نیروی هوایی چین

برورسانی:خرداد 1405

نیروی هوایی فعلی چین در سال 1949 مدتی بعد از تشکیل حکومت  کمونیستی چین به رهبری مائو تشکیل شد. این نیرو برای اولین بار در یک پایگاه های  هوایی باز مانده از انگلیسیها از دهه1920 ، در نزدیک پکن با شش فروند جنگنده ماستانگ و دو فروند ماسکویتو  تشکیل  شد .مائو رهبر چین با اغاز جنگ کره در سال 1950 و خطر اینکه جنگ به سرعت  در حال نزدیک شدن به مناطق مرزی چین در شمال کره است خواهان تشکیل  یک نیروی هوایی بزرگ شد  تا بتواند جلوی نیروی هوایی بزرگ امریکا را بگیرد. از این رو به سرعت دست به سفارش بسیار  پرتعداد به شوروی زد. از انجای که استالین دیکتاتور شوروی نیز تلاش میکرد تا چین را زیر سلطه خود نگهدارد  کمک فنی به این کشور کرد. در یک سفارش  پر تعداد در سال 1949 این نیرو 450 جنگنده موتور  پیستونی لاویچکا9  و 11 سفارش  داد ولی در سال  1950 چین دیگر باید وارد عصر جت میشد  و 750 فروند شکاری میگ15 سفارش  داد. میگ15 بهترین شکاری روسها در ان زمان بود که حتی در حالت شیرجه به سرعت صوت هم میرسید

چین از چند ماه بعد شروع  به تحویل گرفتن  این جت کردند ولی به دلیل  اینکه سرعت تحویل کم بود انها حتی 375 فروند میگ9 اولین جت ساخت میگ را نیز دریافت کردند زیر با اغاز جنگ کرده در مرحله اول  امریکا و متحدینش یک پیشروی  طوفانی داشتند که تا نزدیکی مرزهای چین نیز رسیدند

در سال 1951 چین خواهان تولید میگ15 در داخل با نام جی2 شد. 1500 فروند میگ15 سفارش  داد که به شکل کیت وارد می شد  و در چین سر هم میشد .. اینگونه سرعت تحویل میگ ها بیشتر بود .نیروی هوایی  چین به سرعت تا  سال 1955 با ورود میگ ها جدید تبدیل به یکی از بزرگترین نیرو های  هوایی جهان شد ولی این سرعت رشد چنان هم مثبت نبود. چین  تعداد زیادی پرسنل و خلبان به خدمت گرفت که انها اموزش درست ندیده بودند و همه انها جوان و بی تجربه بودند و حتی رده های بالا هم سنی نداشتند  و نتیجه ان این شد که در نبرد هوایی بین چینیها و امریکا در کره گهگاه تلفات میگ چینی در برابر جنگنده های اف86  امریکایی  رقم 11 به یک میرسید(11 میگ در ازاء یک اف86 از دست می رفت). خوب خلبان چنین جوان و بی تجربه بودند در حالی که  اکثر خلبانان امریکا همین چند سال پیش در جنگ جهانی دوم در برابر المان و ژاپن جنگیده بودند

در اواخر دهه 1950 چین به دنبال جنگنده جدید رفت و از این رو میگ17 را سفارش  داد. خوب میگ17 نسخه بهبود یافته میگ15 بود که اتفاقا بر اساس تجربه عملکرد میگ15 طی جنگ کره ساخته شده بود و بسیار هم به هم شبیه بودند. چین در سال 1958  سفارش  برای صد فروند میگ17 پی اف زد که در چین با نام جی5 تولید شد .از اوائل دهه  1960 با تیره شدن رابطه چین و شوروی، و در نهایت قطع رابطه این دو قطب کمونیست چین دست به بومی سازی میگ17 در داخل زد و از میانه دهه 1960 باز با یک دوره توقف دست به تولید نسخه بومی این پرنده زد .بیش از 1800 فروند جی5 ساخته شد اگرچه کیفیت تولید بسیار پایین بود ولی نیازهای چین را برطرف میکرد

البته چین به دنبال جگنده مافوق صوت بود و از شوروی میگ19 نیز سفارش  داد. میگ19 اولین جت مافوق صوت عملیات روسها بود .چین تعداد کمی میگ19 خرید و بعد تلاش کرد ان را کپی کند ولی مشکل کیفیت  انقدر حاد  بود که دست کم 250 فروند از نسخه ای  تولیدی اولیه  اصلا به خدمت گرفته نشدند و اکثرا اوراق و ذوب  شدند . چین مدتی در اوائل دهه 1960 خط تولید را  تعطیل کرد تا اینکه با افزایش  کیفیت تجهیزات تولید از سال 1964 باز تولید را اغاز کرد. میگ19 با نام جی6 در داخل تولید شد ولی این جی6 کاملا داخلی بود. تا اواخر دهه 1970  تولید شد و چین 4500 فروند ان را تولید کرد که پر تعداد ترین جنگنده ساخت چین بودو حتی ان را صادر کرد

