در سال ۱۹۵۳ ناتو به یک جنگنده پشتیبانی  و حمله به زمین  اعلام نیاز کرد که توان حمل تا چهار مسلسل  ۱۲٫۷ م م  را داشته باشد و از دو موتور جت بهره ببرد.

در ان زمان شرکت فرانسوی داسا  بر روی طرحی با نام Mystere XXVI کار میکرد که یک طرح تک موتوره مادون صوت بود.

در مرحله نخست سه پیش نمونه از Mystere XXVI  توسط داسا ساخته شد که اولین پرواز این نمونه در ۱۵ مارس سال ۱۹۵۷ انجام شد . این هواپیما شباهت کمی به میراژ ۳  نیروی هوایی بود که در ان زمان در حال ازمون های پرواز بود  . هواپیما دارای بالی پس گرا  و دمی تی شکل در میانه سکان عمودی بود. این هواپیما دارای دو ورودی هوا در دو طرف بدنه و دماغه نوک تیزی بود و دارای کابینی شبیه  به پیش نمونه میراژ ۳ بود.

با تغییر این طرح  اتاندارد ۶ ساخته شد که دارای یک موتور انگلیسی بریستون   بود  و دارای  دو جایگاه جنگ افزاری زیر هر بال بود. این هواپیما در ۱۴ سپتامبر سال ۱۹۵۷ اولین پرواز خود را انجام داد . در ان زمان این هواپیما برای خدمت در ناتو رقیبی مانند جی ۹۱ ساخت فیات داشت که در نهایت جی ۹۱ فیات مناقصه  را برد  و اتاندارد ۶ به تولید انبوه  نرسید.اتاندارد  در فرانسوی به معنی استاندارد است که نام گذاری با این نام برای این جنگنده نشان دهنده مطابقت با استاندارد های ناتو بود

اتاندارد 6

اتاندارد ۶

فرانسه برای شرکت  در رقابت جنگنده تهاجمی ناتو به غیر از اتاندارد ۶ نسخه دو موتوره مشابه ای با نام اتاندارد ۲ را نیز توسعه داد . سه  پیش نمونه از این هواپیما سفارش داده شد   که همگی مجهز به دو موتور فرانسوی توربومکا گابیز بود که ۲۰۷۰ پاوند رانش تولید می کرد و بدون پس سوز بود.این هواپیما  دارای ۱۳ متر طول بود و دارای دو توپ ۳۰ م م  بود . یک پیش نمونه از این هواپیما پرواز کرد و ساخت دو پیش نمونه دیگر لغو شد

اتاندارد ۴

اگرچه طرح اتاندارد ۶ لغو شد ، ولی داسا با بودجه داخلی دست به توسعه نسخه ارتقا یافته زد. طراح جدید مجهز به موتور پر توانتر  انسکاما اترا ۱۰۱ ایی -۴ با توان ۷۴۹۵ پوند بود و از دو توپ داخلی ۳۰ م م بهره می برد. طرح جدید اتاندارد ۴ نامیده شد

داسا به سرعت روی کاغذ دست به توسعه چندین  نمونه از اتاندارد ۴ زد که شامل  نسخه اموزشی ، نسخه شناسایی و نسخه تهاجمی ولی نیروی هوایی علاقه ای به این طرح نداشت ولی در همان زمان نیروی دریایی نسبت به این طرح علاقه نشان داد تا از ان به عنوان یک جت  ناونشین بهره ببرد  و ۵ فروند پیش نمونه را سفارش داد. داسا نسخه ناونشین را اتندارد ۴ ام نامید

اتاندارد ۴ام  اولین پرواز خود را در ۲۱ مه سال ۱۹۵۸ انجام داد . این نسخه دارای موتور اترا ۸ سی با توان ۹۷۰۰ پاوند بدون پس  بود  ولی پیش نمونه دوم دارای موتور قویتر با توان ۱۱۲۰۰ پاوند بود.این نمونه بعد از طی ازمایشات مختلف در سال ۱۹۶۲ رسما وارد خدمت شد

