شرکت گرومی که امروزه بخشی  از نروث روپ  است در دهه ۱۹۵۰ یکی از فعال ترین شرکتهای نظامی غربی بود .این شرکت برای نیروی هوایی و دریایی هواپیما می ساخت و دستاوری مانند بمب  افکن اونجر در جنگ جهانی دوم برای نیروی دریایی امریکا داشت

در سال ۱۹۵۵ نیروی دریایی امریکا به یک هواپیما هشدار دهنده زود هنگام نیاز داشت که بتواند از روی ناو هواپیما بر دست به عملیات بزند.

گرومی شروع به کار روی نصب یک رادار روی هواپیمای سی-۱  کرد . سی -۱ یکی هواپیمای دو موتوره موتور پیستون بود که توسط خود گرومی ساخته شده بود و دارای نقش یک ترابری ناو نشین برای رساندن تداروکات  به ناو های هواپیما بر بود.

گرومی تصمیم گرفت تا یک رادار ای پی اس -۸۲ را روی سی۱ نصب کنند که نام هواپیمای جدید  ایی ۱ بود(۱ (E-.این هواپیما وارد خدمت شد و در دهه ۱۹۶۰ در مجموع ۸۸ فروند از ان ساخته شد ولی نیروی دریایی نیاز به هواپیمای  پر سرعت تر و دوربردتر را داشت. در واقع  ایی-۱ یک راه حل موقت بود

گرومی همچنان که برای تامین نیاز فوری نیروی دریایی امریکا دست به تولید ایی ۱ از سال ۱۹۵۹ میزد  روی یک طرح جدید که شبیه سی۱ بود ، نیز کار را اغاز کرد. نتیجه کار هواپیمایی جدید ایی-۲ هاوک ای بود(E-2 Hawkeye) که در سال ۱۹۶۰ اولین بار به پرواز در امد.

“””””””اواکس یک رادار پرنده است. از انجایی که زمین  گرد است رادار زمینی حتی در بهترین حالت تنها می توانند ارتفاع پست را تا برد ۴۰ کیلومتر پوشش دهد انهم در شرایطی که منطقه  وسیع و بدون مانع باشد. در مناطق کوهستانی پوشش ارتفاع پست با رادار زمینی  غیر ممکن است زیرا کوه ها و پستی و بلندی زمین  مانع دید رادار  می شوند.  ولی اواکس چنین مشکلی را ندارد. حتی می تواند هدفی را روی زمین  رسد کند و بسته به ارتفاع پرواز حتی تا ۳۰۰ کیلومتری می تواند هر  هدفی  را در ارتفاع چند  متری زمین  مشاهده کند از این رو هیچ شبکه دفاع هوایی بدون اواکس کامل نیست. همچنین  متحرک بود و سرعت جابجای  بالا اواکس این امکان را می دهد که تنها در عرض چند ساعت هزاران  کیلومتر از اسمان را جستجو کرد کاری  که برای  انجام ان نیاز به چندین رادار است و تازه ان رادارها  نیز در نهایت ارتفاع پست را پوشش نمی دهد“”””””

ایی -۲ بسیار شبیه سی-۱ بود . دارای  بالی در بالای بدنه بود و جمع شونده برای جایگیری کمتر روی ناو هواپیما بر بود و از دو موتور بهره می برد.  دارای سکان عمومی مانند سی-۱ بود ولی سی ۱ دارای  دو سکان عمودی بود ولی ایی ۲ دارای چهار سکان عمودی بود . ایی۲ برای دست یابی به سرعت بیشتر از دو موتور توربوپراپ استفاده میکرد در حالی که ایی-۱ دارای موتور پیستونی بود  . موتور ایی ۲از نوع  الیسون تی ۵۶ – ای۸ /۸ ای بود که دارای  قدرت ۴۰۵۰ اسب بخار بود  و مدلهای از این موتور  تا قبل از این روی سی ۱۳۰ و پی ۳ نصب شده بود.موتور دارای یک ملخ چهار تیغه بود   و از یک رادار  AN/APS-96   با یک انتن چرخشی بر روی بدنه  به شکل بشقاب  بهره می برد. این رادار بر روی باند بی کار می کرد و دارای برد ۳۷۰  کیلومتر  بود و ۶ دور در دقیقه  می چرخید و میتواند هر هدفی را از ارتفاع  ۵ تا ۹۱۰۰ متری کشف کند.  رادار بر روی فرکانس  یو اچ اف کار میکرد که اختلال پذیری کمتر در سطح دریا و شرایط اب و هوایی نامناسب دریا داشت

