جنگنده تهاجمی F-15E استریک ایگل

در دهه 1970 ارتش  امریکا اف15 ایگل  را برای نقش برتری هوایی برای جایگزینی اف4 فانتوم به خدمت گرفت. علارقم  برتریهای بسیار ایگل بر فانتوم  ولی مشکل اساسی این بود که ایگل یک شکاری رهگیر  برتری هوایی بود نیروی هوایی یک جنگنده تهاجمی می خواست. در سال 1978 نیروی هوایی امریکا خواهان بررسی برای ساخت  یک  جنگنده تهاجمی با توان موثر دفاع هوایی برای جایگزین ناوگان موفق اف111 و ما بقی فانتوم های بود.مگدانل داگلاس سازنده اف15 در یک همکاری نزدیک با هیوز اقدام به توسعه  نسخه تهاجمی اف15 با تغییر یک تی اف15 (اف15 بی )کردند.دومین پیش نمونه اف15 بی تغییر کرد و مجهز به مخازن سوخت تطبیقی در کنار ورودی هوا و غلاف نشان گذار لیزری  شد و برای اولین بار در نمایشگاه هوایی در انگلستان در سال 1980 به نمایش گذاشته شد.این نسخه جدید اف15  ایی با لقب استریک ایگل  خوانده می شد.در سال 1981 نیروی هوایی برنامه جنگنده تاکتیکی   برای جایگزینی اف111 را با نام برنامه ایی تی اف را رسما اعلام کرد.در نیاز های نیروی هوایی امده  بود که جنگنده باید بتواند بدون پشتیبانی هوایی از سوی شکاری ها  دست   به عملیات نفوذی  در خاک  دشمن بزند.جنرال دینامیک سازنده اف16 دست به توسعه طرح جدید با نام اف16 ایکس ال برای رقابت با اف15 ایی زد  که داری بالهای دلتای شکسته بود و این بالها با بار گذاری  بالا سوخت زیادی  را حمل میکردند.در نهایت  در 24 فوریه   این اف15 ایی بود که به دلیل برد بیشتر توان حمل تسلیحات و چالاکی  بیشتر پیروز رقابت شد. اف15 ایی نسخه ارتقا یافته اف15 دی بود که در ان زمان در خط تولید بود ولی اف16 ایکس ال  با نمونه 16  در تولید فرق داشت . همچنین دو موتوره بودن اف15 در عملیات  تهاجمی اطمینان پذیری بیشتری نسبت به اف16 داشت.در این رقابت تورنادو جی  ار 1 نیز حضور داشت  که البته ان نیز به نفع اف15 ایی کنار رفت.

اف15 ایی به عنوان یک جنگنده تهاجمی برای نفوذ در عمق خاک دشمن و توان دفاعی کمال در برابر شکاری های دشمن از خود ساخته شد

اف15 ایی به عنوان یک جنگنده تهاجمی برای نفوذ در عمق خاک دشمن و توان دفاعی گامل در برابر شکاری های دشمن از خود ساخته شد

در جولای سال 1985  ساخت اولین اف15 ایی اغاز شد و در 11 دسامبر سال 1986 اولین فروند تولید به پرواز در امد.اولین نسخه تولید برای نیروی هوایی در سال 1988 تحویل نیروی هوایی شد و 9 ماه بعد راسما عملیاتی شد.

اف15 ایی نسخه از اف15 بی بود. اگرچه شکل کلی سازه حفظ شده ولی به شدت تقویت  شده بود غلاف موتورها ، چرخ ها و بالها تقویت شده بودند و در ساخت بدنه از مواد ترکیبی و تیتانیوم  بیشتری نسبت به نسخه  شکاری بهره برده شده بود.

کابین دوباره طراحی شده بود . در قسمت جلو مجهز به سه نمایشگر  رنگی 12.7 در 12.7 سانتیمتری و در کابین عقب نیز دارای چهار نمایشگر رنگی  چند کاره  در کنارهم   با ابعاد 15.75 در 15.75 سانتیمتر داشت.رایانه های پرواز تمام دیجیتال  بوده و 30 برابر سریعتر از نسخه  شکاری اف15 بودند. نصب نسخه جدید رادار ای پی جی 70 مجهز به یک حالت روزنه ساختگی  برای  نقشه  بردار از سطح زمین بود . برد رادار برای  نقشه بردار به 300 کیلومتر و برای درگیری هوایی بر یک بمب افکن به 240 کیلومتر می رسید . رادار دارای توان  درگیری همزمان  به چهار هدف را داشت و توان کشف اهداف دریایی و زمینی  را نیز داشت.میتواند جهت انجام عملیات تهاجمی در شب و روز و حملات  دقیق هوایی  سامانه ناوبری شبانه  لانتیرن را حمل کنده که با سامانه دید حرارتی و مسافت یاب لیزری  خود اجازه پرواز در  ارتفاع پایین را در شب به استریک ایگل میدهد. این غلاف دارای  دو سامانه است  یکی سامانه دید شبانه (دید حرارتی) ای ای کیو 13 و سامانه نشان گذاری لیزری ای ای کیو 14.تصاویر این غلاف به راحتی در برار چشمان خلبان بر روی اچ یو دی قابل مشاهده است. به غیر از این غلاف دو غلاف نشان گذاری لیزری لیتینگ ساخت اسرائیل و غلاف نشان گذاری لیزری و ناوبری اسنایپر نیز بر روی استریک ایگل قابل نصب است . غلاف جنگ الکتروینک ای ال کیو 131 و غلاف جنگ الکترونیک ای ال کیو 128 از دیگر تجهیزات الکترونیکی  حمل شده توسط استریک ایگل است.