اتاندارد ۴ ام شباهت بسیار به اتندارد  ۴ داشت . دارای دماغه ای کشیده ولی نه نوک تیز با دو ورودی هوا در دو طرف بدنه به شکل نیم دوکی و البته ثابت و یک موتور بود. دارای بالی پس گرا بود

اتاندارد 4 ام

اتاندارد ۴ ام

نسخه تولیدی از یک دستگاه موتور توربوجت اترا ۸ سی  با توان ۱۱۲۰۰ پاوند با رانش بهره می برد اگرچه قدرت بهینه کمتر از این رقم بود  و  در زمان خود موتور پر مصرفی بود. هواپیما دارای غلاب  برای فرود روی ناو هواپیما بر و گرفتن کابل  فرود بود و یک غلاب در زیر هر بال برای بستن کابل کاتاپلت  بخار اب برای پرتاب هواپیما از روی ناو هواپیمابر داشت  .

بال دارای ۴۵ درجه پسگرایی بود و دو تکه فلاپ داشت و در بالای محفظه خروجی موتور دارای یک چتر ترمز برای زمان بود که در پایگاه زمینی فرود می اید.دارای ۳۳۰۰ لیتر سوخت داخلی بود و میتوانست در زیر هر  بال یک مخزن سوخت خارجی ۶۲۵ لیتری را حمل کند.

اتاندارد  ۴ ام ، پنج  جایگاه خارجی داشت دو عدد  زیر هر بال و یکی در مرکز بدنه. می توانست تا دو راکت انداز ۱۸ لول ۶۸ م م ماترا  و یا تا چهار  بمب ۲۵۰  کیلوگرمی و یا دو بمب  یا ۴۰۰ کیلوگرمی را حمل کند . همچنین در نقش ضد کشتی توان حمل موشک ای اس ۳۰ با هدایت رادیوی را داشت. این نسخه را خلبان بعد از شلیک با تعقیب شعله انتهای موشک و هدایت همزمان به طرف هدف هدایت می کرد . این موشک دقت کمی داشت زیرا سرعتش بیش از سرعت صوت بود و از این رو هدایت همزمان  چشمی ان کار سختی بود. واحد ارسال کننده امواج هدایت زیر دماغه اتندارد ۴ ام نصب بود. در مجموع اتندارد ۴ ام تنها توان حمل ۱۳۰۰ کیلوگرم سلاح را داشت که به صورت چشمگیری  از جنگنده های مشابه امریکایی چون ای ۴ اسکای هاوک  با توان حمل بیش از ۵ تن مهمات کمتر بود.

همچنین تمامی مدل های اتندارد ۴ توان حمل یک غلاف سوخت رسانی یار به یار در زیر بدنه را داشتند

اتاندارد 4 ام ....به بستن کابل کاتاپلت به زیر بال دقت کنید ...

اتاندارد ۴ ام ….به بستن کابل کاتاپلت به زیر بال دقت کنید …

بیشترین سرعت اتندارد ۴ ام ، ۱۱۰۰ کیلومتر بر ساعت بود اگرچه در حالت مسلح حدود ۹۸۰ کیلومتر  بر ساعت بود . در حالت شیرجه به سرعت صوت نزدیک میشد ولی از ان عبور نمی کرد . برد انتقالی ان با دو مخزن سوخت  خارجی ۳۱۰۰ کیلومتر بود و شعاع رزمی ان به دو راکت انداز ۶۸ م م عدد۱۳۰۰ کیلومتر بود

هواپیما دارای یک لوله سوختگیری هوایی جمع شونده در جلوی کابین خلبان بود که به طرف بالا باز میشد.خلبان بر روی صندلی ساخت مارتین  بیکر فرانسه قرار داشت  و از دید خوبی نسبت به دیگر جنگنده های فرانسوی هم دوره خود برخوردار بود. در داخل کابین همه نشانگرها انالوگ بودن  و بر روی پنل دارای یک مگسک  الکترونیکی ساده بود.