ایی-1 (هواپیمای عقبی) و ایی-2 ای (هواپیمای جلویی)

ایی-۱ (هواپیمای عقبی) و ایی-۲ ای (هواپیمای جلویی)

هواپیما دارای شش  خدمه بود که شامل  خلبان، کمک خلبان، مهندس پرواز و سه کاربر رادار که پشت صفحه های گرد تک رنگ بزرگی قرار داشتند. دو نفر از افسران کاربر رادار و نفر سوم فرمانده انها بود که در میانه بدنه هواپیما جا داشتند . همچنین این سه کاربر  مسئول استفاده از چندین سامانه هشدار دهنده، جنگ الکترونیک و شناسایی دوست از دشمن را داشتند.

اولین نسخه تولید که E-2A نام داشت در سال ۱۹۶۴ وارد خدمت شد و ۵۹ فروند از ان ساخته شد و در سال ۱۹۵۹ خط تولید بسته شد. ایی۲ ای مشکلاتی داشت که نیروی دریایی را کلافه کرده بود. در مرحله اول به عنوان هواپیمای که از اولین سامانه رایانه ای کنترلی برای  طبقه بندی اطلاعات رادار بهره می برد دارای مشکلات بالای در پرواز  بود و همچنین برای چند ماه مشکلاتی در سازه کل ناوگان را زمینگیر  کرد تا گرومی این بار با اصلاحاتی نسخه جدید ای-۲ بی را به نیروی دریایی پیشنهاد کند.

ایی-۲ بی دارای یک سامانه ارتباطی پیشرفته تر برای ارسال اطلاعات برای ناو های ارتش امریکا ویا دیگر گریندگان مجاز و همچنین یک رایانه دیجیتال  که جای رایانه انالوگ در مدل قبلی را گرفت.این نسخه در سال ۱۹۶۹ وارد خدمت شد و تا سال ۱۹۷۱ در مجموع ۴۹ فروند نسخه A به نسخه بی ارتقا یافتند

ایی ۲ بی یک  راه حل موقت بود زیرا در اواخر دهه ۱۹۶۰ گرومی روی یک نسخه پیشرفته کار میکرد که ایی ۲سی نامیده میشد.

ایی ۲ سی که  اصلیترین نسخه  ایی ۳ است  در نسخه های تولید دارای چندین نوع رادار بود ولی نخستین نسخه های تولیدی دارای رادار  ای پی اس ۱۲۰ بود  .  دو فروند ایی ۳ ای در سال ۱۹۷۱ به  مدل سی بروز رسانی شدند تا ازمایشات مربوط طی شود

ایی-2 بی

ایی-۲ بی

این نسخه در سال ۱۹۷۳ وارد خدمت شد

رادار ای پی اس ۱۲۰ دارای برد ۴۵۰ کیلومتر بود و می توانست  ۶۵۰  هدف را رهگیری کند . همچنین این توان را داشت که حتی اهداف پرواز کننده در ارتفاع ۲ متری سطح اب را  کشف کند این مسئله بسیار مهم بود زیرا در دهه ۱۹۷۰- ارتش امریکا با موشک های پرواز کننده در ارتفاع پایین روبرو بود. همچنین توان کشف بالگرد های ایستاده بر فراز اب را نیز داشت

دارای هشدار دهنده  رادار AN/ALR-59  رایانه جدید او ال-۷۷ ،سامانه ناوبری و فرود روی ناو AN/ASN-92  و ۱۱ انتن برای ارسال و دریافت اطلاعات مختلف بود.