نیروی هوایی چین در دهه 1950 رشد زیادی داشت  نتنها از نظر تعداد هواپیماها بلکه از سه پایگاه از  سال 1949 به 150 پایگاه در سال 1959 رسیده بود. البته مشکل کیفیت   و اموزش  در این نیرو  بیداد  میکرد و تلفات غیر رزمی نیروی هوایی چین  در سال به 250  فروند نیز میرسید به شکلی که براساس گفته منابع امریکا نیروی هوایی چین در دهه 1950 و 1960 ،  21% ناوگانش را در حوادث غیر رزمی از دست داد.

چین در دهه 1950 همچنین  تلاش بسیار برای دسترسی به بمب افکن داشت. در مرحله اول در همان سال تاسیس این کشور 150 بمب افکن دو موتوره ،موتور پیستونی توپلوف2 را دست دوم خریداری کرد  ولی نیاز به بمب افکن بزرگ باعث شد تا  13 فروند توپلوف4 نیز از شوروی در سال 1952 خریدای کند. توپلوف4 نسخه روسی بمب افکن امریکایی ب29 بود که با کپی این محصول امریکا ساخته شده بود. از انجای که نیروی های چینی  به شدت مدام زیر بمب باران خورد کننده ب29 در کره بودند چین به این بمب افکن  علاقمند شد .چین تلاش در توسعه نسخه بومی این بمب افکن  کرد و در واقع تلاش کرد کپی را کپی کند ولی به جای نرسید

در دهه 1950 چین موفق به خرید مستقیم  بمب افکن دوموتوره ایلیوشین28  از شوروی شد. این بمب افکن جت دو موتوره که اولین بمب افکن جت شوروی و البته  چین بود در چین برای  عملیات  گشت دریایی هم به کار رفت و چین 500 فروند از ان را بین سال 1952 تا 1960 در چین با نام اچ5 منتاژ کرد که عملا چین را بعد  امریکا و شوروی بزرگترین دارنده بمب افکن کرده بود. این بمب افکن تا دهه 1990 هم در خدمت بود

دهه 1960 دهه پر ماجرای برای نیروی هوایی چین بود. با قطع رابطه چین با شوروی ، این نیرو که همیشه به شگل فله ای جنگده از شوروی می اورد و در داخل تولید  میکرد دچار مشکل شد زیرا همکنون  دیگر هیچ کس به انها جنگنده نمیفروخت . غرب که اصلا با چین کمونیست مشکل داشت و امریکا اصلا چین کمونیست را به رسمیت نمی شناخت از طرفی شوروی هم که دیگر حاظر به همکاری نبود  از این رو چین به  واسته یک دهه منتاژ کاری  تصمیم به ساخت  تجهیزات در داخل گرفت

اگرچه مدتی در دهه 1960 به شدت دچار مشکل  کیفیت بود به شکلی که صدها جی6 و جی7(نسخه چینی میگ21) تولید شدند ولی به خدمت در نیامدند ولی تا پایان دهه 1960 برخی از مشکلات حل شد و چین اگرچه هرگز از نظر کیفیت  تولید به پای شوروی هم نرسید ولی در نهایت  کیفیت انقدر بود که بتواند جنگندهای ساخت خود را وارد خدمت کند

بعد تولید جی6(میگ19 چینی ) ، چینیها به دنبال تولید نسخه بومی میگ21  رفتند. البته نه کاملا به تنهایی  ، قبلا از قطع رابطه چین با شوروی، چین موفق به خرید  10 فروند میگ21 – اف13 نسخه پاییه میگ21 شده بود و از انجایی که برنامه تولید این میگ را برای جایگزینی میگ15 در داخل داشت نقشه های فنی این جنگنده  را از شوروی گرفته بود ولی وقتی انها رابطه خود را با شوروی قطع کردند متوجه  شدند نقشه کامل نیست و برخی بخش ها  وجود ندارد. از این رو چین   بخشی از دهه 1960 را صرف توسعه بخشهای مختلف در داخل با کمک گرفتن از همان ده فروند میگ21  تحویلی کرد تا اینکه جنگنده جی7 نسخ بومی در سال 1966 پرواز کرد و در نهایت به تولید رسید وبرای دو دهه اصلیترین جنگنده چینیها و حتی همکنون نیز پرتعداد ترین ان است. چندین بار چین با به دست اوردن نسخه های پیشرفته میگ21 از جمله از کانال مصر  موفق شد تا جی7 را ارتقا دهد که شامل نصب موتور جدید و الکترونیک جدید بود.