هواپیما در بینی دارای یک رادار ناوبری ساده بود(در واقع راداری برای جلوگیری از برخورد به مانع) و از یک رایانه بمب باران ساخت ساب سوئد بهره می برد. نسخه اتاندارد ۴ ام دارای دو توپ ۳۰ م م در زیر بدنه هر کدام با ۱۵۰ گلوله بود که دارای برد ۲۰۰۰ متر بود و بر روی اکثر جنگنده های فرانسوی نصب شده بود.

یک نسخه دیگر اتاندارد ۴  با نام اتاندارد ۴ پی در نقش شناسایی ساخته شد که فاقد  توپ بود و در دماغه دارای  سه دوربین تصویر بردار برای تصویر برداری از جلو و دو طرف بود و همچنین به جای توپ دارای یک دوربین برای تصویر برداری از زیر  هواپیما بود. همچنین این مدل دارای یک لوله سوختگیری دراز ثابت بود . این نسخه نیز دارای توان تسلیحاتی مشابه نسخه ام بود.

اتاندارد 4 پی نسخه شناسایی ... در دماغه دوربین های شناسایی قابل دیدن است

اتاندارد ۴ پی نسخه شناسایی … در دماغه دوربین های شناسایی قابل دیدن است

در اواخر دهه ۱۹۸۰ اتاندارد ۴ پی ارتقا یافت و مجهز به سامانه هشدار دهنده راداری ، موشک هوا به هوای ماژیک ۲  شد . این نمونه با اتندارد ۴پی ام خوانده شد. همچنین به دلیل نیاز به هواپیما بیشتر شناسایی در دهه ۱۹۷۰  چهار اتاندارد ۴ ام به غلاف های شناسایی در زیر بدنه تجهیز شدند . نسخه رزمی تا اواخر دهه ۱۹۸۰ به صورت رزمی استفاده شد ولی جای خود را به سوپر اتاندارد دارد ولی نسخه شناسایی تا سال ۲۰۰۰ در خدمت باقی ماند و بر فراز عراق و بالکان دست به ماموریت شناسایی زد.

سوپر اتندارد

در اواخر دهه ۱۹۶۰ فرانسه به دنبال یک جنگنده جدید برای جایگزینی با اتندارد ۴ ام بود. در مرحله اول امید به نسخه ناونشین جنگنده جگوار با نام جگوار ام بسته بود که برنامه لغو شد. فرانسه مدتی نیز ای ۷ را بررسی کرد ولی به جای نرسید. در نهایت داسا  یک نسخه ارتقا یافته اتاندارد ۴ ام را پیشنهاد داد که بسیار به صرفه بود و شباهت های بسیاری با اتاندارد داشت. طرح جدید در سال ۱۹۷۱ سوپر اتاندارد ( Super Étendard)نامیده شد.

از جمله بهسازی های  انجام شده در سوپر اتندارد نسبت به اتاندارد ۴ام  میتوان به بهبود موتور شامل  ارتقا موتور به اترا ۸ کا ۵۰ با توان ۱۱۰۲۵  بدون پس سوز بود . این موتور دارای مصرف کمتری بود ولی ظرفیت سوخت داخلی افزایش نیافته بود و میزان ان ۳۲۷۰ لیتر بود. اترا ۸ کا ۵۰ بر اساس  موتور اترا ۹ کا ۵۰  میراژ اف۱ ساخته شده بود ولی فاقد پس سوز بود

سوپر اتاندارد ...تفاوت دماغه سوپر اتاندارد با استاندارد 4 ام به خوبی مشخص است

سوپر اتاندارد …تفاوت دماغه سوپر اتاندارد با استاندارد ۴ ام به خوبی مشخص است

همچنین سوپر اتندارد دارای یک رادار  اژوا ساخت تامسون  در دماغه  است که دارای توان کامل هوا به زمین و دریا داشت  و توان محدود نیز در نبرد هوا به هوا داشت.رادار توان کشف  یک کشتی بزرگ  در   برد ۱۲۰ تا ۱۵۰ کیلومتری را به خوبی داشت. همچنین در کابین دارای یک اچ یو دی و یک نمایشگر سی ار تی برای نمایش رادار بود.