همچنین ایی-۲ سی از موتور قویتر  تی ۵۶ – ای ۴۲۲ با توان ۴۹۱۰ اسب بخار بهره می برد ولی بعد از مدتی در خط تولید موتور تی ۵۶ ای ۴۲۵ روی هواپیما نصب شد که دارای  قدرت بیشتری بود(۵۱۰۰ اسب بخار) و از ملخ کامپوزیت بهره می برد.

هواپیما دارای بیشترین سرعت ۶۰۰ کیلومتر بر ساعت بود و برد ان ۲۵۰۰ کیلومتر بود

در سال ۱۹۷۶ تمامی ایی ۲سی طی ارتقائی به رادار ای پی اس ۱۲۵ تجهیز شدند که ۱۵% برد  بیشتری داشت و دارای پردازنده  های سریعتری بود  و میتوانست حتی اهداف زمینی  را نیز کشف و رهگیری کند.  نمونه های که به رادار ای پی اس ۱۲۰  و ۱۲۵ مجهز شدند گروپ ۰ نامیده شدند

گروپ۱ نسخه بعدی تولیدی از همان مدل ای۲ سی بود که دارای راداری ای پی اس ۱۳۸ بودند . این رادار توان این را داشت که تنها به میزان مورد نیاز دست به انتشار  امواج راداری برای کاهش شناسایی ان توسط سامانه هدای غیر فعال بزند.در این  مدل همچنین ظرفیت حافظه رایانه از ۱۶ کیلوبایت به ۴۸ کیلوبایت افزایش یافت و سامانه هشدار  دهنده راداری جدید روی ان نصب شد .همچنین این رادار میتوانست ۲۴۰۰ هدف را رهگیری کند که بسیار بیشتر از ۶۰۰ فروند در مدل قبلی بود . این نسخه دارای خط ارتباط خاص برای ارتباط با اف۱۴ تامکت بود. این خط ارتباطی می توانست  تصاویر رادار ایی۳ را به اف۱۴ منتقل کند ویا بدون اینکه رادار اف۱۴ هدف را ببیند ، مختصات هدف را برای شلیک موشک فونیکس به تامکت ارسال کند. ۱۸ فروند از این مدل تولید شد

ایی-2 سی ارتش ژاپن

ایی-۲ سی ارتش ژاپن

گروپ۲ اخرین دسته تولید ای۲ سی بود  که در سال ۱۹۹۲ وارد خدمت شد که دارای رادار ای پی اس ۱۴۵ بودند که برد ان تا ۶۵۰   کیلومتر افزایش یافته بود و دارای حساسیت بیشتری بود .در این نسخه در کابین افسران رادار دارای صفحه های بزرگ مربی رنگی بودند  و از قلم نوری برای علامت گذاری بر روی  نمایشگرها استفاده میکردند(نمایشگر لمسی است). همچنین گروپ ۲ دارای هشدار دهنده لیزری و  سامانه ناوبری  بر مبنای جی پی اس بود و از لینک ارتباطی ماهواره ای بهره می برد که جای لینک ارتباطی قدیمی که امواج را برای ایستگاه های روی زمین  ویا دریا فرستاده و انها منابع را تغذیه  میکردند گرفت.۷۵ فروند از گروپ ۲ تولید شد. بر اساس گروپ ۲ یک نسخه با نام هاوک ای  ۲۰۰۰ ساخته شده