چین در این دهه تولید نسخه  بومی بمب افکن توپلوف16 نیز زد. این کشور 5 فروند توپلوف16 تا سال 1959 از شوروی دریافت کرد ولی با قطع  رابطه با شوروی دست به توسعه نسخه بومی زد اگرچه کار به این راحتی ها  نبود زیرا چین با وجود دستراسی  نقشه های فنی تا سال 1969 زمان برد تا بتواند یک نسخه بومی را به پرواز  در بیاورد  که تا میانه دهه1970 هم نسخه های بومی اماده ورود به خدمت نشدند

در دهه1970 چین دست به توسعه طرح های  بومی بر اساس نسخه های کپی شده از شوروی  زد  برای نمونه نسخه بزرگتر و دو موتوره جنگنده جی7 با نام جی8 را ساخت. البته این طرح نصف نیم کاره بود ولی به زودی  به دست اوردن یک میگ23 ام اس از طرفی مصر این کشور توانست نسل دوم جی8 را مجهز به رادار ، با دماغه  و ورودی  هوای جدید  توسعه دهد. در این دهه کمک از غرب رسید. با دیدار رئیس جمهور امریکا از چین در سال 1973 به یکباره چین مورد استقبال غرب قرار گرفت و غرب برای  اینکه چین دیگر به سمت شوروی نرود  به انها کمک  فنی بسیار کرد. انگلستان و فرانسه فناوری های بسیار به چین دادند که در طراحی  نسل های بعدی جی7 و جی8 کمک بسیار کرد.موتور، الکترونیک و سلاح از جمله کمک های غرب به این کشور  بود

همان طور که با تغییر جی7 ، جی8  به وجود امد بر اساس جی6 دست به توسعه یک جنگنده پشتیبانی با نام کیو5 زد، در ادامه در دهه 1980 با کمک فناوری های  که از غرب امده بود از جمله موتور و الکترونیک جنگنده جی اف7 را توسعه داد که اولین طرح  چینیها بود که بر اساس هیچ طرح شوروی ساخته شده بود و کاملا یک الگوی چینی داشت.

در اواخر دهه 1980 چین با شوروی دوباره ارتباط خود را برقرار کرد و دست به خرید  جنگنده جدید زد. جنگنده جدید سوخو27 بود که در ان زمان بهترین شکاری برتری هوایی شوروی بود. این کشور طی چند سری این جنگنده را خرید و اولین جنگنده بود که طی سی سال  گذشته از خارج  میامد. سوخو27 برای چییها بسیار خوش امد و  انها بدون اجازه روسها دست به کپی ان با نام جی11 زدند. این کار باعث شد تا مدتی روسها دیگر به چین سلاحی نفروشند  ولی به زودی بازار پر سود چین باعث شد روسها داستان را رها کنند. چین بر اساس جی11 چندنی طرح  مانند سنخه ناونشین جی15 و نسخه تهاجمی جی16 را توسعه داد

چین همچنین در دهه 1980 و 1990  با کمک گرفتن از برخی مشخصات فنی جنگنده اسرئیلی لاوی جنگنده جی10 را طراحی کرد اگرچه در ان از المانهای روسی بسیار  استفاده کرد و تنها اصل طرح  از اسرائیل امد.

چین از سالهای بعد سال 2000 دست  به توسعه نسل 5 برای خود  زد  و نتیجه اولین تلاش ان جنگنده نسل5 جی20 بود

نیروی هوایی چین امروزه دارای چهار  صد هزار نیروی فعال است  که در قابل شش فرمانده ای دارای 40 لشکر  پروازی  در 150 پایگاه هوایی گرد هم امده اند

دارای

تا سال 2022از پر تعداد ترین جنگنده موجود نیروی هوایی چین جنگنده اف7 بود با وجود این در سال 2022 این جنگنده از خدمت خارج شد اگرچه هنوز 200 فروند ان در نسخه اموزشی با نام JJ-7 در خدمت است و نقش اموزشی دارد

برای اشنایی با جی7 اینجا را کلیک کنید

جی8نسخه دو موتوره و بزرگتر  جی7 که دارای موتور مشابه است دیگر جنگنده چینیها است. این جنگنده اولین جنگنده چینها است که دارای رادار پالاس داپلر با برد بلند و توان حمل  و شلیک موشک هوا به هوای رادار نیم فعال  است. البته چندین مدل از این جنگنده  ساخت شد و که جی8 سری 2(با نام جی8-2 شناخته می شود) تنها در خدمت است که البته نسخه های در خدمت خدمت ارتش چین مجهز به رادار چینی اس ال4 است و تنها مجهز به موشک های کوتاه برد فروسرخ  است  و نه موشک رادار نیم فعال . در واقع یک نسخه صادراتی بر اساس همین مدل با نام اف8 ام ساخته شد که دارای رادار سوخو27 و موشک روسی ار27 بود که نه در چین به خدمت گرفته شد و نه موفقیت صادراتی داشت.حدود  40 فروند جی8 در خدمت نیروی هوایی چین هستند که اولین جنگنده چینها با توان سوختگیری هوایی نیز است.برخی از انها طی ارتقا توان حمل بمب هدایت ماهواره ای نیز یافته اند