کابین جلو

کابین جلو

دو نسخه از موتور پرات اندویتنی اف100  بر روی اف15 ایی نصب شد . 134 فروند تولید نخست اف15 ایی  به موتور پرات اندویتنی  اف100 پی دبلیو 220 مجهز شدند که  بر روی اف15 سی و دی نصب شد  و مابقی از موتور پر قدرت تر اف100  پی دبلیو  229  بهره می بردند . نسخه جدید تر 6000 پاوند رانش  بیشتری را برای استریک ایگل فراهم  میکند.

اف15 ایی همانند اف15 سی و دی از مخازن سوخت تطبیقی در کنار ورودی هوا بهره می برد ولی از جمله تفاوت های این مخزن با نسخه نصب شده بر روی اف15 سی و دی  قرار داشتن شش  جایگاه حمل تسلیحات زیر این مخازن است . هر کدام از مخازن سوخت 2304 لیتر سوخت حمل میکند

مخزن سوخت تطبیقی استریک ایگل

مخزن سوخت تطبیقی استریک ایگل

اف15 ایی تقریبا تمامی تسلیحات  نیروی هوایی را حمل می کند . اف15 دارای  21 جایگاه خارجی است که  شامل  یک جایگاه  سه تیره زیر هر بال، شش جایگاه زیر مخزن  تطبیقی در  هر دو سوی زیر بدنه ،  و سه جایگاه  در زیر بدنه  .اف15 ایی  میتواند 10400 کیلوگرم سلاح به صورت اسمی حمل کند.این تسلیحات  شامل  انوع بمب های لیزری  جی بی یو  10 و 12 و 24، 27 و  جی بی یو 15 و ای جی ام 130 ،موشک ماوریک  و انواع بمب های هدایت ماهواره ای و سقوط ازاد.همچنین استریک ایگل از سلاح های دوربرد  ای جی ام 154 و 158 دارای سامانه هدایت ماهواره ای بترتیب با برد 130 و 380 کیلومتر    همچنین  توان حمل تا هشت موشک امرام  و یا  چهار سایندوندر و یا چهار اسپارو  را دارد.

اف15 ایی در زیر بدنه مجهز به دو غلاف لیتینیگ و لانتیرن. این دو غلاف برای ناوبری شبانه و نشان گذاری لیزری به کار می رود

اف15 ایی در زیر بدنه مجهز به دو غلاف لیتینیگ و لانتیرن. این دو غلاف برای ناوبری شبانه و نشان گذاری لیزری به کار می رود

اف15 ایی میتواند سه مخزن سوخت خارجی 2300 لیتری را حمل کند و برد انتقالی ان 5550 کیلومتر ذکر شده است . همچنین شعاع رزمی اف15 ایی ایگل با چهار موشک هوا به هوا و سه مخزن سوخت خارجی و 4 تن سلاح  عدد 1200 کیلومتر  ذکر شده است

در مجموع 219 فروند اف15 ایی تحویل ارتش امریکا  شد .اولین حضور عملیات  اف15 ایی در نبرد جنگ خلیج فارس 1 بوده است.در این عملیات اف15 ایی در عملیات گسترده بر ضد پایگاه های  هوایی عراق و نابودی  سکوهای پرتاب موشک های اسکاد عراق وارد عمل شد که موفقیت زیادی در عملیات های شبانه داشت . در این عملیات  اف15 ایی مسئول نابودی 18 جنگنده عراقی رو زمین  با کمک بمب های لیزر جی بی یو 12 و خوشه ای  سی بی یو 87 بود. همچنین اف15 ایی پیروزی هوایی نیز داشت  که با پرتاب یک بمب هدایت لیزری  جی بی یو 10 و برخورد ان به بالگرد میل24  که تازه سربازان را پیاده کرده بود و در حال بلند شدن بود به دست امد .