هاوک ای ۲۰۰۰ دارای همان رادار ای پی اس ۱۴۵ است ولی رایانه مرکزی تعویض شد خط ارتباط داده تقویت شده و همچنین نرم افزار های جدید برای انجام چندین ماموریت در یک زمان  توسط  هاوک ای ۲۰۰۰ روی ان نصب شد. همچنین این نسخه  دارای یک ملخ هشت تیغه بود که باعث کاهش ارتعاشات ، کاهش صدا  و افزایش سرعت به میزان ۲۵ کیلومتر  بر ساعت شد.همچنین کابین خلبان ارتقا یافت و دارای شش نمایشگر رنگی شد.۲۴ فروند از این نسخه  تولید شد که گروپ ۲+ نیز خوانده می شوند

طی یک دهه گذشته نیروی دریایی مدتی به دنبال جایگزین برای ایی ۲سی های فعلی میگشت . جایگزین نسخه ارتقا یافته ای با نام ایی ۳ دی است.از جمله ویژگی های ایی ۳ دی که چشمان اینده نیروی دریایی امریکا است میتوان به  رادار ای پی وای-۹ اشاره کرد. ای وی وای ۹ یک رادار اریه فازی است که کارایی کلی ان بسیار فراتر از رادار ای پی اس ۱۴۹ است.این رادار توان پوشش ۳برابر بیشتر از رادار قبلی  ایی ۳ سی را دارد . همچنین رادار جدید توان کشف ۳۰۰۰ هدف را دارد و میتواند دست به شبیه سازی حرکت  یک هواپیما ختی  در صورت گم شدنش  از دید رادار به هر دلیل  بزند. رادار به صورت ویژه برای کشف نسل ۵ های چون پاکفا و یا جی ۲۰ ساخته شده و البته میزان موفقیت  ان همچنان نا مشخص است

هاوک ایی 2000

هاوک ایی ۲۰۰۰

همچنین ایی ۲ دی دارای خط ارتباط داده برای دادن مختصات هدف برای هدایت موشک استاندارد  ۶ شلیک شونده از ناو های جنگی امریکا است و یا میتواند موشک های چون امرام سی و دی ویا استاندارد ۶ را بدون قفل شلیک کرد و اطلاعات هدف را در اسمان از ایی ۲ دی دریافت کننده.

این نسخه در سال ۲۰۱۰ تست شد و در سال ۲۰۱۴ وارد خدمت شده است . نیروی دریایی برای به دست اوردن ۷۵ فروند از این هواپیما برنامه ریزی کرده است.

غیر از نیروی دریایی امریکا که کاربر اصلی ایی ۲ هاوک ای است چندنی کشور دیگر نیز این هواپیما را سفارش داده و به خدمت گرفته اند. واقعیت این است که ایی-۲ پرکاربردترین و فراگیر ترین  هشدار دهنده زودهنگام جهان است

فرانسه  از جمله مشتریان این هواپیما برای استفاده بر روی ناو های هواپیما بر خود سه فروند ایی ۲ سی را دریافت کرده که دو فروند اتها را به استاندارد هاوکی ایی رسانده است

ژاپن بزرگترین مشتری خارجی هاوک ایی است که در میانه دهه ۱۹۸۰ در مجموع ۱۳ فروند ایی-۲ سی را دریافت کرد و در سال ۲۰۱۴ ژاپن رسما تصمیم به دریافت ایی- ۲ دی نیز گرفته

اسرائیل اولین مشتری خارجی ایی ۲ سی بود که در سال ۱۹۸۱  توانست  چهار فروند ایی-۲ سی را به دست اورد که یکی از کلید های پیروزی اسرائیل در جنگ سال ۱۹۸۲ این هواپیما بود که هر حرکت  نیروی هوایی سوریه را از باندهای پایگاه های هوایی سوریه تحت کنترل داشت و بلافاصله بعد از برخاستن جنگنده های سوری اف۱۵ اسرائیلی به طرف انها هدایت میشدند و بسیاری از انها در هنگام برخواستن (مراحل نخستی برخاستن تا رسیدن به ارتفاع مورد نظر)شکار ایگل های اسرائیلی شدند.اسرائیل در سال ۱۹۹۴  ایی-۲ سی خود را به لوله سوختگیری  هوایی تجهیز کرد و در سال ۲۰۰۲ انها را از خدمت خارج کرد و با یک نسخه بومی جایگزین کرد

