هواپیمای اواکس E-7

در سال 1990 میلادی استرالیا به دنبال یک هواپیمای هشدار زودهنگام (اواکس ) بود. در ان زمان مطالعات بسیاری انجام شد تا اینکه سرانجام در سال 2000 میلادی قرار دادی با بوئینگ امضا شد که هدف ان به دست اوردن شش فروند اواکس بود

“””””””اواکس یک رادار پرنده است. از انجایی که زمین گرد است رادار زمینی حتی در بهترین حالت تنها میتوانند ارتفاع پست را تا برد 40 کیلومتر پوشش دهد انهم در شرایطی که منطقه وسیع و بدون مانع باشد. در مناطق کوهستانی پوشش ارتفاع پست با رادار زمینی غیر ممکن است زیرا کوه ها و پستی و بلندی زمین مانع دید رادار می شوند. ولی اواکس چنین مشکلی را ندارد. حتی می تواند هدفی را روی زمین رسد کند و بسته به ارتفاع پرواز حتی تا 300 کیلومتری می تواند هر هدفی را در ارتفاع چند متری زمین مشاهده کند از این رو هیچ شبکه دفاع هوایی بدون اواکس کامل نیست. همچنین متحرک بود و سرعت جابجای بالا اواکس این امکان را می دهد که تنها در عرض چند ساعت هزاران کیلومتر از اسمان را جستجو کرد کاری که برای انجام ان نیاز به چندین رادار است و تازه ان رادارها نیز در نهایت ارتفاع پست را پوشش نمی دهد””””””

در نهایت پرنده ای که به استرالیا تحویل شد بر اساس بدنه بوئینگ 737 ساخته شد. همواره اواکس ها بر روی بدنه هواپیماهای غیر نظامی توسعه می یابند اگرچه موارد نیز بوده که بر روی بدنه هواپیماهای ترابری نظامی توسعه یافته اند . در این میان برای استرالیا بهترین گزینه بوئینگ 737 -700 –ایی ار بود

این نسخه از بوئینگ 737 یکی از ممتاز ترین عضوهای خانواده بوئینگ 737 است به بوئینگ 737 ان جی (Boeing 737 Next Generation) نیز خوانده می شود که در دهه 1990 توسعه یافت و دارای برد بیشتر و مصرف سوخت کمتر است. نسخه 737-700 ایی ار تا 10000 کیلومتر برد دارد از این رو عملا دارای همان بردی است که هواپیماهای چهار موتوره ای چون بوئینگ 707 دارد که بدنه اصلی اواکس مشهور ایی-3 است

هواپیما دارای دو دستگاه موتور توربوفن CFM56-7B24 میباشد که 24200 پاوند رانش ایجاد می کند و بر روی هواپیماهای غیر نظامی خانواده ایرباس ای 320 و ایرباس ای 340 و همچنین اکثر اعضای خانواده بوئینگ 737 نصب است. سازه کمی تقویت شده از جمله در قسمت سقف زیرا انتن رادار روی ان نصب شده است

هواپیما از یک دستگاه رادار MESA بهره می برد که در واقع عضو جدید خانواده رادار های ارایه فازی فعال است. این رادار تمامی توان رادار های ارایه فازی فعال را دارد ولی نیروی کمتری لازم دارد و همچنن در زمینه دقت و تفکیک کارایی بهتری دارد. رادار های ارایه فازی فعال دارای تعداد زیادی گیرنده و فرستند بر روی صفحه خود م باشد که هر کدام حکم یک رادار کوچک را بازی میکنند . در نسخه فعال میتوان همه فرستندها که ممکن است به هزار عدد برسد را برنامه ریزی کرد تا تعدادی اسمان و تعداد زمین را جستجو کننده ویا اینکه همگی اسمان را جستجو کنند. همچنین این عناصر قابل برنامه ریز هستند که در چه فاصله زمانی با چه میزان خروجی و در چه حالی اسمان را جستجو کنند

رادار نصب شده روی بویئنگ دارای انتن T شکل است که دو طرف ان(در چپ و راست و جلو و عقب) چهار صفحه که بر روی انها عناصر گیرنده و فرستنده قرار دارند نصب شده است و 360 درجه را پوشش میدهد . رادار در باند ال کار می کند و بیشترین برد ان 600 کیلومتر است و در حالت نگاه به پایین برای کسب اهداف ارتفاع پست دارای برد 350 کیلومتر بر ضد یک جنگنده است . این رادار توان کشف اهداف دریایی را دارد و بیشترین برد ان برای کشف یک هدف دریایی 240 کیلومتر است و میتواند تا 180 هدف را همزمان رهگیری کند. توان اسکن الکترونیک در این رادار(در تمامی رادارهای ارایه فازی دیگر نیازبه اسکن میکانیکی دیش و یا به عبارتی حرکت دیش رادار برای پوشش محیط نیست و اسکن اسمان الکترونیک انجام می شود) باعث شده تا رادار در عرض 3 ثانیه تمام 360 درجه را پوشش دهد

