میل-۳۵ پی؛ فینیکسِ خانواده هایند
فراز شکران
هلیکوپترهای خانواده میل-۲۴ و میل-۳۵ از شناختهشدهترین بالگردهای تهاجمی و چندمنظوره ساخت شوروی و روسیه به شمار میروند؛ بالگردهایی که طی دهههای گذشته در کشورهای مختلف جهان به خدمت گرفته شدهاند. با این حال، افزایش سن ناوگان میل-۲۴ و دشواری جایگزینی تمام این بالگردها با نمونههای جدیدتر، نیاز به راهکاری کمهزینهتر و در عین حال مدرن را به وجود آورد.
در پاسخ به همین نیاز، شرکت روستک و مجموعههای وابسته به صنعت هوانوردی روسیه، بستههای نوسازی متعددی را برای خانواده هایند ارائه کردند که یکی از جدیدترین نمونههای آن میل-۳۵ پی است؛ بالگردی که در منابع روسی با لقب «فینیکس» (Phoenix) نیز شناخته میشود.
میل-۳۵ پی را نباید صرفاً یک مدل کاملاً جدید از خانواده میل-۳۵ دانست. این بالگرد در اصل حاصل مجموعهای گسترده از تغییرات و ارتقاها بر روی نمونههای قدیمیتر خانواده هایند، از جمله میل-۲۴ وی و میل-۲۴ پی، است. به همین دلیل، در صورت مناسب بودن وضعیت سازه و تجهیزات بالگردهای قدیمی، میتوان این بسته ارتقایی را روی آنها اجرا کرد. البته امکان تولید بالگرد جدید نیز وجود دارد.
هدف اصلی این برنامه، بازگرداندن بالگردهای قدیمی به چرخه عملیاتی و مجهز کردن آنها به فناوریهای جدید است. بر اساس اطلاعات ارائهشده، اجرای این بسته میتواند عمر عملیاتی بالگرد را تا حدود ۴۰ سال یا ۴۰۰۰ ساعت پرواز افزایش دهد؛ هرچند این ارقام به وضعیت سازه و شرایط هر فروند بستگی دارد و در برخی موارد میتواند بیشتر نیز باشد.
چرا نسل جدید میل-۳۵ یک ارتقا است؟
یکی از نکات جالب درباره میل-۳۵ پی این است که نسل جدید این خانواده برخلاف تصور اولیه، الزاماً به معنای ساخت یک بالگرد کاملاً جدید نیست.کشورهای زیادی در جهان همچنان تعداد قابل توجهی میل-۲۴ در اختیار داشتند، اما بسیاری از این بالگردها به پایان عمر عملیاتی خود نزدیک شده بودند. از سوی دیگر، خرید تعداد زیادی بالگرد جدید برای جایگزینی کامل این ناوگان، برای بسیاری از کشورها هزینه بسیار بالایی داشت.
بنابراین راهکار منطقی، توسعه یک بسته نوسازی عمیق بود؛ بستهای که بتواند بخش زیادی از قابلیتهای یک بالگرد مدرن را با استفاده از بدنه و سازه بالگردهای موجود در اختیار مشتری قرار دهد.در نتیجه، میل-۳۵ پی را میتوان نوعی فینیکس برای خانواده هایند دانست؛ بالگردی که قرار است از دل یک سازه قدیمی، تواناییهای یک سامانه مدرن را استخراج کند.البته برخی ویژگیهای اصلی نسلهای قبلی همچنان حفظ شدهاند؛ از جمله ارابه فرود جمعشونده، بالچههای نسبتاً بلند، سازه سهپایلونی بالها و پروانه دم سهتیغه.این بالگرد نخستین بار در سال ۲۰۱۸ در یک نمایشگاه نظامی در پاریس معرفی شد و تولید آن نیز از سال ۲۰۲۰ مطرح شده است.
موتور و پیشرانه
میل-۳۵ پی بهصورت استاندارد از دو موتور TV3-117VMA استفاده میکند. توان هر یک از این موتورها حدود ۲۲۵۰ اسببخار است.با این حال، در صورت درخواست مشتری، امکان استفاده از موتورهای مورد استفاده در میل-۳۵ ام نیز وجود دارد. این موتورها توان هرکدام را به حدود ۲۴۰۰ اسببخار میرسانند.از نظر عملکرد، میل-۳۵ پی در برخی زمینهها حتی از میل-۳۵ ام مدرنیزه نیز تفاوتهایی دارد. میل-۳۵ ام از بالچههای کوتاهتر، ارابه فرود ثابت، وزن کمتر و سرعت کروز بالاتری برخوردار است و سقف پروازی آن حدود ۵۴۰۰ متر عنوان شده است.
