بررسی تجهیزات نیروی زمینی روسیه

در بخش بعدی مقاله می‌توان به‌صورت تخصصی به دسته‌بندی کامل تجهیزات ارتش روسیه شامل تانک‌ها، نفربرها، توپخانه، سامانه‌های پدافندی، پهپادها و موشک‌های تاکتیکی پرداخت.

تپانچه کوچک ماکروف از دهه 1960 در خدمت ارتش شوروی است و همچنان اصلیترین تپانچه روسها است اگرچه برخی یگانهای مخصوص ان را از رده خارج کرده اند  تپانچه MP-443 Grach با کالیبر 9 م م پرابلم(با نام یارگین نیز شناخته می شود) برای جایگزینی  تپانچه ماکروف  در برخی یگانهای نیروی های ویژه و خط مقدم طراحی شده است و کارایی بسیار خوبی نیز داشته است.برخی واحدهای روسی از مسلسل 9 میلیمتری پی پی19 نیز استفاده میکنند که دارای کالیبر 9 پرابلم است

Ak-74سلاح سازمانی ارتش روسیه سلاح AK-74 است . این سلاح نسخه بهبود  یافته ای کی 47 با کالیبر  5.54 م م است . AK-74U نسخه کاربین کوتاه تر نسخه قبلی که توسط نیروهای هوابرد و یا ویژه استفاده می شود.همکنون سلاح ای کی12 در حال جایگزینی با ای کی74 است و به شکل گسترده ای در حال استفاده است

کالیبر استاندارد نیروی زمینی و ارتش روسیه 5.45 م م است

برخی واحدها از ای کی 47 نیز استفاده میکنند(نسخه AKM)

این کشور نیز چندین سلاح در خدمت دارد ولی سلاح  خودکار دراگانوف با کالیبر  7.62 با پوکه های 54 میلیمتری  از همه مشهورتر و پرتعداد تر است ولی سلاح های دیگری  چون سلاح گلنگدنی اس وی 96 با کالیبر  7.62 و یا سلاح کالیبر  12.7 م م KSVK نیز در خدمت است

ار پی کا 74 نسخه  مسلسل سلاح ای کی 74 مسلسل  سبک ارتش روسیه است که علارقم سادگی و  ارزانی فاقد نوار تغذیه است(با خشاب تغذیه می شود) و لوله ان نیز ثابت بوده و قابلا تعویض نیست. مسلسل متوسط  روسها مسلسل 7.62  م م پی کا ام است که کارایی بسیار خوبی دارد و از مسلسل سنگین  ان اس وی و کورد با کالیبر 12.7 م م بر روی خودرو ها و تانک استفاده می شود(ارتش روسیه اگرچه مسلسل گاتیلینگ مانند مینیگان  ازمایش کرد ولی هرگز به شکل گسترده  برای نیروی زمینی  به خدمت نگرفت)

روسها چندین نوع راکت انداز در خدمت دارند راکتهای ار پی جی 7/16/22/26/27/29/30  . موشک ضد تانک ها نیز تعداد زیادی دارند . موشک های  ضد تانک هدایت در نیم خودکار  ای تی 4 /ای تی 5 /ای تی 13/ای تی 14 و ای تی 15 (برای شلیک  از خودروی زرهی که دارای نسخه میلیموجی نیز است ). همچنین روسها از موشک لوله پرتاب ای تی 8 و ای تی 11 برای پرتاب از لوله تانک استفاده میکنند(در بین سال های  1970 تا 1990 روسها شش مدل موشک ضد تانک داشتند ولی امریکا دو مدل  شامل دراگون و تاو). روسها از بالگرد های خود دو موشک هدایت نیم خودکار رادیویی  اتکا و اشتروم و هدایت لیزری ویخر را پرتاب میکنند

روسیه

 ساختار آتش پشتیبانی نیروهای مسلح روسیه دارد و این کشور با اتکا به انبارهای عظیم به‌جای‌مانده از دوران شوروی، یکی از بزرگترین ناوگان توپخانه کششی جهان را در اختیار دارد. این توپخانه‌ها که عمدتاً متعلق به دهه‌های ۱۹۵۰ تا ۱۹۸۰ میلادی هستند، با وجود قدمت بالا، به دلیل سادگی ساختار، هزینه نگهداری پایین و قابلیت تولید انبوه مهمات، همچنان در میدان نبرد اوکراین به طور گسترده مورد استفاده قرار می‌گیرند

نیروهای مسلح روسیه با اتکا به میراث گستردهٔ توپخانهٔ دوران شوروی و توسعهٔ سامانه‌های جدید، یکی از بزرگترین و متنوع‌ترین ناوگان توپخانه خودکششی جهان را در اختیار دارند که شامل مدل‌های مختلف با کالیبرهای ۱۲۲، ۱۵۲ و حتی ۲۰۳ میلی‌متر است. در رأس توپخانه‌های سبک‌تر، هویتزر خودکششی ۲اس۱ گووزدیکا (2S1 Gvozdika) با کالیبر ۱۲۲ میلی‌متر قرار دارد که از دههٔ ۱۹۷۰ میلادی به عنوان یک سامانهٔ سبک و همه‌کاره برای پشتیبانی از یگان‌های پیاده‌نظام مکانیزه طراحی شده است. حدود ۴۰۰ دستگاه از این هویتزر در خدمت فعال هستند و علاوه بر آن، حدود ۱۰۰۰ دستگاه دیگر نیز در انبارهای ذخیرهٔ راهبردی نگهداری می‌شوند. با این حال، جنگ گسترده در اوکراین تلفات سنگینی بر این ناوگان وارد کرده و تا ۲۵ اکتبر ۲۰۲۵، حداقل ۱۷۱ دستگاه از این هویتزرها در میدان نبرد منهدم یا تصرف شده‌اند که نشان از مصرف بالای توپخانه در این درگیری طولانی دارد. گووزدیکا با شاسی زنجیردار و توپ ۱۲۲ میلی‌متری، برد مؤثری حدود ۱۵ کیلومتر دارد و با مهمات راکدافزایش‌یافته می‌تواند تا ۲۲ کیلومتر را هدف قرار دهد که برای پشتیبانی از یگان‌های سطح تیپ، کاملاً مناسب است.

