراق و یا  شلیک موشک های  سام عراقی به طرف جنگند های امریکا بر فراز این مناطق، دست به حملات تلافی جویانه زدند .

اف۱۵ ایی در سال ۱۹۹۹ بر ضد یوگسلاوی نیز به کار رفت. ۲۶ فروند اف۱۵ ایی در این عملیات  حضور داشتند که در نابودی بخش از توان هوایی یوگسلاوی بر روی زمین   نقش مهمی را بازی کردند.

در تمامی طول عملیات در نبرد افغانستان  حضور داشت  و در مراحل  اول دست به پرواز های بلند  انتظاری  با کمک سوختگیری هوایی بر فراز مناطق مختلف افغانستان برای کشف و انهدام اهداف میزد . در عراق  نیز در سال ۲۰۰۳ حضور فعال داشت  و دست  کم ۶۳ جنگنده این ارتش  را روی زمین  هدف قرار داد و همچنین نابودی ۶۰ % از گارد ریاست جمهوری عراق  به استریک ایگل نسبت داده میشود.همچنین  استریک ایگل  در عملیات بر ضد غزافی نیز حضور داشت.

همکنون  اف۱۵ ایی در ارتش امریکا برنامه  ارتقاء را پشت سر می گذارد.هسته مرکزی این برنامه ارتقا نصب رادار ارایه  فازی ای پی جی ۸۲  است. این رادار  ترکیبی  از پردازنده  رادر ای پی جی ۸۲   سوپر هورنت و دیش  رادار ای پی جی ۶۳ وی ۳ است که بر روی تعداد  محدودی از اف۱۵ سی ارتش امریکا نصب شده است.همچنین عمر بدنه نیز افزایش خواهد یا تا دست کم  تا سال ۲۰۳۰ در خدمت باقی بمانند . در حالی که  نسخه شکاری اف۱۵ با اف۲۲ جایگزین شد ولی هیچ جایگزین برای اف۱۵ ایی وجود ندارد اگرچه برنامه ای با نام اف۳۵ ایی که یک نسخه دو سرنشینه    تهاجمی  اف۳۵ همکنون در حال بررسی است.

اولین مشتری خارجی استریک  ایگل عربستان  سعودی بود . عربستان قبل از جنگ خلیج فارس در دهه ۱۹۸۰ یک بار تلاش به خرید اف۱۵ ایی کرد ولی موفق نبود در سال ۱۹۹۱  تلاش  دیگر را اغاز کرد . عربستان که در دهه ۱۹۸۰  نسخه شکاری سی  و دی را به دست اورده بود خواهان یک نسخه تک سرنشینه  تهاجمی با نام اف۱۵ اچ شد که کنگره با توسعه  این  طراحی مخالفت کرد بعد از ان نسخه دو سرنشینه  ای بر اساس استریک ایگل با نام اف۱۵ اس برای عربستان  در سال ۱۹۹۳ در نظر گرفته شد.عربستان ۷۲ فروند اف۱۵ اس را بین سال های ۱۹۹۵ تا ۲۰۰۰ میلادی را تحویل گرفت.اف۱۵ اس عربستان  از نسخه امریکایی ساده تر بود .دارای رادار نسخه ساده تر ای پی جی ۷۰  بود که فاقد  توان نقشه بردار از سطح زمین است. همچنین عربستان مجموع ساده تری از غلاف ناوبری لانترین را دریافت کرد  که دارای توان ناوبری  ساده تری در شب بود.همچنین در سال ۲۰۱۱ عربستان سفارش برای خرید ۸۴ فروند اف۱۵ اس ای را داد. این نسخه دارای  رادار ارایه فازی ای پی جی ۶۳ وی ۳ است که توان درگیر همزمان  با هشت هدف را دارد و از موتور جنرال التریک اف۱۱۰ جی ایی ۱۲۹ بهره می برد. این نمونه دارای سامانه تصویر ساز حرارتی برای کسب غیر فعال هدف، هشدار دهنده تصویر ساز فروسرخ با توان هشدار در مورد نزدیک شدن موشک به جنگنده است .این نمونه در سال ۲۰۱۴ پرواز کرده و در سال ۲۰۱۶ وارد خدمت این ارتش شد   و قرار است تا اف۱۵ اس قبلی نیز شامل  ارتقا به این مدل شوند.

اف15 اس نیروی هوایی عربستان

اف۱۵ اس نیروی هوایی عربستان

F-15SA

F-15SA

اسرائیل نیز که مانند عرسبتان در دهه ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ نسخه های شکاری را در خدمت داشت در سال ۱۹۹۳ تصمیم به سفارش  نسخه تهاجمی  استریک  ایگل گرفت. نسخه اسرائیلی  کهF15I شناخته میشود در سال ۱۹۹۷ پرواز و در سال  ۱۹۹۸ تحویل اسرائیل شد.کل سفارش ۲۵ فروند بود.اسرائیل این پرنده را رام به عبری به معنی تندر نمود.این نمونه دارای موتور  اف۱۰۰ پی دبلیو ۲۲۹ مشابه   نسخه  های تولید اخر اف۱۵ ایی ارتش امریکا بود و با موتور  F16I نیروی هوایی اسرائیل  مشترک است و دارای  رادار ای پی جی ۷۰ مشابه نسخه امریکایی سامانه جنگ الکتریک ناوبری،اچ یو دی و نمایشگر و کلاه پرواز  ساخت صنایع دفاعی  اسرائیل بود.اسرائیل از غلاف لانترین و غلاف بومی لیتینیگ بر روی اف۱۵ خود بهره می برد و چند نوع بمب  و موشک  هوا به زمین و هوا به هوا بومی بر روی اف۱۵ خود نصب کرده است .