برای اشنایی با جی8 اینجا را کلیک کنید

جی اچ7 جنگنده  تهاجمی چینیها است. چین در انجام عملیات تهاجمی در همه گونه اب هوا روی جی اف7 حساب کرده  است. این جنگنده در اواخر دهه 1982 با کمک فناورهای که از غرب رسیده بود از جمله موتور و الکترونیک توسعه یافت.جی اچ7 اولین جنگنده دو سرنشینه است که چین ساخت.این جنگنده از نظر عملکرد  چینی شبیه جگوار انگلیسی است و توان حمل مهمات بالای  دارید و میتواند تقریبا  تمامی سلاح های هوا به زمین هدایت شونده چینی از موشک ضد کشتی  تا ضد رادار تا عنوان  بمب ها و موشک های هدایت شونده را حمل کند. این جنگنده در دو مدل وارد خدمت ارتش  چین شده و همکنون بیش از 200 فروند ان در خدمت  نیروی هوایی است

برای اشنایی با جی اچ7 اینجا را کلیک کنید

جی 10 اولین جنگند چند منظوره  بومی چینها است  در داخل طراحی شده. اگرچه جی اف7 نیز یک نسل چهارم است ولی جی10 اولین جنگنده چند منظوره نسل چهار  است. این جنگنده با کمک برخی کمک های امده  از اسرائیل بر سر برنامه جنگنده ناکام لاوی ساخته شده ولی تجهیزات روسی و چینی  دارد. این جنگنده اولین جنگنده چینها با بال دلتا و مجهز  به کانارد. چین دو مدل یکی نسخه نسل چهارم  A و نسخه های نسل چهار نیم بی و سی را در خدمت  گرفته است. این جنگنده توان حمل تمام تسلیحات  ساخت چین را دارد و در خدمت ارتش  چین نقش یک جنگنده چند منظوره را دارد در حالی که دفاع هوایی و برتری هوای به جی11 داده شده است. همکنون حدود 600 فروند جی10 در خدمت چین  است که به شکل گسترده ای جایگزین جی7 و جی8 شده  است

برای اشنایی با جی10 اینجا را کلیک کنید

جی11 نسخه چینی سوخو27 است که چین با تولید تحت  امتیاز حدود 104 فروند سوخو27 اس کا(نسخه صادراتی سوخو27) به انها دست یافت .سوخو27 اولین جنگنده نسل چهارم در خدمت چین  بود(جی10 اولین نسل ساخت چین بود) و اولین  جنگنده ای که بعد چند  دهه وارد چین شد. این جنگنده انقدر خوب بود که چین برنامه بلند مدتی برای ساخت نسخه های بومی ان را از میانه دهه 1990 اغاز کرد که البته تا مدتها بسیار از جمله موتور از خود روسیه وارد چین می شد. جی11 در چندین مدل در چین  ساخته شد ولی نسخه های جدید ان حتی دارای رادار ارایه  فازی فعال و توان شلیک موشک های هوا به هوای دوربرد رادار  فعال هستند.چین برای جی11 راه روسها را پی گرفت و بر اساس ان جنگنده های چون جی16( جنگنده شابه سوخو30) و جی15 که مشابه  سوخو33 بود که خود سوخو33 نسخه ناونشین سوخو27 است..

چین همکنون دارای  بیش از 440 فروند جی11 است که نقش اصلی دفاع هوایی  را بر عهده دارد و حدود  50 فروند جی16 است ک این تعداد احتمالا در نهایت  به 150 فروند میرسد

برای اشنایی با جی11 اینجا را کلیک کنید

برای اشنایی با جی16 اینجا را کلیک کنید

چین غیر سوخو27 دو جنگنده روسی دیگر در خدمت دارد

اولین سوخو30 است. چین در دهه 1990 و دهه بعد برای اینکه جنگنده  چند منظوره به تعداد کافی نداشت دست کم تا زمانی که جی10 به تعداد کافی وارد شود دست  به سفارش سوخو30 برای  نیروی هوایی و دریایی زد. در این میان 76 فروند سوخو30 ام کا کا سهم  نیروی هوایی شد.این جنگنده  به زودی  تبدیل  به جنگنده اصلی تهاجمی ارتش  چین شد و تا حدی حتی جی اچ7 را نیز از چشم انداخت.  البته سازنده جی اچ7 به سرعت نسخه چند منظوره تر جی اچ 7 _مدل بی را توسعه داد که حتی توان حمل موشک های هوا به هوای راداری را داشت  ولی در نهایت جذابیت  سوخوی30باعث شد چینیها بر اساس  ان جی16 را طراحی کنند