در سطح سنگین‌تر و با کالیبر ۱۵۲ میلی‌متر، روسیه از چندین سامانهٔ مختلف بهره می‌برد که هر یک جایگاه خاص خود را در ساختار توپخانه دارند. هویتزر ۲اس۳ آکاتسیا (2S3 Akatsiya) که از اواخر دههٔ ۱۹۶۰ وارد خدمت شد، با حدود ۶۰۰ دستگاه فعال و بیش از ۵۰۰ دستگاه در انبارهای ذخیره، یکی از پرتعدادترین توپخانه‌های خودکششی روسیه محسوب می‌شود. این سامانه با برد حدود ۱۸ کیلومتر با مهمات استاندارد و تا ۲۵ کیلومتر با مهمات راکدافزایش‌یافته، نقش مهمی در پشتیبانی آتش یگان‌های زرهی ایفا کرده است. اما جنگ اوکراین تاکنون حداقل ۱۹۰ دستگاه از این هویتزرها را به کام خود کشیده است که بخش قابل‌توجهی از توان عملیاتی این سامانه را کاهش داده است. هویتزر سنگین‌تر ۲اس۵ گیاتسینت-اس (2S5 Giatsint-S) با همان کالیبر ۱۵۲ میلی‌متر اما با لولهٔ بلندتر و برد بیشتر (تا ۲۸ کیلومتر)، به عنوان یک سامانهٔ دوربردتر برای انهدام اهداف پشت خطوط دشمن طراحی شده است. حدود ۱۰۰ دستگاه از این هویتزر در خدمت فعال هستند و ۳۰۰ دستگاه دیگر در انبارها نگهداری می‌شوند، اما تاکنون حداقل ۸۹ دستگاه از آنها در اوکراین منهدم شده است که نشان از آسیب‌پذیری این سامانهٔ نسبتاً قدیمی در برابر جنگ‌های نوین دارد.

جدیدترین و پیشرفته‌ترین هویتزرهای ۱۵۲ میلی‌متری روسیه، خانوادهٔ ۲اس۱۹ مستا (2S19 Msta) و جانشین مدرن آن یعنی ۲اس۳۵ کوالیتسیا-اس‌وی (2S35 Koalitsiya-SV) هستند. هویتزر مستا که از اواخر دههٔ ۱۹۸۰ وارد خدمت شد، با مدل‌های به‌روز شدهٔ ۲اس۱۹ام۱ و ۲اس۱۹ام۲ (با نام ۲اس۳۳) به عنوان ستون فقرات توپخانهٔ سنگین روسیه شناخته می‌شود. حدود ۴۵۰ دستگاه از این سامانه در خدمت فعال هستند و ۵۰ دستگاه دیگر در انبارها ذخیره شده‌اند. با این حال، این هویتزر پیشرفته نیز از تلفات سنگین در اوکراین در امان نمانده است: تا اکتبر ۲۰۲۵، حداقل ۲۵۴ دستگاه از مدل ام۱ و ۵۴ دستگاه از مدل ام۲ منهدم شده‌اند که نشان از نقش پررنگ این سامانه در خطوط مقدم و همچنین آسیب‌پذیری آن در برابر جنگ‌افزارهای دقیق غربی دارد. در مقابل، هویتزر فوق‌مدرن ۲اس۳۵ کوالیتسیا-اس‌وی با کالیبر ۱۵۲ میلی‌متر و لولهٔ ۵۲ کالیبر، به عنوان پیشرفته‌ترین توپخانه خودکششی روسیه با برد بیش از ۴۰ کیلومتر و سیستم کنترل آتش کاملاً دیجیتال، مراحل آزمایش دولتی را در اکتبر ۲۰۲۳ با موفقیت پشت سر گذاشته و به زودی وارد تولید انبوه خواهد شد. با این حال، تعداد بسیار محدود آن (حدود ۸ دستگاه در مرحلهٔ آزمایشی) نشان از فاصلهٔ قابل‌توجه این سامانه با جایگزینی کامل ناوگان قدیمی دارد. همچنین هویتزر خودکششی جدید ۲اس۴۳ مالوا (2S43 Malva) بر روی شاسی کامیون هشت‌چرخ با توپ ۱۵۲ میلی‌متری طراحی شده تا جایگزینی سبک‌تر و متحرک‌تر برای سامانه‌های زنجیردار سنگین باشد. حدود ۲۰ دستگاه از این سامانه در خدمت هستند، اما تاکنون حداقل ۳ دستگاه از آنها در اوکراین منهدم شده است.

در نهایت، غول توپخانهٔ خودکششی روسیه، هویتزر ۲اس۷ پیون (2S7 Pion) با کالیبر عظیم ۲۰۳ میلی‌متری است که به عنوان یکی از بزرگترین توپخانه‌های خودکششی جهان، توانایی شلیک گلوله‌های سنگین هسته‌ای و شیمیایی را نیز دارد. حدود ۱۲۵ دستگاه از این سامانه در خدمت هستند که ۷۵ دستگاه از آنها به نسخهٔ به‌روز شدهٔ ۲اس۷ام مالکا (Malka) با سیستم کنترل آتش جدید و افزایش برد تا بیش از ۵۰ کیلومتر ارتقاء یافته‌اند. حدود ۵۰ دستگاه دیگر نیز در انبارهای ذخیره نگهداری می‌شوند. تا اکتبر ۲۰۲۵، حداقل ۳۷ دستگاه از این هویتزرهای غول‌پیکر در اوکراین منهدم شده‌اند که تلفاتی سنگین برای یک سامانه با این ابعاد و ارزش راهبردی محسوب می‌شود. به‌طور کلی، ناوگان توپخانه خودکششی روسیه با وجود تلفات سنگین در اوکراین (بیش از ۷۰۰ دستگاه منهدم شده از انواع مختلف)، همچنان با اتکا به ذخایر عظیم دوران شوروی و ورود تدریجی سامانه‌های جدید مانند کوالیتسیا-اس‌وی و مالوا، توانایی آتش‌ریزی گسترده و پشتیبانی پایدار را حفظ کرده است، هرچند که نوسازی کامل این ناوگان نیازمند سال‌ها سرمایه‌گذاری و تولید انبوه خواهد بود.

راکت توپخانه ای

سامانه‌های راکت‌انداز چندگانه (MLRS) به عنوان یکی از مؤثرترین و هراس‌انگیزترین ابزارهای آتش پشتیبانی در میدان نبرد مدرن، نقش کلیدی در استراتژی توپخانه روسیه ایفا می‌کنند و این کشور با اتکا به میراث عظیم دوران شوروی و توسعهٔ نسل‌های جدید، یکی از بزرگترین و متنوع‌ترین ناوگان راکت‌انداز جهان را در اختیار دارد.