همچنین در میل-۳۵ ام از پروانه دم X شکل استفاده شده و در طراحی ملخهای اصلی آن از تجربیات حاصل از پروژه میل-۲۴ LL و PSV استفاده شده است. این تغییرات موجب افزایش قابل توجه سرعت شدهاند؛ بهطوری که در برخی منابع افزایش سرعت نهایی تا حدود ۱۳ درصد و افزایش سرعت کروز تا حدود ۳۰ درصد عنوان شده است.
سامانه توپ
یکی از تغییرات مهم در میل-۳۵ پی، تغییر سامانه توپ است.در این مدل، برجک توپ چرخان و کنترل از راه دور NPPU-23 متعلق به میل-۳۵ ام نصب شده است. این برجک به یک قبضه توپ دو لول متحرک ۲۳ میلیمتری GSh-23V مجهز است و ظرفیت مهمات آن حدود ۴۵۰ گلوله عنوان شده است.این سامانه در قسمت زیرین دماغه نصب شده است؛ در حالی که در نمونههای قبلی، سامانه NPU-30 با توپ دو لول ثابت GSh-30K در قسمت جلویی و سمت راست بدنه قرار داشت.در برخی منابع همچنین امکان نصب نارنجکانداز ۳۰ میلیمتری بهجای سامانه توپ مطرح شده است، هرچند این قابلیت در همه منابع تأیید نشده است.
سامانههای اویونیک و کنترل آتش
یکی دیگر از مهمترین بخشهای برنامه نوسازی، تغییر گسترده در اویونیک و سامانههای کنترل پرواز و تسلیحات است.میل-۳۵ پی به رایانه دیجیتال تیراندازی PrVK-24-2 مجهز شده است که در مقایسه با سامانههای قدیمیتر، اطلاعات دقیقتری برای نشانهروی و استفاده از تسلیحات ارائه میکند.همچنین سامانه ناوبری و نمایش اطلاعات KNEI-24E-1 در این بالگرد نصب شده است. این سامانه میتواند اطلاعات ماهوارهای، نقشههای دیجیتال و مسیرهای پروازی ذخیرهشده را روی نمایشگر چندمنظوره رنگی یا MFD نمایش دهد.این مجموعه شامل اجزایی مانند رایانه MVK، سه نمایشگر چندمنظوره MFD، نمایشگر سربالا ILS-31 HUD، خلبان خودکار PKV-8-35، سامانه ناوبری VIMN-95-35 مطابق استانداردهای VOR/ILS و فاصلهیاب DME VND-94 است.خلبان خودکار PKV-8-35 نیز امکان پرواز خودکار در مسیر از پیش تعیینشده را فراهم میکند.در بخش ارتباطات نیز رادیوهای جدید Prima-KV نصب شدهاند و یک سامانه دیجیتال پشتیبان ESIS نیز به مجموعه تجهیزات اضافه شده است.همچنین تجهیزات روشنایی بالگرد با عینکهای دید در شب یا NVG سازگار شدهاند.
سامانههای شناسایی، جستوجو و هدفگیری
میل-۳۵ پی از سامانه نشانهروی الکترواپتیکی GOES-321MK، متعلق به مجموعه OPS-24N-1L، استفاده میکند.این سامانه از یک مسافتیاب لیزری، سامانه نشانهروی تلویزیونی و حسگر فروسرخ تشکیل شده و برای جستوجو و رهگیری اهداف زمینی به کار میرود و در زیر دماغه سمت راست کنار برجک توپ به شکل یک گوی قرار دارد.محفظه کروی و چرخان GOES-321MK در قسمت زیرین دماغه و در سمت راست برجک توپ قرار گرفته است.بر اساس مشخصات ارائهشده، این سامانه میتواند هدفی در ابعاد یک تانک را از فاصله حدود ۱۰ کیلومتری کشف و از فاصله حدود ۸ کیلومتری شناسایی کند.
ارتقای سامانههای دفاعی
یکی از مهمترین بخشهای نوسازی میل-۳۵ پی، تغییر سامانههای دفاعی و هشداردهنده است.