اف15 ایی بعد از پایان جنگ به صورت دائم  بر فراز مناطق پرواز ممنوع عراق  پرواز میکرد.چندین بار در پی نقض  مناطق پرواز ممنوع از سوی عراق و یا  شلیک موشک های  سام عراقی به طرف جنگند های امریکا بر فراز این مناطق، دست به حملات تلافی جویانه زدند .

اف15 ایی در سال 1999 بر ضد یوگسلاوی نیز به کار رفت. 26 فروند اف15 ایی در این عملیات  حضور داشتند که در نابودی بخش از توان هوایی یوگسلاوی بر روی زمین   نقش مهمی را بازی کردند.

در تمامی طول عملیات در نبرد افغانستان  حضور داشت  و در مراحل  اول دست به پرواز های بلند  انتظاری  با کمک سوختگیری هوایی بر فراز مناطق مختلف افغانستان برای کشف و انهدام اهداف میزد . در عراق  نیز در سال 2003 حضور فعال داشت  و دست  کم 63 جنگنده این ارتش  را روی زمین  هدف قرار داد و همچنین نابودی 60 % از گارد ریاست جمهوری عراق  به استریک ایگل نسبت داده میشود.همچنین  استریک ایگل  در عملیات بر ضد غزافی نیز حضور داشت.

همکنون  اف15 ایی در ارتش امریکا برنامه  ارتقاء را پشت سر می گذارد.هسته مرکزی این برنامه ارتقا نصب رادار ارایه  فازی ای پی جی 82  است. این رادار  ترکیبی  از پردازنده  رادر ای پی جی 82   سوپر هورنت و دیش  رادار ای پی جی 63 وی 3 است که بر روی تعداد  محدودی از اف15 سی ارتش امریکا نصب شده است.همچنین عمر بدنه نیز افزایش خواهد یا تا دست کم  تا سال 2030 در خدمت باقی بمانند . در حالی که  نسخه شکاری اف15 با اف22 جایگزین شد ولی هیچ جایگزین برای اف15 ایی وجود ندارد اگرچه برنامه ای با نام اف35 ایی که یک نسخه دو سرنشینه    تهاجمی  اف35 همکنون در حال بررسی است.

اولین مشتری خارجی استریک  ایگل عربستان  سعودی بود . عربستان قبل از جنگ خلیج فارس در دهه 1980 یک بار تلاش به خرید اف15 ایی کرد ولی موفق نبود در سال 1991  تلاش  دیگر را اغاز کرد . عربستان که در دهه 1980  نسخه شکاری سی  و دی را به دست اورده بود خواهان یک نسخه تک سرنشینه  تهاجمی با نام اف15 اچ شد که کنگره با توسعه  این  طراحی مخالفت کرد بعد از ان نسخه دو سرنشینه  ای بر اساس استریک ایگل با نام اف15 اس برای عربستان  در سال 1993 در نظر گرفته شد.عربستان 72 فروند اف15 اس را بین سال های 1995 تا 2000 میلادی را تحویل گرفت.اف15 اس عربستان  از نسخه امریکایی ساده تر بود .دارای رادار نسخه ساده تر ای پی جی 70  بود که فاقد  توان نقشه بردار از سطح زمین است. همچنین عربستان مجموع ساده تری از غلاف ناوبری لانترین را دریافت کرد  که دارای توان ناوبری  ساده تری در شب بود.همچنین در سال 2011 عربستان سفارش برای خرید 84 فروند اف15 اس ای را داد. این نسخه دارای  رادار ارایه فازی ای پی جی 63 وی 3 است که توان درگیر همزمان  با هشت هدف را دارد و از موتور جنرال التریک اف110 جی ایی 129 بهره می برد. این نمونه دارای سامانه تصویر ساز حرارتی برای کسب غیر فعال هدف، هشدار دهنده تصویر ساز فروسرخ با توان هشدار در مورد نزدیک شدن موشک به جنگنده است .این نمونه در سال 2014 پرواز کرده و در سال 2016 وارد خدمت این ارتش شد   و قرار است تا اف15 اس قبلی نیز شامل  ارتقا به این مدل شوند.