چین در اخرین سفارش  فعلی خود به روسها 24 فروند سوخو35 سفارش داد که همگی را تحویل گرفت. البته چین  واقعا  نیازی  به سوخو35 ندارد بلکه  بیشتر به دنبال موتور ساترون117  این جنگنده است. البته با در نظر رفتن کپی کردن جی11 از روی سوخو27 ، روسها با این تضمین که چینها حق ندارند جنگنده ای مشابه  سوخو35 را توسعه دهند این جنگنده را به انها فروختند. چین در زمینه فناوری موتور عقب است و حتی مدتی به دنبال به دست اوردن موتور ام88 نصب شده روی جنگنده فرانسوی رافال بود  ولی با مخالفت انها موجع شد و البته باز چند سالی دنبال خرید سوخو35 بود که مورد موافقت  قرار گرفت

چین با عملیاتی کردن جنگنده نسل 5 جی20 دومین کشوری بود که نسل 5 خود را عملیاتی کرد. اگرچه چین بعد امریکا  و روسیه سومین کشوری بود  که نسل 5 به پرواز در اورد ولی جی20 زودتر از سوخو57 عملیاتی شده.جی20 بر اساس طرح جنگنده روسی میگ1.42 ساخته شد که قرار بود اولین جنگنده  عملیاتی نسل 5 روسها باشد که البته کارش به جای نرسید ولی چینها از ان بسیار استقبال کردند. جی20 هم همانند  جی10است . همان طور که جی10 بر اساس لاوی ولی با المانهای چینی و روسی ساخته شد،جی20 هم بر اساس  میگ1.42 ولی با تجهیزات چینی ساخته شد.این جنگنده  بزرگترین  نسل5 موجود جهان است حتی غرب تا مدتها مدعی بودند جی20بیشتر یک جنگنده  تهاجمی است تا یک جنگنده چند منظوره .این پرنده دارای تسلیحات  پیشرفته است و حتی جدیدا موشک های  با برد 200 کیلومتر برای رزم هوایی برای ان طراحی شده و قابلیت  کامل انجام عملیات  هوا به زمین  را دارد اگرچه از قرار نقش اول ان دفاع هوایی است.بیش از 300 فروند در سال 2026 در خدمت هستند

چین جنگنده نسل5 دیگری را نیز  رو نمایی کرد که جی31 نامیده می شود و تاکنون چند پیش نمونه از ان پرواز کرده . این جنگنده  یک الگو برداری بسیار ضعیف از اف35 امریکا است ولی مشخصا این پرنده هنوز راه دارد تا وارد خدمت شود و حتی برخی منابع معتقدند هرگز  هرز وارد خدمت چین نمی شود و برنامه برای ان برای بازار یابی خارجی ان است.جالب اینکه خود چینیها ان ار نسل5 نمی دانند و ان را به عنوان یک نسل4.5 بازار یابی میکنند

برای اشنایی با جی31 اینجا را کلیک کنید

امروزه چین در کنار  امریکا و روسیه سوم کشوری است که دارای بمب افکن  بزرگ است. اگرچه این کشور تنها دارای  بمب افکن دو موتوره است ولی برنامه های برای دسترسی به بمب افکن ها بزرگ بال پرنده که شبیه ب2 امریکای است دارد. اچ6 همکنون تنها بمب افکن چینیها است که بر اساس توپلوف16 ساخته شده  و نتنها در نیروی هوایی بلکه نیروی دریای نیز  خدمت میکند .بهترین نسخه این بمب افکن نسخه اچ6 کا است که در سال 2005 میلادی وارد خدمت شد. این نسخه دارای  موتور توربوفن نصب شده روی ایلیشوین76 است و برد بالاتری دارد و اولین بمب افکن چینیها  است که میتواند تا حدی به انها برد فراقاره ای البته با سوختگیری هوایی بدهد. چین با این بمب افکن با استفاده از موشک های کروز با برد 2000 کیلومتر دست بازی دارد مثلا حتی توان عملیات از خاک خود  در خاورمیانه و یا استرالیا را دارد .همکنون حدود 170فروند اچ6 البته از مدلهای مختلف در خدمت چین است .چین بر روی نسل جدید اچ6 انواع موشک های کروز و ضد کشتی و سلاح های هدایت ماهواره ای را نصب کرده است

برای اشنایی با اچ6 اینجا را کلیک کنید

در بخش جتهای اموزشی  اصلیترین جت  اموزشی چینها جی ال8 است(نسخه صادراتی  ان کا8 می نامند ) این جت دو موتوره با دو موتور در دوطرف بدنه اصلیترین  جت اموزش چینیها است که جایگزین نسخه های اموزشی  میگ17 شده که برای چند دهه اصلیترین  جت اموزشی چینیها  بود.حدود 350فروند جی ال8 در خدمت است. چین جدید دو جت اموزشی  جدید نیز تولید کرده که شامل جی ال9 و ال15 است . البته  تا کنون ال15 که تاحدی  برگرفته شد از یاک130 است وارد خدمت شده .ب