در رأس این ناوگان از نظر تعداد و گستردگی کاربرد، سامانهٔ افسانه‌ای بی‌ام-۲۱ گراد (BM-21 Grad) با کالیبر ۱۲۲ میلی‌متر قرار دارد که از دههٔ ۱۹۶۰ میلادی به عنوان یکی از پرشمارترین و جنگ‌آزموده‌ترین راکت‌اندازهای تاریخ شناخته می‌شود. حدود ۶۵۰ دستگاه از این سامانه در خدمت فعال هستند و بیش از ۷۰۰ دستگاه دیگر در انبارهای ذخیرهٔ راهبردی نگهداری می‌شوند. با این حال، جنگ گسترده در اوکراین تلفات سنگینی بر این ناوگان وارد کرده و تا ۲۵ اکتبر ۲۰۲۵، حداقل ۳۰۸ دستگاه از این راکت‌اندازها منهدم یا تصرف شده‌اند که نشان از مصرف بالای این سامانه در درگیری‌های توپخانه‌ای سنگین دارد. گراد با داشتن ۴۰ لولهٔ شلیک و برد حدود ۲۰ کیلومتر، توانایی پوشش منطقه‌ای وسیع با آتش‌باران سریع را دارد و به دلیل سادگی ساختار و هزینهٔ پایین مهمات، همچنان ستون فقرات راکت‌اندازهای روسیه محسوب می‌شود. جانشین مدرن این سامانه، یعنی تورنادو-جی (9A53-G Tornado-G) با کالیبر مشابه ۱۲۲ میلی‌متر، حدود ۲۰۰ دستگاه در خدمت دارد و با سیستم کنترل آتش دیجیتال، ناوبری ماهواره‌ای و قابلیت شلیک مهمات هدایت‌شونده با برد بیش از ۴۰ کیلومتر، به عنوان یک ارتقاء چشمگیر نسبت به گراد قدیمی عمل می‌کند. با این حال، این سامانهٔ مدرن نیز از تلفات در امان نمانده و حداقل ۲۲ دستگاه از آن در اوکراین منهدم شده است.

در کالیبر سنگین‌تر ۲۲۰ میلی‌متر، روسیه از سه سامانهٔ مختلف بهره می‌برد که هر یک کاربرد ویژه‌ای دارند. سامانهٔ بی‌ام-۲۷ اوراگان (BM-27 Uragan) با ۱۶ لولهٔ شلیک و برد حدود ۳۵ کیلومتر، یکی از مهم‌ترین راکت‌اندازهای سنگین روسیه محسوب می‌شود. حدود ۱۷۵ دستگاه از این سامانه در خدمت فعال هستند و ۵۵۰ دستگاه دیگر در انبارهای ذخیره نگهداری می‌شوند، اما تاکنون حداقل ۹۸ دستگاه از آنها در اوکراین منهدم شده است. در کنار اوراگان، سامانهٔ ترموباریک تی‌او‌اس-۱آ سولنتسپیوک (TOS-1A Solntsepyok) با کالیبر ۲۲۰ میلی‌متر که به جای راکت‌های معمولی، مهمات ترموباریک با اثر انفجاری گسترده و حرارتی فوقالعاده بالا شلیک می‌کند، یکی از مخوف‌ترین سلاح‌های میدان نبرد محسوب می‌شود. این سامانه که بر روی شاسی تانک تی-۷۲ سوار شده و زره نسبتاً خوبی دارد، حدود ۳۶ دستگاه در خدمت فعال دارد و تاکنون حداقل ۳۴ دستگاه از آن در اوکراین منهدم شده است که نشان از حضور پرخطر این سامانه در خطوط مقدم دارد. نسخهٔ جدیدتر این سامانه یعنی تی‌او‌اس-۲ توزوچکا (TOS-2 Tosochka) با شاسی چرخ‌دار و تحرک بیشتر، تعداد محدودی در خدمت دارد و حداقل ۲ دستگاه از آن منهدم شده است. همچنین سامانهٔ جدیدتر تی‌او‌اس-۳ دراکون (TOS-3 Drakon) نیز در مراحل آزمایشی قرار دارد که نشان از عزم روسیه برای به‌روزرسانی این سامانه‌های ترموباریک دارد.

در بالاترین سطح از نظر برد و قدرت تخریب، سامانه‌های ۳۰۰ میلی‌متری قرار دارند که اوج فناوری راکت‌انداز روسیه را نمایندگی می‌کنند. سامانهٔ بی‌ام-۳۰ اسمرچ (BM-30 Smerch) با ۱۲ لولهٔ شلیک و برد بیش از ۹۰ کیلومتر، یکی از قدرتمندترین راکت‌اندازهای جهان است که حدود ۱۰۰ دستگاه از آن در خدمت فعال هستند. این سامانه با مهمات هدایت‌شونده و سیستم کنترل آتش پیشرفته، دقتی قابل‌رقابت با موشک‌های بالستیک کوتاه‌برد دارد و تاکنون حداقل ۳ دستگاه از آن در اوکراین منهدم شده است. جانشین مدرن اسمرچ، یعنی سامانهٔ تورنادو-اس (9K515 Tornado-S) با کالیبر ۳۰۰ میلی‌متر و سیستم کنترل آتش کاملاً دیجیتال، ناوبری ماهواره‌ای و قابلیت شلیک مهمات با برد بیش از ۱۲۰ کیلومتر، حدود ۲۰ دستگاه در خدمت دارد و به عنوان پیشرفته‌ترین راکت‌انداز سری تورنادو شناخته می‌شود. همچنین سامانهٔ جدید سارما (Sarma) با کالیبر ۳۰۰ میلی‌متر که سفارش ۱۲ دستگاه آن در سال ۲۰۲۴ ثبت شده، به عنوان یک سامانهٔ مکمل و به‌روز وارد ناوگان خواهد شد. در نهایت، سامانهٔ اوراگان-۱ام (Uragan-1M) با قابلیت شلیک همزمان راکت‌های ۲۲۰ و ۳۰۰ میلی‌متری (قابلیت کالیبر تعویض‌پذیر) با حدود ۶ دستگاه در خدمت، به عنوان سامانهٔ نسل جدیدی طراحی شده که قرار است جایگزین هر دو سامانهٔ قدیمی اوراگان و اسمرچ شود و با برد بیش از ۱۲۰ کیلومتر و دقت بالا، انعطاف‌پذیری بی‌نظیری را برای فرماندهان توپخانه فراهم آورد. به‌طور کلی، ناوگان راکت‌انداز روسیه با وجود تلفات سنگین در اوکراین (بیش از ۴۶۰ دستگاه منهدم شده از انواع مختلف)، همچنان با اتکا به ذخایر عظیم دوران شوروی و ورود تدریجی سامانه‌های جدید تورنادو، توزوچکا و اوراگان-۱ام، توانایی آتش‌باران گسترده و پشتیبانی آتش سنگین را حفظ کرده است و این سامانه‌ها به عنوان یکی از ارکان اصلی دکترین نظامی روسیه در جنگ‌های فرسایشی و منطق‌های باقی خواهند ماند.