سامانه قدیمی اخلالگر فروسرخ L166V-11E Ispanka یا Hot Brick حذف شده است. در نتیجه، پوشش استوانهای کوچکی که در قسمت عقب بدنه و پشت محفظه واحد نیروی کمکی یا APU قرار داشت نیز حذف شده است.در مقابل، وظیفه مقابله با جستوجوگرهای فروسرخ موشکهای ضدهوایی به یک اخلالگر لیزری جهتدار واگذار شده است که در زیر تیر انتهایی قرار گرفته است.از تغییرات مهم دیگر، نصب محفظههای استوانهای حاوی حسگرها و سامانههای هشداردهنده فرابنفش L370-2-01 در زیر پایلونهای خارجی بال است. این سامانه برای شناسایی موشکهای ورودی به کار میرود.سامانه شناسایی «خودی و بیگانه» یا IFF Parol نیز در مجموعه تجهیزات قرار دارد. این سامانه از دو آنتن مثلثی کوچک تشکیل شده که یکی در قسمت پشتی پوشش کابین خدمه و دیگری در زیر تیرک دم قرار دارد.سامانه هشدار راداری Berjoza SPO-15LM (L006) نیز از دیگر تجهیزات دفاعی است. این سامانه از سه آنتن استفاده میکند؛ دو آنتن در طرفین بخش جلویی بدنه و یک آنتن در قسمت مربوط به لبه فرار قرار گرفته است.همچنین شش پرتابگر برای مجموعاً ۳۲ هدف فریبدهنده فروسرخ و راداری از نوع ASO-2V-02 در نظر گرفته شده است.
سامانه تسلیحاتی ضدزره
یکی از تغییرات اساسی، حذف سامانه موشکی Šturm-V یا RS-AT-6 Spiral است که از هدایت فرمانی نیمهخودکار در خط دید یا SACLOS استفاده میکرد.این سامانه با موشکهای مدرنتر 9M120-1 اتکا-VM و همچنین سامانه ویخر-ام جایگزین شده است.موشک اتکا از هدایت نیمهخودکار پرتو لیزر استفاده میکند و امکان حمل تعداد بیشتری موشک نسبت به برخی پیکربندیهای قدیمی فراهم شده است.بر اساس اطلاعات ارائهشده، موشکهای اتکا در محفظههای حمل و پرتاب APU-8 قرار میگیرند و این آرایش میتواند امکان حمل حداکثر ۱۶ موشک ضدزره را فراهم کند؛ در حالی که در برخی نمونههای قبلی تعداد موشکهای ضدزره کمتر بود.
سامانه ویخر-ام نیز از موشک 9A4172K استفاده میکند که آن هم دارای هدایت نیمهخودکار پرتو لیزر است.در کنار این تسلیحات، موشک کوتاهبرد ضدهوایی ایگلا – ام با هدایت فروسرخ غیرفعال نیز در مجموعه تسلیحاتی قابل استفاده قرار دارد.
موضوع جالب دیگری که در تاریخ توسعه خانواده میل-۲۴ وجود دارد، پیشنهاد نصب مسلسل ۱۲٫۷ میلیمتری Kord در قسمت پشتی در جانبی محفظه بار است.این طرح در دهه ۱۹۹۰ مطرح شد، اما در ارزیابیها چندان موفق ظاهر نشد. یکی از مشکلات مطرحشده این بود که برد مؤثر چنین سلاحی نسبت به برخی گزینههای دیگر محدودتر است و اپراتور برای استفاده از آن باید در وضعیت نامناسبی قرار بگیرد.ضمن اینکه Kord بیشتر برای مقابله با اهداف سبک و نیمهزرهی مناسب است و اساساً جایگزینی برای تسلیحات تخصصی ضدتانک سنگین محسوب نمیشود.در میل-۳۵ پی نیز امکان نصب مسلسل Kord در پشت درهای جانبی محفظه بار مطرح شده است.
افزایش قابلیت حمل تسلیحات
میل-۳۵ پی توانایی حمل مجموعه گستردهای از تسلیحات زیربالی را دارد. حداکثر وزن تسلیحات خارجی حدود ۲۴۰۰ کیلوگرم عنوان شده است.
تسلیحات قابل استفاده شامل موارد زیر است:
-
موشکهای ضدتانک 9M120-1 اتکا-VM با هدایت لیزری نیمهخودکار؛ حداکثر ۱۶ فروند.
-
موشکهای ضدتانک 9A4172K / 9K121M ویخر-ام ؛ حداکثر ۱۲ فروند.