اف15 اس نیروی هوایی عربستان

اف15 اس نیروی هوایی عربستان

F-15SA

F-15SA

اسرائیل نیز که مانند عرسبتان در دهه 1970 و 1980 نسخه های شکاری را در خدمت داشت در سال 1993 تصمیم به سفارش  نسخه تهاجمی  استریک  ایگل گرفت. نسخه اسرائیلی  کهF15I شناخته میشود در سال 1997 پرواز و در سال  1998 تحویل اسرائیل شد.کل سفارش 25 فروند بود.اسرائیل این پرنده را رام به عبری به معنی تندر نمود.این نمونه دارای موتور  اف100 پی دبلیو 229 مشابه   نسخه  های تولید اخر اف15 ایی ارتش امریکا بود و با موتور  F16I نیروی هوایی اسرائیل  مشترک است و دارای  رادار ای پی جی 70 مشابه نسخه امریکایی سامانه جنگ الکتریک ناوبری،اچ یو دی و نمایشگر و کلاه پرواز  ساخت صنایع دفاعی  اسرائیل بود.اسرائیل از غلاف لانترین و غلاف بومی لیتینیگ بر روی اف15 خود بهره می برد و چند نوع بمب  و موشک  هوا به زمین و هوا به هوا بومی بر روی اف15 خود نصب کرده است .

F15I ازتش اسرائیل

F15I ازتش اسرائیل

کره جنوبی  نسخه تهاجمی را تنها در خدمت دارد . این ارتش  در سال 2003 برای  مقابله با سوخوی30 ارتش  چین دست به سفارش اف15 کا زد  که نسخه  از اف15 ایی است . این نمونه در داخل کره تولید شد. در مرحله نخست  40 فروند سفارش  داده شد ولی در نهایت تعداد تولید  به 61 فروند رسید . اولین اف15 کا در سال 2005 در کره  تولید شد و از سال 2006 وارد خدمت شد. اف15 کا کره ای از موتور جنرال  الکتریک اف110 جی 129 بهره میبرد  که با موتور های اف16 این ارتش  یکسان است . 88 فروند موتور در صنایع سامسونگ برای استریک ایگل ها تولید شد. از دیگر تجیهزات نسخه کره ای می توان به هشدار دهنده راداری ای ال ار 56 سی، سامانه های جنگ الکترونیک ای ال کیو 135 ام  ،پخش کننده شراره و پوشاله  ال ال ایی 47 ،سامانه ارتباطی لینک 16 و سامانه ناوبری بر پاییه  جی پی اس و رادار ای پی جی 63 وی 1  اشاره کرد. ای پی جی 63 وی 1 نتنها دارای  یک حالت نقشه برداری از سطح زمین است بله توان  کشف و درگیری  با اهداف دریایی را نیز دارد و احتمالا به زودی به نسخه ای پی جی 63  وی 3 با توان ارایه فازی ارتقاء پیدا خواهد کرد. استریک ایگل کره ای مسلح به امرام و سایندوندر  نسخه ایکس ، بمب هدایت  ماهواره ای و لیزری ، موشک های  اسرائیلی  پوپی  و موشک کروز تهاجمی اسلم و موشک ضد کشتی هارپون مسلح است .

اف15 کا نیروی هوایی کره جنوبی

اف15 کا نیروی هوایی کره جنوبی

سنگاپور اخرین مشتری استریک  ایگل بود . این کشور نسخه  24 فروند  اف15 ای جی را در سال 2005 سفارش داد که تا زمان  ورود به خدمت نسخه SA  نیروی هوایی عربستان پیشرفته ترین نسخه استریک ایگل  است. این نمونه دارای  رادار اریه فازی ای پی جی 63 وی 3 و موتور جنرال الکتریک  اف110 جی ایی 129 (مشابه نسخه کره جنوبی و اسرائیلی) است و توان حمل سلاح های  دوربردی همچون  ای جی ام  154 و 158 را دارد.

برای خواندن مقاله جایگاه اف15 ایی استریک ایگل  در بین رقیبان  اینجا را کلیک کنید

مشخصات F15E استاریک ایگل
تولید کنندهامریکا، بوئینگ
تعداد خدمه2 خدمه
طول و ارتفاع19.43 متر و 5.63 متر
وزن خالی14300 کیلوگرم
بیشترین سرعت2660 کیلومتر برابر با 2.5 ماخ
برد5552  کیلومتر با تمام سوخت قابل حمل در داخل و خارج بدنه بدونه مهمات.1270 کیلومتر با 7 تن مهمات و غلاف خارجی
سقف پرواز18200 متر
موتوردو دستگاه موتور پرات اندو ویتنی اف110 -229 با توان 29000 پاوند با پس سوز
تسلیحاتتوان حمل 10 تن مهمات در 15 جایگاه خارجی شامل تا 8 موشک هوا به هوای امرام،یا چهار اسپارو ویا  امرام به همراه چهار سایندوندر ،تا 12 بمب خوشه ای و یا 6 موشک ماوریک انواع موشکهای ضد کشتی هارپوم ،تا یک بمب یک تنی هدایت شوند AGM130. ،تمامی بمبهای لیزری نیروی هوایی امریکا به همراه تمام ی بمب های هدایت ماهواره ای نیروی هوایی امریکا.

ترجمه :عبدالحمید تارخ