موشک بالستیک تاکتیکی

 

موشک‌های بالستیک تاکتیکی به عنوان یکی از مؤثرترین ابزارهای ضربه‌زنی دقیق و دوربرد در میدان نبرد مدرن، نقش بی‌بدیلی در ایجاد بازدارندگی، انهدام تأسیسات حیاتی دشمن و مختل کردن زنجیره فرماندهی و کنترل ایفا می‌کنند. در این حوزه، روسیه با اتکا به میراث دوران شوروی و توسعهٔ سامانه‌های پیشرفته جدید، یکی از قدرتمندترین ناوگان موشکی تاکتیکی جهان را در اختیار دارد، در حالی که کشورهایی مانند ایران و کرهٔ شمالی نیز با توسعهٔ سامانه‌های بومی خود، به بازیگران مهمی در این عرصه تبدیل شده‌اند.

در رأس سامانه‌های موشکی تاکتیکی روسیه، سامانهٔ ۹کی۷۲۰ ایسکندر-ام (9K720 Iskander-M) قرار دارد که به عنوان یکی از پیشرفته‌ترین و مرگبارترین موشک‌های بالستیک کوتاه‌برد جهان شناخته می‌شود. حدود ۱۶۲ دستگاه پرتابگر از این سامانه در خدمت فعال هستند و بر اساس برآوردهای ژوئن ۲۰۲۵، حدود ۶۰۰ موشک بالستیک از نوع ۹ام۷۲۸ و ۳۰۰ موشک کروز از نوع ۹ام۷۲۹ (ایسکندر-کی) در انبارهای راهبردی ذخیره شده‌اند. موشک ایسکندر با برد عملیاتی بین ۵۰۰ تا ۷۰۰ کیلومتر و کلاهک جنگی با وزن تا ۷۰۰ کیلوگرم، مجهز به سیستم هدایت ترکیبی (اینرسی، اپتیک و ناوبری ماهواره‌ای) است که دقت بالایی در اصابت به اهداف (با خطای کمتر از ۵ متر) فراهم می‌آورد. همچنین این موشک به دلیل مانورپذیری بالا در فاز پایانی مسیر و شلیک کلاهک‌های فریبنده، سامانه‌های پدافندی مانند پاتریوت و اس-۳۰۰ را با چالش جدی مواجه می‌کند. ایسکندر-ام که جایگزین سامانهٔ قدیمی‌تر او‌تی‌آر-۲۱ توچکا (OTR-21 Tochka) شده است، قابلیت شلیک موشک‌های بالستیک و کروز را به طور همزمان دارد و به دلیل زمان واکنش کوتاه (حدود ۱۵ دقیقه از دریافت هدف تا شلیک) و تحرک بالای پرتابگرهای آن، یکی از مؤثرترین ابزارهای ضربه‌زنی در جنگ اوکراین محسوب می‌شود.

در کنار ایسکندر، سامانهٔ قدیمی‌تر او‌تی‌آر-۲۱ توچکا (OTR-21 Tochka) با برد حدود ۷۰ تا ۱۲۰ کیلومتر و کلاهک جنگی به وزن ۴۸۲ کیلوگرم، اگرچه تا حد زیادی جای خود را به ایسکندر داده است، اما حدود ۵۰ دستگاه پرتابگر از این سامانه همچنان در خدمت فعال هستند و بر اساس برآوردهای سال ۲۰۲۲، حدود ۲۰۰ موشک از این نوع هنوز در انبارهای روسیه موجود می‌باشند. توچکا که از دههٔ ۱۹۷۰ میلادی وارد خدمت شده، با وجود قدمت بالا و دقت کمتر نسبت به ایسکندر، همچنان به عنوان یک گزینهٔ پشتیبان و کم‌هزینه برای ضربه‌زنی به اهداف منطقه‌ای مورد استفاده قرار می‌گیرد، هرچند که در جنگ اوکراین، عملکرد آن در برابر سامانه‌های پدافندی مدرن با محدودیت‌هایی مواجه شده است.

در سطح بین‌المللی، کرهٔ شمالی با توسعهٔ سامانهٔ هواسونگ-۱۱ای (Hwasong-11A) که به عنوان یک موشک بالستیک کوتاه‌برد با قابلیت حمل کلاهک هسته‌ای و متعارف طراحی شده، توانسته است قدرت بازدارندگی منطقه‌ای خود را افزایش دهد. بر اساس گزارش‌های موجود، حداقل ۵۰ فروند از این موشک در اختیار کرهٔ شمالی قرار دارد و آزمایش‌های متعدد آن نشان از پیشرفت قابل‌توجه این کشور در حوزهٔ موشک‌های بالستیک تاکتیکی دارد که می‌توانند اهداف را در عمق خاک کرهٔ جنوبی و ژاپن هدف قرار دهند. همچنین ایران نیز با معرفی سامانهٔ فتح ۳۶۰ (Fath 360) که یک موشک بالستیک کوتاه‌برد با سوخت جامد و دقت بالا محسوب می‌شود، به جمع کشورهای دارای این فناوری پیوسته است. هرچند تعداد دقیق این موشک‌ها در اختیار ایران به طور رسمی اعلام نشده، اما این سامانه با برد حدود ۳۰۰ کیلومتر و کلاهک جنگی به وزن ۱۵۰ کیلوگرم، به عنوان یک تهدید جدی برای اهداف نظامی و زیرساخت‌های حیاتی در منطقه محسوب می‌شود و نشان از عزم ایران برای بومی‌سازی فناوری موشکی دارد. به‌طور کلی، سامانه‌های موشکی بالستیک تاکتیکی با تنوع در برد، دقت و نوع کلاهک، به عنوان یکی از ارکان اصلی قدرت نظامی کشورهای مطرح در این حوزه باقی مانده‌اند و توسعهٔ نسل‌های جدید با قابلیت‌های فراصوت و هایپرسونیک، چشم‌انداز آیندهٔ این نوع سلاح‌ها را به سمت افزایش سرعت، مانورپذیری و غیرقابل‌پیش‌بینی‌تر شدن سوق می‌دهد.

نفربر های زرهی

 

نفربرهای زرهی (APC) به عنوان یکی از ارکان اصلی جابه‌جایی و حفاظت از نیروهای پیاده در میدان نبرد، نقش حیاتی در ساختار نیروهای مکانیزه روسیه ایفا می‌کنند و این کشور با اتکا به انبارهای عظیم دوران شوروی و تولیدات داخلی، یکی از بزرگترین ناوگان نفربرهای زرهی جهان را در اختیار دارد.