هواپیما دارای یک سامانه ناوبیر اینرسی و یک سامانه کنترل تسلیحات دیجیتال بود و از یک ارتفاع سنج رادیوی بهره می برد . همچنین دارای یک سامانه ناوبری  برای مشخص کردن موقعیت  ناو هواپیمابر   است.

همچنین به دلیل افزایش وزن هواپیما بال دوباره اصلاح شد تا نیروی لازم برای بلند شدن هواپیما ایجاد شود.

با وجود تمامی این تغییرات سوپر اتندارد همچنان بسیار شبیه اتاندارد ۴ ام بود. دارای  همان میزان جایگاه خارجی زیر بال و لوله سوختگیریی هوایی در بالای دماغه بود. هواپیما توان حمل تسلیحات بیشتری را داشت و برد رزمی ان افزایش یافته بود. سوپر اتاندارد دارای پنج جایگاه جنگ افزاری بود ولی جایگاه زیر بدنه توان حمل دو سلاح را داشت.  این نسخه توان حمل تا یک تیره موشکی اگزوست را داشت . این موشک رادار فعال ضد کشتی توسط رادار اژوا  روی هدف قفل میشد . همچنین می توانست   ۴ تا دو راکت انداز ۶۸ م م و یا تا شش بمب ۲۵۰ کیلوگرمی و یا چهار بمب  ۴۵۰ کیلوگرمی  را نیز حمل کند.میزان تسلیحات  قابل حمل به ۲۱۰۰ کیلوگرم افزایش یافته است و برای جایگاه زیر بال مخازن سوخت ۱۱۰۰ لیتری بزرگی توسعه یافت اگرچه معمولا به دلیل افزایش وزن معمولا از مخزن سوخت ۶۲۵ لیتری اتاندارد ۴ استفاده می شد.

سوپر اتاندارد مسلح به یک تیره موشک اگزوست

سوپر اتاندارد مسلح به یک تیره موشک اگزوست

بیشترین سرعت پرواز ان در ارتفاع بالا ۱۳۰۰ کیلومتر بر ساعت  و در ارتفاع پایین ۱۰۰۰ کیلومتر در ساعت بود. شعاع رزمی ان به یک تیره موشکی اگزوست در زیر یک بال و یک مخزن سوخت در زیر بال دیگر ۸۵۰ کیلومتر است.

در اواخر دهه ۱۹۸۰ بهسازی های روی سوپر اتاندارد انجام شد  که  سیم نامیده شد که شامل ارتقا اچ یو دی، تعویض سامانه های جنگ الکترونیک و  هشدار دهنده راداری بود  ، بعد از ان با  ارتقا  سیم ۲    رادار اژوا با رادار  Anemone   که دارای  برد کشف بیشتر و افزایش  قدرت بیشتر در پردازش  بود تعویض شد . این  رادار دارای برد کشف ۲۰۰ کیلومتر بر ضد یک هدف دریایی است. اولین سوپر اتاندارد بهسازی شده در سال ۱۹۹۳ تحویل شد.

در میانه دهه ۱۹۹۰  با اجرای برنامه سیم ۳  با نصب غلاف هدفگیری لیزری اطلس روی سوپر اتاندارد ، این هواپیما توان پرتاب بمب های لیزری جی بی یو ۱۲ و موشک لیزری ای اس ۳۰ ال را پیدا کرد.اطلس توان کشف و نشان گذاری لیزری را روی هر هدفی داشت و می توانست  به کمک دوربین  دید حرارتی تنها با کمک خلبان هدف را کسب و با انها درگیر شود.این غلاف در جایگاه زیر بدنه نصب میشد

همچنین در دهه ۱۹۹۰ یک غلاف شناسایی خارجی CRM280  با توان عکس برداری در روز و شب در جایگاه زیرین  سوپر اتاندارد نصب شد که دلیل ان خروج از خدمت اتاندارد ۴ پی بود.این غلاف توان شناسایی تصویر برداری پانورماتیک در ارتفاع بالا و یا تصویر برداری در ارتفاع پایین را دارد.