برای اشنایی با کا8 اینجا را کلیک کنید

برای اشنایی با ال15 اینجا را کلیک کنید

برای اشنایی با جی ال 9 اینجا را کلیک کنید

چین  بعد از امریکا و روسیه بزرگترین ناوگان ترابری  جهان را دارد  این ناوگان شامل60 فروند هواپیما ترابری است که پرتعداد ترین هواپیما ترابری وای8  چینیها است . این هواپیما نسخه چینی هواپیمای ترابری  شوروی انتنوف12 است  و چین بر اساس پلتفرم ان چندین  نمونه هواپیما ساخته است .این هواپیما میتواند تا 20 تن بار و حدود 90 سرباز حمل کند

برای اشنایی با وای8 اینجا را کلیک کنید

دومین هواپیما ترابری پرتعداد چینیها وای7 است. این هواپیما نیز بر اساس انتنوف24  روسها ساخته  شده و البته ساخت هر دو یعنی  وای7 و وای8 تنها با کمک نمونه ها در خدمتی بوده و توسط شوروی تحویل شد بود. این کار حدود 15 سال برای انها زمان برد.وای7 به میزان حدود 40تا 45  فروند در خدمت چین است و میتواند 5.5 تن بار را حمل کند

ایلیشوین76 روسی به میزان 22 فروند هواپیما ترابیر  چینها است. این کشور  در دهه 1990 دست به  خرید  این هواپیما زد. البته انها دنبال خرید 50 فروند بودند ولی زمانی روسها اعلام کردند  نمیتوانند با ان سرعتی که چینها میخواهند  هواپیما تحویل دهند چین بعد از خرید 22 فروند  ایلیشوین به دنبال یک طرح  بومی رفت

ان طرح بومی هواپیما ترابری  وای20 است که سنگینترین  هواپیمای ترابری چینیها است.وای20 توان حمل 66 تن بار را دارد و از ایلیوشین  نیز ظرفیت  بیشتری در اختیار چین قرار میدهد.چین همکنوندارای 100 فروند وای20 است . این پرنده از  سال2017 وارد خدمت شده است .

برای اشنایی با وای20 اینجا را کلیک کنید

وای9 دیگر هواپیما ترابری در خدمت خدمت چین است. وای9 نسخه قدرتمندتر وای8 است.این پرنده توان حمل تا 30 تن بار را دارد و در اینده جایگزین وای8 می شود. بر اساس وای9 نیز هواپیماهای زیادی از جمله اواکس و جنگ الکترونیک ساخته شده که احتمالا انها نیز جایگزین نسخه های مشابه برگرفته شده از وای 8 خواهند شد.30 فروند در خدمت است

در زمینه تانکر چین در دهه 1980 توسعه تانکر سوخت رسان هوایی  بر اساس بمب افکن اچ6 اغاز کرد .در این پروژه نسخه ای به نام اچ وای6 را توسعه داد که سر نوک هر با دارای یک پراپ سوختگیری شلنگی است. این نمونه در نیروی هوایی و دریایی  چین خدمت میکند که 10 فروند ان در خدمت نیروی هوایی است. چین همچنین 3 فروند ایلیشوین76 را نیزاز اکراین دست دوم خریداری  کرد و توسط خود اکراینها مجهز به غلاف سوخت رسانی هوایی است. این نسخه دارای  سه محل برای سوخت رسانی است.از سال 2023 دست کم 8 فروند وای وای 20 نسخه سوخترسان وای 20 نیز وارد خدمت شده است

.در زمینه اواکس طی یک دهه گذشت یعنی از زمانی که اولین اواکس را را به دست اورد رشد سریعی داشته. چین برای اولین  بار در اواخر دهه 1990 طی یک همکاری با اسرائیل تلاش کرد  با دادن هواپیمای ایلیشوین76 به اسرائیل  ان را مجهز به رادار ارایه  فازی ساخت اسرائیل برای  تبدیل انها به اواکس بکند ولی با فشار امریکا به اسرائیل این برنامه لغو شد تا چین خود به دنبال نصب رادار بومی روی بدنه ایلیوشین 76  برود.چین همکنون دارای چندین نوع اواکس است

نسخه اواکس وای9 که پرتعداد ترین اواکس این کشور  است  گفته شده 30 فروند ان در خدمت است و با نام کی جی500 شناخت می شود

نسخه اواکس هواپیما ترابری  وای8  که با نام کی جی200 شناخته می شود و 11 فروند ان در خدمت است

و در نهایت کی جی 2000 نسخه اواکس هواپیمای ایلیوشین76 روسی که البته ان نیز دارای رادار و الکترونیک چینی است. تمام اواکس ها  دارای رادار ارایه فازی هستند و بیش از 450 کیلومتر تا 650 کیلومتر برد کشف دارند