در رأس این ناوگان از نظر تعداد و کاربرد گسترده، خودروی ام‌تی-ال‌بی (MT-LB) قرار دارد که به عنوان یک تراکتور زرهی چندمنظوره، از دههٔ ۱۹۶۰ میلادی به عنوان ستون فقرات لجستیک و جابه‌جایی نیرو در ارتش شوروی طراحی شده است. حدود ۲۵۰۰ دستگاه از این خودرو در خدمت فعال هستند و حدود ۱۰۰۰ دستگاه دیگر در انبارهای ذخیره نگهداری می‌شوند. ام‌تی-ال‌بی که به دلیل شاسی زنجیردار و توانایی عبور از زمین‌های سخت، یکی از مقاوم‌ترین نفربرهای جهان محسوب می‌شود، در نسخه‌های مختلف از جمله مدل به‌روز شدهٔ ام‌تی-ال‌بی وی‌ام۱کی با سیستم کنترل آتش بهبودیافته و موتور قوی‌تر در میدان نبرد حضور دارد. با این حال، تلفات این خودرو بسیار سنگین بوده و تا ۲۵ اکتبر ۲۰۲۵، حداقل ۱۸۳۷ دستگاه از ام‌تی-ال‌بی منهدم شده است که شامل ۱۴۶۷ دستگاه مدل پایه، ۲۴۲ دستگاه ام‌تی-ال‌بی‌وی‌ام و ام‌تی-ال‌بی‌وی‌ام‌کی، ۷۵ دستگاه ام‌تی-ال‌بی با توپ و راکت‌اندازهای الحاقی، ۳۰ دستگاه ام‌تی-ال‌بی‌یو و ۲۳ دستگاه ام‌تی-ال‌بی‌ام ۶-ام‌بی می‌شود که نشان از مصرف بالای این خودرو در خطوط مقدم دارد.

در کنار ام‌تی-ال‌بی، خانوادهٔ نفربرهای چرخ‌دار بی‌تی‌آر (BTR) به عنوان یکی از پرشمارترین و شناخته‌شده‌ترین نفربرهای جهان، بخش بزرگی از ناوگان روسیه را تشکیل می‌دهند. قدیمی‌ترین عضو این خانواده، بی‌تی‌آر-۵۰ (BTR-50) که از دههٔ ۱۹۵۰ میلادی به عنوان یک نفربر زنجیردار سبک با قابلیت شناوری طراحی شده، تعدادی نامشخص از انبارها خارج شده و به خدمت بازگشته است و تاکنون حداقل ۱۲ دستگاه از آن در اوکراین منهدم شده است. بی‌تی‌آر-۶۰ (BTR-60) با حدود ۸۰۰ دستگاه در خدمت فعال، یکی از قدیمی‌ترین نفربرهای چرخ‌دار جهان است که از دههٔ ۱۹۶۰ میلادی به خدمت گرفته شده و تاکنون حداقل ۲ دستگاه از مدل بی‌تی‌آر-۶۰پی‌بی منهدم شده است. بی‌تی‌آر-۷۰ (BTR-70) با حدود ۲۰۰ دستگاه در خدمت، که از دههٔ ۱۹۷۰ میلادی با موتور قوی‌تر و زره بهبودیافته طراحی شد، تاکنون حداقل ۴۶ دستگاه تلفات داشته است که شامل ۲۷ دستگاه بی‌تی‌آر-۷۰ و ۱۹ دستگاه بی‌تی‌آر-۷۰ام می‌شود.

پرشمارترین و مهم‌ترین عضو این خانواده، بی‌تی‌آر-۸۰ (BTR-80) با حدود ۱۲۰۰ دستگاه در خدمت فعال است که از دههٔ ۱۹۸۰ میلادی به عنوان جانشینی برای مدل‌های قدیمی‌تر طراحی شده و با موتور دیزلی و سیستم تعلیق بهبودیافته، تحرک بالایی را در جاده‌ها و زمین‌های ناهموار فراهم می‌آورد. نسخهٔ به‌روز شدهٔ این خودرو یعنی بی‌تی‌آر-۸۲ای‌ام با توپ خودکار ۳۰ میلی‌متری و سیستم کنترل آتش پیشرفته، به عنوان مدرن‌ترین نفربر چرخ‌دار روسیه شناخته می‌شود. تا اکتبر ۲۰۲۵، حداقل ۱۶۳۸ دستگاه از خانوادهٔ بی‌تی‌آر-۸۰ منهدم شده است که شامل ۲۹۲ دستگاه بی‌تی‌آر-۸۰، ۸۶۵ دستگاه بی‌تی‌آر-۸۲ای‌(ام)، ۳۸۹ دستگاه بی‌تی‌آر-۸۲ای‌تی و ۹۲ دستگاه با مدل نامشخص بی‌تی‌آر-۸۰/بی‌تی‌آر-۸۲ می‌شود. بی‌تی‌آر-۹۰ (BTR-90) نیز با حدود ۱۲ تا ۱۳۹ دستگاه (بر اساس برآوردهای مختلف)، به عنوان یک نسخهٔ بهبودیافته با زره بیشتر و توپ ۳۰ میلی‌متری، حضور محدودی در اوکراین داشته است. همچنین خودروهای جدیدتری مانند اس‌بی‌ای-۶۰-کی‌۲ بولات (SBA-60K2 Bulat) با ۱۵ تا ۳۰ دستگاه در خدمت و سفارش ۵۰ دستگاه دیگر، و کاماز-۵۳۵۰-۳۷۹ (KAMAZ-5350-379) با ماژول زرهی ام‌ام-۵۰۱ که تعداد دقیقی برای آنها اعلام نشده، به عنوان نسل جدید نفربرهای چرخ‌دار روسیه در حال ورود به ناوگان هستند.

در حوزه خودروهای تخصصی، بی‌ام‌او-تی (BMO-T) به عنوان یک نفربر سنگین برای یگان‌های شعله‌افکن (نارنجک‌اندازهای سنگین) طراحی شده و تعداد نامشخصی در خدمت دارد که تاکنون حداقل ۴ دستگاه از آن منهدم شده است. همچنین خودروهای مقاوم در برابر مین و کمین (MRAP) از خانوادهٔ تایفون (Typhoon) که شامل اورال تایفون (Ural Typhoon) با ۲۳۷ دستگاه و کاماز تایفون (Kamaz Typhoon) با مدل‌های ۶۳۹۶۸ و ۵۳۹۴۹ تایفون-کی می‌شوند، به عنوان خودروهای سبک و زره‌پوش با حفاظت بالای سرنشینان، در مأموریت‌های گشت‌زنی و پشتیبانی لجستیک در مناطق خطرناک به کار گرفته می‌شوند. تاکنون حداقل ۴۳ دستگاه از خانوادهٔ کاماز تایفون (شامل ۲۸ دستگاه کاماز-۶۳۹۶۸ تایفون و ۱۵ دستگاه کاماز-۵۳۹۴۹ تایفون-کی) در اوکراین منهدم شده است. به‌طور کلی، ناوگان نفربرهای زرهی روسیه با وجود تلفات سنگین (بیش از ۳۵۰۰ دستگاه منهدم شده از انواع مختلف تا اکتبر ۲۰۲۵) و با اتکا به انبارهای عظیم دوران شوروی و تولید محدود مدل‌های جدید، همچنان توانایی جابه‌جایی و حفاظت از نیروهای پیاده را حفظ کرده است، هرچند که کیفیت خودروهای خارج‌شده از انبارها و سطح به‌روزرسانی آنها، تأثیر قابل‌توجهی بر عملکرد و بقاپذیری آنها در میدان نبرد داشته و بسیاری از آنها فاقد زره کافی برای مقابله با جنگ‌افزارهای ضدزره مدرن هستند.