F15I ازتش اسرائیل

F15I ازتش اسرائیل

کره جنوبی  نسخه تهاجمی را تنها در خدمت دارد . این ارتش  در سال ۲۰۰۳ برای  مقابله با سوخوی۳۰ ارتش  چین دست به سفارش اف۱۵ کا زد  که نسخه  از اف۱۵ ایی است . این نمونه در داخل کره تولید شد. در مرحله نخست  ۴۰ فروند سفارش  داده شد ولی در نهایت تعداد تولید  به ۶۱ فروند رسید . اولین اف۱۵ کا در سال ۲۰۰۵ در کره  تولید شد و از سال ۲۰۰۶ وارد خدمت شد. اف۱۵ کا کره ای از موتور جنرال  الکتریک اف۱۱۰ جی ۱۲۹ بهره میبرد  که با موتور های اف۱۶ این ارتش  یکسان است . ۸۸ فروند موتور در صنایع سامسونگ برای استریک ایگل ها تولید شد. از دیگر تجیهزات نسخه کره ای می توان به هشدار دهنده راداری ای ال ار ۵۶ سی، سامانه های جنگ الکترونیک ای ال کیو ۱۳۵ ام  ،پخش کننده شراره و پوشاله  ال ال ایی ۴۷ ،سامانه ارتباطی لینک ۱۶ و سامانه ناوبری بر پاییه  جی پی اس و رادار ای پی جی ۶۳ وی ۱  اشاره کرد. ای پی جی ۶۳ وی ۱ نتنها دارای  یک حالت نقشه برداری از سطح زمین است بله توان  کشف و درگیری  با اهداف دریایی را نیز دارد و احتمالا به زودی به نسخه ای پی جی ۶۳  وی ۳ با توان ارایه فازی ارتقاء پیدا خواهد کرد. استریک ایگل کره ای مسلح به امرام و سایندوندر  نسخه ایکس ، بمب هدایت  ماهواره ای و لیزری ، موشک های  اسرائیلی  پوپی  و موشک کروز تهاجمی اسلم و موشک ضد کشتی هارپون مسلح است .

اف15 کا نیروی هوایی کره جنوبی

اف۱۵ کا نیروی هوایی کره جنوبی

سنگاپور اخرین مشتری استریک  ایگل بود . این کشور نسخه  ۲۴ فروند  اف۱۵ ای جی را در سال ۲۰۰۵ سفارش داد که تا زمان  ورود به خدمت نسخه SA  نیروی هوایی عربستان پیشرفته ترین نسخه استریک ایگل  است. این نمونه دارای  رادار اریه فازی ای پی جی ۶۳ وی ۳ و موتور جنرال الکتریک  اف۱۱۰ جی ایی ۱۲۹ (مشابه نسخه کره جنوبی و اسرائیلی) است و توان حمل سلاح های  دوربردی همچون  ای جی ام  ۱۵۴ و ۱۵۸ را دارد.

برای خواندن مقاله جایگاه اف۱۵ ایی استریک ایگل  در بین رقیبان  اینجا را کلیک کنید

مشخصات F15E استاریک ایگل
تولید کننده امریکا، بوئینگ
تعداد خدمه ۲ خدمه
طول و ارتفاع ۱۹٫۴۳ متر و ۵٫۶۳ متر
وزن خالی ۱۴۳۰۰ کیلوگرم
بیشترین سرعت ۲۶۶۰ کیلومتر برابر با ۲٫۵ ماخ
برد ۵۵۵۲  کیلومتر با تمام سوخت قابل حمل در داخل و خارج بدنه بدونه مهمات.۱۲۷۰ کیلومتر با ۷ تن مهمات و غلاف خارجی
سقف پرواز ۱۸۲۰۰ متر
موتور دو دستگاه موتور پرات اندو ویتنی اف۱۱۰ -۲۲۹ با توان ۲۹۰۰۰ پاوند با پس سوز
تسلیحات توان حمل ۱۰ تن مهمات در ۱۵ جایگاه خارجی شامل تا ۸ موشک هوا به هوای امرام،یا چهار اسپارو ویا  امرام به همراه چهار سایندوندر ،تا ۱۲ بمب خوشه ای و یا ۶ موشک ماوریک انواع موشکهای ضد کشتی هارپوم ،تا یک بمب یک تنی هدایت شوند AGM130. ،تمامی بمبهای لیزری نیروی هوایی امریکا به همراه تمام ی بمب های هدایت ماهواره ای نیروی هوایی امریکا.

ترجمه :عبدالحمید تارخ

 

72+

کاربرانی که این مطلب را پسندیده اند:

  • avatar
  • avatar
  • avatar
  • avatar

48 دیدگاه