بر روی سقف کابین جلوی انتن رادار اصلی، تعداد انتن ریز قرار دارند که انتن فرستنده های یو اچ اف و وی اچ اف، انتن هشدار دهنده رادار AAR-54 و گیرنده جی پی اس است. همچنین در زیر بدنه و جلوی دماغه نیز انتن های قرار دارند که متعلق به هشدار دهنده رادار AAR-54 ، پرتاب کننده شراره AN/ALE-47، هشدار دهنده لیزری، سامانه جمع اوری علائم الکترونیک و فرکانس های راداری ، سامانه شنود مکالمان رادیویی دشمن، سامانه هشدار دهنده نزدیک شدن موشک به کمک دوربین دید حرارتی از نوع AAQ-24 ، سامانه جنگ الکترونیک و ضد جنگ الکترونیک ، سامانه ناوبری تراکام از جمله سامانه های دیگر این هواپیما می باشد

استرالیا به عنوان مشتری آغازگر و توسعه‌دهنده اصلی، شش فروند E-7A را در خدمت دارد. این کشور در دسامبر ۲۰۰۰ تحت پروژه AIR 5077 قراردادی به ارزش بیش از یک میلیارد دلار استرالیا برای توسعه و تأمین این هواپیما امضا کرد. تحویل به نیروی هوایی سلطنتی استرالیا از نوامبر ۲۰۰۹ آغاز شد و آخرین فروند در ژوئن ۲۰۱۲ تحویل داده شد. این ناوگان توسط اسکادران شماره ۲ در پایگاه ویلیام‌تاون اداره می‌شود و در سال ۲۰۱۲ به قابلیت عملیاتی اولیه رسید. استرالیا در مارس ۲۰۲۵ قراردادی ۵۶۹ میلیون دلاری برای مدرن‌سازی ناوگان امضا کرد تا این هواپیماها تا دهه ۲۰۳۰ در خدمت بمانند.

کره جنوبی با پروژه «چشم صلح» (Peace Eye) در سال ۲۰۰۶ قراردادی به ارزش بیش از ۱.۶ میلیارد دلار برای چهار فروند E-737 امضا کرد. اولین فروند در سپتامبر ۲۰۱۱ تحویل داده شد و آخرین فروند در سال ۲۰۱۲ تحویل گردید. کره جنوبی در نوامبر ۲۰۲۴ درخواست خرید چهار فروند دیگر به ارزش ۴.۹۲ میلیارد دلار را تأیید کرد که شامل موتورها، سیستم‌های پادکار فروسرخ و تجهیزات ناوبری بود.

ترکیه نخستین کشور سفارش‌دهنده این هواپیما بود و در ژوئیه ۲۰۰۳ قراردادی برای چهار فروند Boeing 737 Peace Eagle به همراه سیستم‌های پشتیبانی زمینی امضا کرد. نخستین پرواز آزمایشی نسخه ترکیه در سپتامبر ۲۰۰۷ انجام شد و تحویل از سال ۲۰۱۴ آغاز گردید.

بریتانیا در مارس ۲۰۱۹ قراردادی ۱.۹۸ میلیارد دلاری برای پنج فروند E-7A امضا کرد تا جایگزین E-3D Sentry شود، اما به دنبال بازنگری دفاعی ۲۰۲۱، سفارش به سه فروند کاهش یافت. فرآیند تبدیل سه فروند بوئینگ 737 NG به استاندارد Wedgetail AEW1 از نوامبر ۲۰۲۰ در بیرمنگام آغاز شد. نخستین فروند در سپتامبر ۲۰۲۴ نخستین پرواز خود را انجام داد و قرار است در اواخر ۲۰۲۶ به خدمت رسمی وارد شود.

آمریکا در ابتدا قصد داشت ۲۶ فروند E-7A را جایگزین ناوگان E-3 کند و در اوت ۲۰۲۴ قراردادی ۲.۵۶ میلیارد دلاری برای دو نمونه سریع به بوئینگ داد. اما در ژوئن ۲۰۲۵، پنتاگون به دلیل افزایش هزینه از ۵۸۸ به ۷۲۴ میلیون دلار برای هر فروند و نگرانی درباره بقاپذیری، برنامه را لغو کرد و به سامانه‌های فضایی و E-2D روی آورد. کنگره در نوامبر ۲۰۲۵ حدود ۴۰۰ میلیون دلار برای ادامه برنامه اختصاص داد، اما آینده آن همچنان نامشخص است.

ناتو در نوامبر ۲۰۲۳ E-7A را به عنوان جایگزین E-3 انتخاب کرد و خرید شش فروند را با قابلیت عملیاتی در سال ۲۰۳۱ تصویب نمود. اما پس از لغو برنامه آمریکا، چند کشور اروپایی در نوامبر ۲۰۲۵ از خرید منصرف شدند و در ژوئیه ۲۰۲۶، ناتو رسماً «گلوبال‌آی» ساب را برای جایگزینی AWACS انتخاب کرد و E-7 را کنار گذاشت.