-
موشکهای کوتاهبرد ضدهوایی 9M342 ایگلا-ام ؛ حداکثر ۱۲ فروند.
-
لانچر راکتی UB-32A-24 شامل ۳۲ راکت S-5 با کالیبر ۵۷ میلیمتر؛ حداکثر چهار بلوک.
-
لانچر راکتی B-8V-20 شامل ۲۰ راکت S-8 با کالیبر ۸۰ میلیمتر؛ حداکثر چهار بلوک.
-
لانچر راکتی B-13L شامل پنج راکت S-13 با کالیبر ۱۲۲ میلیمتر؛ حداکثر چهار بلوک.
-
راکتهای غیرهدایتشونده S-24 با کالیبر ۲۴۰ میلیمتر؛ حداکثر دو فروند.
-
غلافهای توپ UPK-23-250، هرکدام مجهز به توپ دو لول ۲۳ میلیمتری GSh-23L و ۲۵۰ گلوله؛ حداکثر دو غلاف.
-
غلافهای تسلیحاتی GUV-1 شامل مسلسل چرخان چهارلول ۱۲٫۷ میلیمتری YakB-12.7 و دو مسلسل چرخان چهارلول ۷٫۶۲ میلیمتری GShG-7.62.
-
غلافهای GUV-2 مجهز به نارنجکانداز ۳۰ میلیمتری AGS-17 Plamja با ۳۰۰ نارنجک؛ حداکثر دو غلاف.
-
غلافهای مهمات زیرمهماتی KMGU-2؛ حداکثر دو غلاف.
-
بمبهای FAB-100؛ حداکثر چهار فروند.
-
بمبهای FAB-250؛ حداکثر چهار فروند.
-
بمبهای FAB-500؛ حداکثر دو فروند.
-
مخازن سوخت خارجی PTB-450 با ظرفیت ۴۵۰ لیتر؛ حداکثر چهار مخزن.
با توجه به محدودیت وزن کلی تسلیحات، طبیعی است که نمیتوان تمام این تسلیحات را بهصورت همزمان با حداکثر ظرفیت حمل کرد. بنابراین اعداد فوق نشاندهنده ظرفیتهای اعلامشده برای پیکربندیهای مختلف هستند و آرایش نهایی به مأموریت، وزن برخاست و انتخاب مشتری بستگی دارد.
قابلیت حمل نیرو و بار
یکی از ویژگیهای مهم خانواده هایند، حفظ قابلیت حمل نیرو و تجهیزات است.
میل-۳۵ پی میتواند:
-
۸ سرباز مجهز به سلاح،
-
یا ۷ سرباز و یک تکنسین،
-
یا ۴ برانکارد به همراه دو پزشک،
-
یا حدود ۱۵۰۰ کیلوگرم بار در داخل کابین
را حمل کند.
در صورت حمل بار خارجی، ظرفیت بار میتواند به حدود ۲۰۰۰ کیلوگرم برسد.ابعاد تقریبی محفظه بار نیز ۲٫۸۳ متر طول، ۱٫۴۶ متر عرض و ۱٫۲۰ متر ارتفاع عنوان شده است.
این قابلیت باعث میشود میل-۳۵ پی صرفاً یک بالگرد تهاجمی نباشد و همچنان بخشی از فلسفه طراحی اصلی و در اطلاعات منتشرشده، سطح حفاظت آن نسبت به میل-۳۵ ام مدرنیزهشده مطلوب تو خانواده میل-۲۴ را حفظ کند؛ یعنی ترکیب توانایی تهاجمی با قابلیت حمل نیرو و تجهیزات.
زره و حفاظت
حفاظت زرهی یکی از نقاط مهم خانواده هایند محسوب میشود.
میل-۳۵ پی نیز از زره قابل توجهی برخوردار است و در اطلاعات منتشرشده، سطح حفاظت آن نسبت به میل-۳۵ ام مدرنیزهشده مطلوب توصیف شده است.
علاوه بر این، بسته نوسازی میتواند بسته به نیاز مشتری با تجهیزات حفاظتی و سامانههای دفاعی دیگری نیز تجهیز شود.