تصویر یک سوپر اتاندارد نیروی دریایی فرانسه مسلح به دو موشک ماژیک در زیر بال و یک غلاف نشان گذار لیزری در زیر بدنه

تصویر یک سوپر اتاندارد نیروی دریایی فرانسه مسلح به دو موشک ماژیک در زیر بال و یک غلاف نشان گذار لیزری در زیر بدنه

در ارتقا دیگر با نام سیم ۵  در سال ۲۰۰۲ برای افزایش  کارایی در نبرد شبانه اجرا شد که شامل  نصب دوربین دید  در شب  و همچنین نصب سامانه مکان یاب جی پی اس می شد  و همچنین رایانه  مرکزی هواپیما نیز تعویض شد

در حالی که اتاندارد ۴ در هیچ نبردی شرکت نکرد…. ولی سوپر اتاندارد زمانی که در سال ۱۹۷۸ وارد خدمت شد تنها چند سال بعد درگیری چندین نبرد بزرگ شد.

در فرانسه اولین بار در سال ۱۹۸۳  پ به عنوان نیروی حافظ صلح وارد لبنان شد و چندین بار مواضع نیروی های سوریه و یا طرفداران انها را بمب باران کرد. در یکی مورد یک سوپر اتاندارد توسط موشک سام ۷ و در یک مورد  توسط اتش توپخانه ضد هوایی سرنگون شد. همچنین سوپر اتاندارد  در نبرد در بالکان در سال ۱۹۹۵ و ۱۹۹۹ حضور داشت و در سال ۱۹۹۹ با استفاده از موشک های و بمب های لیزری نیروی های صرب را مورد هدف قرار داد.

 ارژانتین تنها مشتری خارجی سوپر اتاندارد بود که در سال ۱۹۸۱  سفارش ۱۴ فروند را به فرانسه داد. زمانی که نبرد فالکلند اغاز شد تنها ۵ فروند سوپر اتاندارد و پنج موشک اگزوست تحویل این کشور شده بود. خلبان انها تنها حدود ۵۰ ساعت با جنگنده جدید پرواز کرده بود و اموزش چندانی ندیده بودند ولی در نهایت ارژانتینیها  مجبور به استفاده  از انها در جنگ شدند. انها چندین حمله با با سوپر اتاندارد انجام دادند . دو حمله موفقعیت امیز بود. اولین تجربه این جنگنده  به جنگ فالکلند در سال ۱۹۸۲ بر می گردد که شهرت زیادی برای ان دست پا کرد.پنج  اگزوست موجود در ارژانتین تنها با پنج  سوپر اتندارد این ارتش توانست  دو ناو مهم انگلیسی را غرق کند. اولین قربانی سوپر اتاندارد  ناوشکن  شفیلد بود که در ۴ می سال ۱۹۸۲ غرق شد. شفیلد در سال ۷:۵۰ دقیقه صبح توسط یک گشت دریایی پی ۲ نپتون ارژانتینی  کشف شد و در ساعت  ۸:۴۰ دقیقه  دو سوپر اتندارد  هر کدام  مسلح به یک اگزوست پرواز  کردند و با سوختگیری از کی سی ۱۳۰ تحت هدایت نپتون خود را به محدوده شفیلد و چند ناو همراه ان  رساندند.در ساعت ۱۰:۵۰ دقیقه  در حالی  که سوپر اتندارد ها در ارتفاع بسیار پایین پرواز می کردند بالا امده و منطقه را با رادار اژوای   خود دید زدند ولی چیزی ندیدند  ۴۰ کیلومتر  طی کردند و دوباره بالا امدند این بار چندین  شناور را دیدند.انها موقعیت هدف را در رادار خود ثبت کرده دوباره به ارتفاع  خود را کم کردند. هر دو خلبان موشک های  خود را به اولین هدفی  در رادار دیدند،  شلیک کردند دور زده  و برگشتند. موشک ها  در فاصله ۴۸ و ۳۲ کیلومتر شلیک  شد. یکی از موشک ها  به دلیل نقص فنی در اب سقوط کرد ولی موشک دیگری   راه خود را ادامه داد و نزدیک شفیلد شد. رادار شفلید سوپر اتندارد ها را ندید  ولی متوجه  وجود موشک شد ولی  با وجود جنگ الکترونیک و هشدار دست کم پنج ثانیه  قبل از برخورد  ولی کار عملی  به دلیل تردید  خدمه در مورد هشدار انجام نشد و موشک هشت متر بالاتر از اب خور شفیلد برخورد  کرد. موشک بدنه ناو را شکافت  و وارد ناو شد ولی عمل نکرد ولی اتش سوزی ایجاد کرد و  نقص در سیستم اتش نشانی ناو باعث غرق شفیلد شد. البته بودند  برخی که  معتقد به انفجار کلاهک نیز  بودند.