مکزیک  توانست  سه فروند از چهار فروند ایی -۲ سی ارتش اسرائیل را بعد از خروج از خدمت ، در سال ۲۰۰۴ به صورت دست دوم دریافت کند

E-2D Advanced Hawkeye

سنگاپور در سال ۱۹۸۷  چهار فروند ایی-۲ سی دریافت کرد که در سال ۲۲۰۷ انها را با یک نسخه اسرائیلی بر مبنایی جت تجاری جی ۵۵۰ و با رادار اسرائیلی جایگزین کرد و هاوک ایی خود را از خدمت خارج کرد

تایوان در سال ۱۹۹۵ توانست چهار فروند ایی-۲ سی دست دوم از امریکا تهیه کند که ایی-۲ تی نامیده شد و در سال ۲۰۰۶ نیز دو فروند ایی-۲ کا دریافت کرد که در واقع هاوک ۲۰۰۰ بودند . تایوان دو فروند از ایی-۲ تی خود را نیز به هاوک ۲۰۰۰ تبیل  کرده است

مصر از سال ۱۹۸۷ توانست پنچ  فروند ایی-۲ سی را به دست اورد و سه فروند دیگر نیز در دو دهه بعد از ان.ایی-۲ سی های مصری به هاوک ای ۲۰۰۰ ارتقا یافتند و مصر در عملیاتی در سال ۲۰۱۵ بر ضد داعش از انها بهر برد

هواپیمای ترابری سی ۲ ای گری هاند

در دهه ۱۹۶۰ بر اساس بدنه ایی-۲  برای جایگزینی هواپیمای ترابری ناونشین سی-۱ طرحی با نام سی-۲ توسعه یافت  که در سال ۱۹۸۶ وارد خدمت شد . این نسخه کاملا مشابه ایی-۲ بود ولی فاقد رادار بود و دارای یک درب بار گیری عقب. سی-۲ دارای موتور الیسون  تی ۵۶ –ای-۸ بود و از یک واحد کمکی استارت برای استارت  در پایگاه های دور افتاده بدون تجهیزات زمینی  بهره میبرد.

سی ۲ دارای چهار خدمه بود و می توانست  در مجموع ۴٫۵ تن بار ویا ۳۹  مسافر با خود حمل کند . بار قابل برخواست برای فرود بر روی ناو ۴٫۵ تن بود ولی برای نشست  و برخواست از روی پایگاه زمین تا  ۶٫۸ تن نیز می توانست  بار حمل کند.در مرحله نخست  بین سال های ۱۹۶۵ تا ۱۹۶۸ تنها ۱۹ فروند سی  ۲ ای ساخته شد و برنامه برای ساخت ۲۴ فروند دیگر لغو شد ولی در سال ۱۹۸۲ نیروی دریایی سفارش ۳۹ فروند دیگر را نیز داد که دارای بدنه تقویت شده و برروز رسانی شده بود و به سی-۲ ار معروف شد

در اینده سی-۲  با وی -۲۲ جایگزین خواهد شد

نام ایی-۲ سی سی-۲
تعداد خدمه ۴ خدمه ۴ خدمه
طول و ارتفاع ۱۷٫۵۶ متر،۵٫۶ متر ۱۷٫۳۰ متر،۴٫۸۵ متر
وزن خالی ۱۸۰۹۰ کیلوگرم ۱۵۳۱۰ کیلوگرم
بیشترین سرعت ۵۵۲ کیلومتر در ساعت ۵۵۳ کیلومتر در ساعت
برد ۲۸۲۴ کیلومتر در پروازهای رزمی ۲۴۰۰ کیلومتر
سقف پرواز ۹۱۰۰ متر ۱۰۲۱۰ متر
موتور دو دستگاه موتور توربو پراپالیسون تی۵۶ ای ۴۲۵ با توان ۵۱۰۰ اسب بخار دو دستگاه موتور توربوپراپ الیسون تی ۵۶ ای ۴۲۵ با توان هر یک ۴۶۰۰ اسب بخار
رادار یک دستگاه رادار AN/APS-145 با رادار بشقابی بر روی بدنه با برد کشف ۶۰۰ کیلومتر توان کشف ۲۴۰۰ هدف و کنترل  ۴۰ هدف ندارد