برای مطالعه مقاله ای با نام اواکس های ساخت چین اینجا را کلیک کنید

در زمینه جنگ الکترونیک نیز 16 فروند هواپیمای جنگ الکترونیک وای8 که دارای تجهیزات  جمع اوری فرکانسها و مکالمات دشمن  و برخی دارای رادار برای کشف تحرک زمینی و دریایی دشمن هستند، 8 فروند توپلوف154 که در چین مجهز به تجهیزات جاسوسی الکترونیک شدند و برخی از انها نیز زیر بدنه دارای رادار برای نقشه برداری زمینی  هستند و 3 فروند انتنوف30

در زمینه بالگرد در ارتش چین بالگرد در اختیار نیروی زمینی است ولی نیروی هوایی چین نیز تعدادی  بالگرد برای عملیات  خود معمولا   جستجو و نجات در خدمت دارد که شامل حدود 15 فروند میل17 ،24 فروند  بالگرد زد9 یا همان  نسخه چینی بالگرد دوفین فرانسوی  و 34 فروند بالگرد زد8  یا همان نسخه چینی بالگرد فرانسوی سوپر فریلون است. هر دو این بالگردها در دهه 1980 از طرف فرانسه  به چین داده شد و چین با کم فرانسه انها را تولید کرد

پدافند هوایی

جمهوری خلق چین با اتکا به یکی از گسترده‌ترین و پیشرفته‌ترین شبکه‌های پدافند هوایی جهان، توانسته است آسمان خود را به یکی از امن‌ترین حریم‌های هوایی سیاره تبدیل کند. این شبکه‌ی عظیم که ترکیبی از سامانه‌های بومی پیشرفته و سامانه‌های وارداتی روسی است، در سه لایه‌ی بلندبرد، میان‌برد و کوتاه‌برد سازماندهی شده و قادر است هرگونه تهدید هوایی از جنگنده‌های پیشرفته تا موشک‌های بالستیک و کروز را در ارتفاع‌های مختلف رهگیری و نابود کند.

 سامانه‌های پدافند بلندبرد (Long-Range SAMs)

در رأس هرم پدافند هوایی چین، سامانه‌ی بومی HQ-9 قرار دارد که یک خانواده‌ی کامل از موشک‌های دوربرد را شامل می‌شود. این سامانه که در ابتدا به عنوان نسخه‌ی بومی‌شده‌ی S-300 روسی توسعه یافت، امروزه به سه نسخه‌ی HQ-9، HQ-9B و HQ-9C ارتقاء پیدا کرده است. با بیش از ۲۹۲ پرتابگر در خدمت، HQ-9 ستون فقرات پدافند استراتژیک چین محسوب می‌شود. نسخه‌های جدیدتر این موشک با برد بیش از ۲۰۰ کیلومتر و قابلیت رهگیری اهداف بالستیک و فراصوت، توانایی‌های چشمگیری در مقابله با تهدیدات مدرن دارند.

جدیدترین و پیشرفته‌ترین سامانه‌ی پدافند بلندبرد چین، HQ-19 است که به تازگی رونمایی شده و اطلاعات دقیقی از تعداد و مشخصات آن در دسترس نیست (n/a). تحلیل‌گران نظامی این سامانه را همتای چینی THAAD آمریکایی می‌دانند که به طور اختصاصی برای رهگیری موشک‌های بالستیک در فاز میانی و نهایی پرواز طراحی شده است. HQ-19 نشان‌دهنده‌ی جهش تکنولوژیک چین در حوزه‌ی پدافند موشکی لایه‌برتر محسوب می‌شود.

سومین سامانه‌ی بلندبرد بومی چین، HQ-22 با بیش از ۱۳۰ پرتابگر در خدمت است. این سامانه که نسخه‌های HQ-22 و HQ-22A را شامل می‌شود، به عنوان یک راه‌حل اقتصادی و مؤثر برای پوشش مناطق وسیع طراحی شده است. HQ-22 با استفاده از فناوری هدایت نیمه‌فعال و برد مناسب، توانایی درگیری با اهداف هوایی در ارتفاع بالا را دارد و به عنوان مکمل HQ-9 در لایه‌های دفاعی عمل می‌کند.

در کنار این سامانه‌های بومی، چین از دو سامانه‌ی پیشرفته‌ی روسی نیز بهره می‌برد. نخست، S-300 با ۲۱۶ پرتابگر در نسخه‌های PMU، PMU1 و PMU2 که از دهه‌ی ۱۹۹۰ وارد خدمت شده‌اند. این سامانه‌ها اگرچه قدمتی دارند، اما همچنان به عنوان یک لایه‌ی دفاعی مؤثر برای حفاظت از مراکز حیاتی و سیاسی به کار گرفته می‌شوند. دومین و پیشرفته‌ترین سامانه‌ی وارداتی، S-400 روسی با ۳۲ پرتابگر است که در سال‌های اخیر تحویل چین شده است. S-400 با برد بیش از ۴۰۰ کیلومتر و توانایی رهگیری اهداف بالستیک با سرعت بالا، پیشرفته‌ترین سامانه‌ی پدافندی موجود در زرادخانه‌ی چین محسوب می‌شود و شکاف تکنولوژیک چین در حوزه‌ی پدافند فرابُرد را پر کرده است.