خودروهای جنگی پیاده‌نظام (IFV) به عنوان یکی از ارکان اصلی نیروهای مکانیزه و زرهی روسیه، نقش حیاتی در جابه‌جایی، حفاظت و پشتیبانی آتش نیروهای پیاده در میدان نبرد ایفا می‌کنند و این کشور با اتکا به میراث عظیم دوران شوروی و تولیدات داخلی، یکی از بزرگترین ناوگان خودروهای جنگی پیاده‌نظام جهان را در اختیار دارد. با این حال، جنگ طولانی و فرسایشی در اوکراین تلفات سنگینی بر این ناوگان وارد کرده است و بسیاری از خودروهای ذخیره‌سازی‌شده از انبارها خارج شده و با به‌روزرسانی‌های محدود به چرخه عملیاتی بازگشته‌اند.

در رأس این ناوگان از نظر تعداد و قدمت، خودروی بی‌ام‌پی-۱ (BMP-1) قرار دارد که از دههٔ ۱۹۶۰ میلادی به عنوان اولین خودروی جنگی پیاده‌نظام دنیا با طراحی تمام‌زنجیر و توپ ۷۳ میلی‌متری وارد خدمت شد. حدود ۷۵۰ دستگاه از این خودرو در خدمت فعال هستند و علاوه بر آن، حدود ۳۰۰۰ دستگاه از مدل‌های بی‌ام‌پی-۱ و بی‌ام‌پی-۲ در انبارهای ذخیرهٔ راهبردی نگهداری می‌شوند که در صورت نیاز، می‌توانند به سرعت به‌روزرسانی شده و به جبهه اعزام شوند. بی‌ام‌پی-۱ در نسخه‌های مختلف از جمله مدل پایه، بی‌ام‌پی-۱ای‌ام با توپ ۳۰ میلی‌متری و بی‌ام‌پی-۱یو شکل با سیستم کنترل آتش بهبودیافته، در میدان نبرد حضور دارد. با این حال، تلفات این خودرو بسیار سنگین بوده و تا ۲۵ اکتبر ۲۰۲۵، حداقل ۱۱۲۱ دستگاه از بی‌ام‌پی-۱ منهدم شده است که شامل ۹۵۰ دستگاه مدل پایه (بی‌ام‌پی-۱پی)، ۵۵ دستگاه بی‌ام‌پی-۱ ۶۷۵-اس‌بی۳-کی‌دی‌زد، ۵۳ دستگاه بی‌ام‌پی-۱ای‌ام، ۵۹ دستگاه بی‌ام‌پی-۱ای‌ام ۶۷۵-اس‌بی۳-کی‌دی‌زد و ۴ دستگاه بی‌ام‌پی-۱یو شکل می‌شود.

در کنار بی‌ام‌پی-۱، خودروی بی‌ام‌پی-۲ (BMP-2) که از اوایل دههٔ ۱۹۸۰ میلادی به عنوان جانشینی با توپ خودکار ۳۰ میلی‌متری و قابلیت شلیک موشک ضدتانک طراحی شد، حدود ۵۵۰ دستگاه در خدمت فعال دارد و به عنوان ستون فقرات یگان‌های مکانیزه روسیه محسوب می‌شود. این خودرو که در نسخه‌های مختلف از جمله بی‌ام‌پی-۲(کی) با زره واکنشی، بی‌ام‌پی-۲دی با زره تقویت‌شده و بی‌ام‌پی-۲ام با سیستم کنترل آتش پیشرفته و موتور قوی‌تر در میدان نبرد حضور دارد، به دلیل آتش سریع و دقت بالا، نقش مؤثری در پشتیبانی از پیاده‌نظام ایفا کرده است. با این حال، تلفات این خودرو از بی‌ام‌پی-۱ نیز سنگین‌تر بوده و تا اکتبر ۲۰۲۵، حداقل ۲۱۱۱ دستگاه از بی‌ام‌پی-۲ منهدم شده است که شامل ۱۵۵۹ دستگاه بی‌ام‌پی-۲(کی)، ۱۸ دستگاه بی‌ام‌پی-۲دی، ۴۵۴ دستگاه بی‌ام‌پی-۲ ۶۷۵-اس‌بی۳-کی‌دی‌زد، ۴۵ دستگاه بی‌ام‌پی-۲ام و ۳۵ دستگاه بی‌ام‌پی-۲ام ۶۷۵-اس‌بی۳-کی‌دی‌زد می‌شود. شایان ذکر است که ۳۴۲ دستگاه از خودروهای منهدم‌شده نیز در گزارش‌ها به عنوان بی‌ام‌پی-۱ یا بی‌ام‌پی-۲ شناسایی شده‌اند، اما تشخیص قطعی مدل آنها ممکن نبوده است که نشان از تخریب گسترده و سرعت بالای درگیری دارد.

نسل جدیدتر و پیشرفته‌تر این خانواده، خودروی بی‌ام‌پی-۳ (BMP-3) با حدود ۶۵۰ دستگاه در خدمت فعال، به عنوان مدرن‌ترین خودروی جنگی پیاده‌نظام روسیه شناخته می‌شود. این خودرو که از اواخر دههٔ ۱۹۸۰ میلادی وارد خدمت شد، با توپ ۱۰۰ میلی‌متری که قابلیت شلیک موشک ضدتانک را نیز دارد، توپ خودکار ۳۰ میلی‌متری هم‌محور و مسلسل ۷٫۶۲ میلی‌متری، از قدرت آتش بسیار بالایی برخوردار است. همچنین سیستم تعلیق پیشرفته و موتور قوی آن، تحرک بالایی را در زمین‌های ناهموار فراهم می‌آورد. بی‌ام‌پی-۳ در نسخه‌های مختلف از جمله مدل پایه، بی‌ام‌پی-۳ام با موتور قوی‌تر و سیستم کنترل آتش دیجیتال و بی‌ام‌پی-۳ با زره واکنشی (۶۸۸-ای-اس‌بی۶-۲-کی‌پی و ۴-اس۲۴-ان‌کی‌دی‌زد) در اوکراین حضور دارد. تاکنون حداقل ۷۷۲ دستگاه از این خودروی پیشرفته منهدم شده است که شامل ۵۱۶ دستگاه بی‌ام‌پی-۳، ۲۵۳ دستگاه بی‌ام‌پی-۳ ۶۸۸-ای-اس‌بی۶-۲-کی‌پی و ۳ دستگاه بی‌ام‌پی-۳ ۴-اس۲۴-ان‌کی‌دی‌زد می‌شود که نشان از مصرف بالای این خودرو در خطوط مقدم دارد.