 ترجمه:عبدالحمید تارخ

 2142948

51+

کاربرانی که این مطلب را پسندیده اند:

  • avatar
  • avatar
  • avatar

22 دیدگاه

  • اقای تارخ موتور توربوپراپ برای رادار های اواکس اختلال ایجاد نمی کنن؟؟؟بعد درمورد هلیکوپتر اواکس مطالبی شندیم ایا واقعیت دارد؟؟؟

  • درود. آقای تارخ چرابعضی کشورها برای نیروی هوایی شون تجهیزات وهواگردهای نیروی دریایی میخرن؟ مثل همین آواکس درنیروی هوایی اسراییل یا تامکت درپیش از انقلاب برای ایران یا سایر کشورها مثل ژاپن یا استرالیا چه تفاوت اساسی بین نسخه‌های نیروی هوایی ودریایی وجود داره؟  سوال بعدی اینکه رادار این آواکس با آواکس سنتری برای نیروی هوایی متفاوته؟ قیمت‌هاشون چطور؟

  • سلام جناب تارخممنون از مقاله ارزشمندتونخیلی کامل و جامع بوددقیقا مثل همیشهجناب تارخ الان وباتوجه به موقعیت فعلی ایران میتونه خواپیماهای آواکس رو خریداری کنه یا نه؟؟؟کلا چند نوع آواکی در جهان ساخته شده و فرقشون با هم چیه و کدومشون گرونت ودارای قابلیتهای بیشتری هستند و قیمتشون در چه سطحی هست؟؟؟آیا خرید اواکس با توجه به این که دردرون مرزهای کشور مورد استفاده قرار میگیره وحالت تدافعی داره برای ایران درشرایط فعلی امکان پذیر هست یانه؟؟؟باتشکرمجدد از شما

    • نویسنده

      سلام دست کم ما،بیش از پانزده مدل اواکس داریم ولی بین انها ایی۷۶۷ و ۷۳۷ گرانتر هستند و تفاوت انها هم در کارایی رادار و برد خود هواپیما است . اگرچه دفاعی است ولی بدون شک مخالفت میشه زیرا واکنش مارو افزایش میده

      • با سلام اگه می شه یه مقاله در مورد قیمت انواع تسلیحات مثل جنگنده ، هواپیمای ترابری ، آواکس ، هلیکوپتر ، تانک ، توپ ، سامانه های پدافندی ، ناوچه و … بنویسد در ضمن خیلی سایت خوبی دارید من هر روز یه سر به این سایت می زنم

  • میخواستم بدونم قبل انقلاب ایران میتونست این اواکس رو تهیه کنه یا مثل اف ۱۱۱ و اف ۴ جی امریکا بازم مخالفت میکرد و اینکه سقوط جنگنده ها در هر کشوری پیش میاد ولی چرا خلبان های ایرانی نمیتوانند ایجکت کنند مثل سقوط فانتوم در سال پیش و متاسفانه این نمونه اخیر؟؟؟

    • نویسنده

      سلام ایران قبل از انقلاب اواکس سفارش داد الان در خدمت عربستان است و اف۱۱۱ هم میخواست بخره ولی امریکا مخالفت کرد… از قرار معلوم هم این حادثه و هم حادثه قبلی فانتوم در هنگام فرود به دلیل نقص فنی رخ داده

  • اقای تارخ نسخه اسرائیلی کاملا ساخت خود اسرائیل هست یا کمک امریکا را داره ظاهرا کمی هم بازار امریکا را خراب کرده