سوپر اتاندارد ارتش ارژانتین

سوپر اتاندارد ارتش ارژانتین

دومین قربانی این جنگنده   کشتی تداروکاتی  اتلانتیک بود که در حال حمل تجهیزات لازم برای نبرد در فالکلند  بود که در ۲۵ می ۱۹۸۲ توسط موشک اگزوست شلیک شده از سوپر اتندارد ارژانتینی  هدف قرار گرفت و باعث نابود صدها هزار تن مهمات و تجهیزات  جنگی انگلیسیها شد . جالب اینکه موشک  به طرف ناوچه های  انگلیسی همراه اتلانتیک  شلیک شد ولی جنگ الکترونیک باعث گم کردن هدف توسط  رادار موشک  و در نهایت پیدا کردن مجدد هدف شد  ولی این بار اتلانتیک  بود که کشف شد.

عراق نیز ۵ فروند سوپر اتندارد  را در سال ۱۹۸۳ تا زمانی که میراژ اف۱ ام مسلح به موشک ضد کشتی اماده شد از فرانسه قرض کرد.این هواپیما تا پایان سال ۱۹۸۴ در خدمت عرق بود و ۳۴ حمله دست کم توسط این این هواپیما به نفتکش های ایرانی  انجام شد .ایران مدعی است که سه سوپر اتاندارد از پنچ سوپر اتاندارد را سرنگون کرده است ولی در سال ۱۹۸۵ چهار فروند از پنج فروند سوپر اتاندارد  به فرانسه بازگشت

سوپر اتاندارد همچنان در ارژانتین و فرانسه در خدمت است. در فرانسه تا سال ۲۰۱۵  در خدمت باقی خواهد ماند و در نهایت با رافال جایگزین خواهد شد .

0125-02-2-2

نام اتاندارد ۴ ام سوپر اتاندارد
طول ۱۴٫۴۰ متر ۱۴٫۳۱ متر
ارتفاع ۳٫۷۹ متر ۳٫۸۶ متر
وزن خالی ۵۹۰۰ کیلوگرم ۶۵۰۰ کیلوگرم
بیشترین وزن برخواستن ۱۰۲۰۰ کیلوگرم ۱۲۰۰۰ کیلوگرم
موتور یک موتور توربوجت اترا ۸ بی یک موتور توربوجت اترا ۸ کا ۵۰
قدرت موتور ۹۰۷۳ پاوند ۱۱۰۲۵ پاوند
بیشترین سرعت ۱۰۹۹ کیلومتر در ارتفاع پایین ۱۰۰۰  کیلومتر در ارتفاع پایین
ارتفاع پروازی ۱۵۵۰۰ متر ۱۳۷۰۰ متر
بیشترین برد ۳۳۰۰ کیلومتر ۳۳۰۰ کیلومتر
سلاح دو توپ ۳۰ م م، پنج جایگاه خارجی با توان ۱۳۰۰ کیلوگرم سلاح دو توپ ۳۰ م م، پنج جایگاه خارجی با توان ۲۱۰۰ کیلوگرم سلاح
تعداد تولید شده ۹۰ فروند ۸۵ فروند

 گرداوری:عبدالحمید تارخ

27+

کاربرانی که این مطلب را پسندیده اند:

  • avatar
  • avatar
  • avatar
دسته بندی شده در:        
Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.