در کنار خانوادهٔ بی‌ام‌پی، روسیه خودروی تخصصی بی‌ام‌پی‌تی ترمیناتور (BMPT Terminator) را نیز به عنوان یک خودروی پشتیبانی رزمی تانک (Tank Support Combat Vehicle) با تاکید بر انهدام پیاده‌نظام و خودروهای زرهی سبک دشمن طراحی کرده است. این خودرو که بر اساس شاسی تانک تی-۷۲ ساخته شده، با دو توپ خودکار ۳۰ میلی‌متری، موشک‌انداز ضدتانک و مسلسل سنگین، به عنوان محافظ تانک‌ها در محیط‌های شهری و مناطق جنگلی عمل می‌کند. حدود ۸ دستگاه از این خودرو در خدمت فعال هستند، اما تاکنون حداقل ۳ دستگاه از آنها در اوکراین منهدم شده است که نشان از حضور محدود اما پرخطر این خودروی تخصصی در میدان نبرد دارد. به‌طور کلی، ناوگان خودروهای جنگی پیاده‌نظام روسیه با وجود تلفات فاجعه‌بار (بیش از ۴۰۰۰ دستگاه منهدم شده از انواع مختلف تا اکتبر ۲۰۲۵) و با اتکا به انبارهای عظیم دوران شوروی (حدود ۳۰۰۰ دستگاه بی‌ام‌پی-۱ و بی‌ام‌پی-۲ در ذخیره)، همچنان توانایی ادامهٔ جنگ فرسایشی را حفظ کرده است، هرچند که کیفیت خودروهای خارج‌شده از انبارها و سطح به‌روزرسانی آنها، تأثیر قابل‌توجهی بر عملکرد و بقاپذیری آنها در میدان نبرد دارد و خروجی خطوط تولید جدید نیز پاسخگوی تلفات سنگین روزانه نمی‌باشد.

روسها همچنان از تعداد زیادی از نفربرهای قدیمی  زمان شوروی استفاده میکنند حدود 2500 نفربر شنی دار MT-LB ،  حدود 1200 نفربر مسلح چرخدار  بی تی ار 80  مسلح به مسلسل  14.7 م م، 80 تا 120 بی تی ار 90 مجهز  به توپ 30 م م  . همکنون روسیه در حال تولید بی تی ار 82 نسخه پیشرفته تر بی تی ار 80 است . در کنار انها سه نوع نفربر مسلح شنی  دار بی ام پی 1 /2 و 3 نیز در خدمت هستند.750 عراده نفربر بی ام پی 1  مجهز به توپ 73 م م ،550 نفربر بی ام پی 2 که پرتعداد ترین و اصلیترین  نفربر این کشور تا پیش از جنگ اوکراین بود ولی حدود 2000 دستگاه ان در این جنگ تا کنون از دست رفته است  و 650 نفربر بی ام پی 3 که فعلا پیشرفته نفربر روسها است که همچنان در حال تولید است  . قرار بود نفربر های جدید چون تی 15 ارماتا  و نفربر بومرنگ  و کورگانتس نیز وارد خدمت می شود که برنامه انها در پی جنگ اوکراین لغو شد .

ارتش روسیه طی یک سال در اوکراین حدود 5000 نفربر از دست داد که بیشترین تلفات را بی ام پی2 داشت.. انها برای جبران تلفات خود مجبور به بازیابی تعداد زیادی بی ام پی 1 قدیمی خود شده اند

تانک ها

حدود 1000 تی 72 همچنان در خدمت هستند.این تانک بعد از تی55 در زمان جنگ سرد نیز پرتعدادترین تانک شوروی بود در بعد از فروپاشی شوروی تبدیل به اصلیترین و پرتعداد ترین تانک روسها شد .روسها بعد از سال های 2000 تصمیم گرفتند بخشی از این تانک ها را به نسخه بی3 ارتقا دهند که شامل تعویض موتور، نصب سیستم اتش مدرن و رایانه کنترل اتش بالستیک  و سامانه های نظارتی و هدفگیری شبانه دید حرارتی بود …روسها حدود 700 تانک تی 72 از مدل های مختلف را طی جنگ اوکراین از دست دادند  و مجبور به بازگرداندن و ارتقا تانک های T-72A بازنشسته اولین سری تولیدی تی 72 بزنند که سالها بود از خدمت خارج شده بود . حدود 470  دستگاه از انوع ارتقا یافته  تی 72 بی 3  و بی3 ام نیز در خدمت است که دارای  زرهی کنتاکت  5 موتور و سیستم اتش جدید و توپ نوین  است(چیزی در حد تی 90 ای) که همگی ارتقا روی تانک های قدیمی هستند .

تی80 دیگر تانک در خدمت روسها است. این تانک به دلیل موتور توربین گازی پر دردسرش از سالهای بعد از سال 2000 و بعد از جنگ چچن به شکلی کلی ذخیره بود ودیگر در خدمت نبود ولی درگیری در اوکراین و تلفات بالای زرهی باعث شد انها مجبور شوند این تانک را دوباره به خدمت بازگردندد ولی با ارتقا از جمله در بخش تعویض موتور .250 تی 80 از انواع تی 80 بی وی  و 350 دستگاه تی80 بی وی ام در خدمت است .تی 80 بی وی ام یک ارتقا  مجهز به موتور دیزل و سامانه اتش تی 72 بی 3 می باشد .روسیه حدود 800 تی 80 در جنگ با اوکراین از دست داده است.