یک پلتفرم قابل شخصیسازی
یکی از ویژگیهای مهم میل-۳۵ پی، انعطافپذیری بالای آن است.این بالگرد قرار نیست برای همه مشتریان دقیقاً با یک پیکربندی ثابت ارائه شود. مشتری میتواند بر اساس نیاز خود، سامانههای الکترونیکی، تجهیزات دفاعی، موتور، تسلیحات و برخی تجهیزات مأموریتی را انتخاب کند.در نتیجه، دو فروند میل-۳۵ پی متعلق به دو مشتری مختلف میتوانند از نظر تجهیزات و حتی برخی قابلیتهای عملیاتی تفاوت محسوسی با یکدیگر داشته باشند.
وضعیت صادرات
درباره تعداد دقیق میل-۳۵ پیهای موجود در روسیه اطلاعات عمومی و قابل اتکای کاملی منتشر نشده است.با این حال، در سال ۲۰۲۶ گزارشهایی درباره تحویل دو فروند از این بالگردها به گینه منتشر شده است.با توجه به اینکه کشورهای مختلف همچنان ناوگان قدیمی میل-۲۴ را در اختیار دارند، بازار بالقوهای برای بستههای نوسازی این خانواده وجود دارد. برای چنین کشورهایی، ارتقای بدنههای موجود میتواند از نظر اقتصادی با خرید تعداد زیادی بالگرد کاملاً جدید تفاوت قابل توجهی داشته باشد.
میل-۳۵ پی را میتوان یکی از جالبترین تلاشها برای زنده نگه داشتن خانوادهای دانست که طراحی اولیه آن به دهههای گذشته بازمیگردد.
فلسفه این بالگرد ساده است: چرا باید یک بالگرد قدیمی را کاملاً کنار گذاشت، وقتی میتوان بخش قابل توجهی از آن را با فناوریهای جدید دوباره وارد میدان کرد؟
میل-۳۵ پی با حفظ بسیاری از ویژگیهای اصلی خانواده هایند، از جمله قابلیت حمل نیرو و بار، زره، ساختار بالچهها و توانایی حمل مجموعه گستردهای از تسلیحات، در کنار خود سامانههای جدید ناوبری، ارتباطی، دید الکترواپتیکی، کنترل آتش و تجهیزات دفاعی را قرار میدهد.
در نتیجه، با بالگردی مواجه هستیم که نه کاملاً یک محصول جدید است و نه صرفاً یک میل-۲۴ قدیمی با چند تغییر جزئی؛ بلکه یک بازسازی عمیق و گسترده از یک پلتفرم قدیمی است.
نکته جالبتر این است که میل-۳۵ پی با وجود چندمنظوره بودن، در مأموریتهای تخصصی نیز میتواند رقیبی جدی باشد. البته مقایسه مستقیم آن با بالگردهایی مانند AH-1Z ویپر، کاموف-52، میل 28 و AH-64 اپاچی باید با توجه به تفاوت فلسفه طراحی، تجهیزات، تسلیحات و مأموریتهای هر یک انجام شود.
در نهایت، شاید لقب «فینیکس» برای میل-۳۵ پی چندان هم بیدلیل نباشد؛ زیرا این بالگرد در واقع تلاش میکند یک پلتفرم قدیمی را از دل یک نسل گذشته بیرون بکشد و با فناوریهای جدید، دوباره به آسمان بازگرداند.
ابعاد و مشخصات پروازی
مشخصات اعلامشده برای میل-۳۵ پی به شرح زیر است:
-
قطر روتور اصلی: ۱۷٫۳۰ متر
-
قطر روتور دم: ۳٫۹۱ متر
-
دهانه بالها: ۶٫۶۶ متر
-
طول کلی: ۲۱٫۳۵ متر
-
طول بدنه: ۱۷٫۵۱ متر
-
ارتفاع: ۳٫۹۷ متر
-
وزن خالی: حدود ۸۰۰۰ تا ۹۰۰۰ کیلوگرم
-
وزن برخاست عادی: حدود ۱۱٬۰۰۰ کیلوگرم
-
حداکثر وزن برخاست: حدود ۱۲٬۰۰۰ کیلوگرم؛ در برخی اطلاعات میانگین عملیاتی حدود ۱۱٬۵۰۰ کیلوگرم ذکر شده است.
-
حداکثر سرعت: حدود ۳۳۵ کیلومتر بر ساعت
-
سرعت کروز: حدود ۲۶۰ کیلومتر بر ساعت
-
سقف عملیاتی: حدود ۴۵۰۰ متر
-
برد: حدود ۴۵۰ کیلومتر
-
برد با مخازن سوخت اضافی: تا حدود ۱۰۰۰ کیلومتر
مقالات مشابه