 سامانه‌های پدافند میان‌برد (Medium-Range SAM)

در لایه‌ی میان‌برد، چین از سامانه‌ی بومی HQ-12 با ۱۵۰ پرتابگر استفاده می‌کند. این سامانه که جانشین سامانه‌های قدیمی‌تر HQ-2 محسوب می‌شود، با برد حدود ۵۰ کیلومتر، وظیفه‌ی پوشش شکاف بین پدافند بلندبرد و کوتاه‌برد را بر عهده دارد. HQ-12 با استفاده از رادارهای پیشرفته و سیستم هدایت ترکیبی، توانایی مقابله با جنگنده‌ها، موشک‌های کروز و پهپادها را در ارتفاع متوسط دارد و به عنوان یکی از ستون‌های اصلی پدافند منطقه‌ای چین به شمار می‌رود.

 سامانه‌های پدافند کوتاه‌برد (Short-Range SAMs)

پایین‌ترین لایه‌ی این هرم دفاعی به سامانه‌های کوتاه‌برد اختصاص دارد که وظیفه‌ی حفاظت نقطه‌ای از تأسیسات حساس و یگان‌های در حال حرکت را بر عهده دارند. سامانه‌ی HQ-6 با ۷۴ پرتابگر در نسخه‌های HQ-6A و HQ-6D، یکی از اصلی‌ترین سامانه‌های پدافند کوتاه‌برد چین محسوب می‌شود. این سامانه که بر روی شاسی زرهی خودکششی سوار شده، با برد حدود ۱۸ کیلومتر، مجهز به موشک‌های حرارتی با دقت بالا است و به طور خاص برای مقابله با اهداف کم‌ارتفاع مانند بالگردها، پهپادها و جنگنده‌های تهاجمی طراحی شده است.

جدیدترین و مدرن‌ترین سامانه‌ی کوتاه‌برد چین، HQ-11 با ۴ پرتابگر (و احتمالاً تعداد بیشتری در حال تولید) است. این سامانه که در سال‌های اخیر رونمایی شده، یک سامانه‌ی پدافند نقطه‌ای بسیار پیشرفته است که با استفاده از موشک‌های کوچک و دقیق، توانایی مقابله با تهدیدات متنوع از جمله موشک‌های کروز، بمب‌های هدایت‌شونده و پهپادهای انتحاری را در کوتاه‌ترین فاصله دارد. HQ-11 به عنوان یک لایه‌ی حفاظتی آخرین خط دفاعی برای تأسیسات فوق‌حساس مانند مراکز فرماندهی، سایت‌های موشکی و پایگاه‌های هوایی طراحی شده است و نشان از تمرکز چین بر پدافند چندلایه و تخصصی دارد.

چین دارای نیروی هوایی قدرتمندی است  به شکلی که همواره در رده بندی های موجود جز 5 تایی اول است و دست کم از نظر تعداد هواگرد در رده سوم است. البته این نیروی اگرچه روی کاغذ نیروی هوایی بزرگ و پیشرفته ای دارد ولی تجربه رزمی ندارد .این نیرو تا دهه 1980 واقعا تنها روی کاغذ از نظر کمیت بزرگ بود مگر در حالتی که کشور های پیشرفته در ان زمان به دنبال نسل4 بودند انها هنوز بر نسل دوم تکیه داشتند ولی طی سه دهه گذشته  رشد سریعی داشته که بیشتر بر میگردد به رسیدن فناورهای مختلف از روسیه و تولید تجهیزاتی روسی به کمک انها و یا کپی است. چین با کمک از اسرائیل و روسیه در برنامه های چون جی10 ، جی11 و یا جی 20 به سرعت رشد کرد ولی بدون شک بدون کمک خارجی هرگز به اینجا نمی رسید.به سرعت فعلی این نیرو به سرعت نیروی هوایی روسیه را نیز پشت سر خواهد گذشت. عملا همکنون به اندازه روسها جنگنده،  اواکس و سوخترسان دارد و به نظر میرسد به زودی  از انها نیز تعداد بیشتری خواهد داشت . البته مشخص نیست واقعا چینیها از نظر کیفیت در چه جایگاهی هستند زیرا ساخت یک مسئله است و کیفیت چیز دیگری  است

گرداوری:عبدالحمید تارخ

برای اشنایی با دیگر ارتش های جهان اینجا را کلیک کنید