650دستگاه تی 90  ام که پیشرفته ترین تانک روسها است. روسها قرار بود تانک ارماتا را جایگزین تعداد زیادی از تانک های دوران شوروی بکنند ولی با اغاز جنگ اوکراین این برنامه رها شد زیرا ساخت ارماتا هزینه بر بود و انها به دلیل شرایط جنگی ترجیه دادند روی تانک تی90 ام سرمایه گذاری کنند.تی90 خود یک برنامه توسعه تانک تی72 در دهه1990 بود که منجر به ساخت تانک جدید با نام تی90 شد.  روسها حدود 350 دستگاه تانک تی90 ای نیز در خدمت داشتند که اولین نسخه این تانک بود  ولی به نظر می رسد همه این نسخه اولیه طی جنگ با اوکراین از بین رفته و امروزه تنها نسخه تی90 ام در خدمت است.تی90 ام دارای اشتراکات بسیاری در بخش زره  و سیستم اتش و نوع توپ با تی72 بی3 و بی3 ام و حتی در برخی موارد با تی 80 بی وی ام است .تی90 ام همکنون تنها تانک در حال تولید و نوع ساز روسها است

روسها به دلیل کمبود تانک در جنگ اوکراین و تلفات بالای مجبور به بازگرداندن تانک های قدیمی به خدمت شدند.از جمله دو تانک تی55 و تی62 ام.حداقل 120 تانک تی55 با ارتقا و نصب سامانه های دید حرارتی برای پشتیبانی اتش و 650 دستگاه تانک تی62 ام به خدمت بازگردانده و در جنگ استفاده شدند

بالگرد

پرتعداد ترین بالگرد ترابری  ارتش روسیه حدود600  فروند بالگرد میل 8 و 17 است . میل8  و 17 بالگرد خوش نام و محبوب روسی است که حدود 50 سال است در خط تولید است  و مشتریان زیادی نیز دارد و همچنان برای ارتش روسیه تولید می شود.این بالگرد از دهه1960 تا کنون پرتعداد ترین بالگرد روسها است و به دلیل تجهیز به بالچه و توان حمل سلاح دارای نقش تهاجمی نیز بوده و همواره در نقش مسلح استفاده می شود . دارای درب بارگیری عقب است و میتواند بارهای بزرگ را در خود جا دهد .این بالگرد توان حمل بیش از 28 سرباز و 6 تن بار را دارد  . با این حال، تلفات سنگین می-۸ در اوکراین (حداقل ۴۹ فروند منهدم‌شده طبق گزارش‌های تأییدشده) باعث شده است که روسیه اقدام به توسعهٔ سیستم‌های زرهی مدولار چهارمنطقه‌ای برای این بالگرد کند . 42 بالگرد سنگین میل26 به عنوان بزرگترین بالگرد جهان  با وزن حمل بار تا 20 تن نیز بالگرد ترابری سنگین این ارتش  را تشکیل  میدهند.

نیروی هوایی روسیه  از حدود 80  فروند بالگرد  کاموف 226 ، کازان و میل 2 به عنوان بالگرد اموزشی استفاده میکند

در بخش بالگردهای تهاجمی

250 تا 300 فروند بالگرد  میل 24 پرتعداد ترین بالگرد تهاجمی  ارتش روسیه  است که اکثرا در دهه 1980 ساخته شده اند.این بالگرد دارای نقش دو منظوره تهاجمی و ترابری است زیرا دارای قابلیت ویژه حمل تا هشت سرباز در درون کابین پشت سر خلبان است که دیگر بالگردهای تهاجمی از چنین توانی برخوردار نیستند . در این میان 60 فروند بالگرد جدید میل 35 ام نیز در خدمت است که از سال 2015 تولیدش اغاز شد و نسخه به روز شده میل24  از نظر الکترونیک و سلاح است و قابلیت های چون توان رزم شبانه و استفاده از تسلیحات پیشرفته تر را دارد  ،90فروند بالگرد میل 28 نیز در خدمت است که پیشرفته ترین بالگرد رزمی ساخت کمپانی میل است . این طرح در دوران شوروی توسعه یافت ولی در دهه 1990 تکمیل شد و قرار شد جایگزین میل24 شود ولی در کنار هم خدمت میکنند.این بالگرد کوچکتر چالاکتر و مسلح تر از میل24 است . 60 فروند نسخه اموزشی  مسلح میل28 یو بی نیز سفارش  داده شده است. بالگرد کاموف 52 نیز دیگر بالگرد ارتش روسیه است که 135 فروند ان تحویل شده است.کاموف52 با دو ملخ بر روی هم و دو خدمه در کنار هم اولین محصول ساخت کاموف است به شکل گسترده ای وارد خدمت نیروی هوایی روسیه شده است.این بالگرد از دید روسها از میل28 کم هزینه تر و موثر تر است.

البته روسها طی جنگ در اوکراین تعداد زیادی بالگرد تهاجمی شامل دست کم 26 فروند کاموف52، 15فروند میل28 و 17 فروند میل24 و35 را از دست دادند

پهپادهای رزمی و انتحاری (UCAV و UAV انتحاری)

این گروه شامل پهپادهای تهاجمی، انتحاری و چندمنظوره است.

• Orlan-10: پهپاد شناسایی رزمی با تولید انبوه (بیش از ۱۰۰۰ فروند)
• Inferno: پهپاد FPV انتحاری با قابلیت حمل نارنجک
• Ovod-S: پهپاد رزمی چندپیکربندی
• Night Witch: کوادکوپتر تهاجمی با حمل ۴ مهمات
• Privet-82 / Molniya: پهپاد انتحاری FPV
• Prince Vandal of Novgorod: پهپاد FPV فیبرنوری
• Forpost-R: پهپاد رزمی (با گزارش تلفات در اوکراین)
• Orion (Inokhodets): پهپاد رزمی آزمایشی
• Mohajer-6 (ایران): پهپاد رزمی مورد استفاده روسیه
• Luch Korsar: پهپاد رزمی محدود (تولید آزمایشی)

---

3. پهپادهای انتحاری و چندمنظوره (Drone Systems)

• Geran-1 / Geran-2 / Geran-3: نسخه‌های روسی پهپادهای انتحاری ایرانی شاهد 136

• Geran-5: نسخه پیشرفته با موتور جت مشابه پهپاد شاهد 238
• Tyuvik: نسخه بومی کوچک‌تر پهپادهای Geran
• BM-35: پهپاد انتحاری با برد 500 کیلومتر
• Vogan: پهپاد انتحاری با برد 500 کیلومتر
• Upyr، Hortenzia، Piranha، Skvorets: پهپادهای FPV انتحاری
• Kartograf: پهپاد شناسایی
• Boomerang و Merlin-VR: پهپادهای شناسایی
• Goliath/Karakurt: پهپادهای شناسایی کوچک
• Yolka، Lys-2، Sokol-I: پهپادهای رهگیر (ضدپهپاد)
• V2U: پهپاد انتحاری مجهز به هوش مصنوعی
• Dan-M: پهپاد انتحاری جت‌پیشران  با سرعت750 کیلومتر بر ساعت و برد 250 کیلومتر با قابلیت رها سازی از بالگرد
• 
• Gerbera: پهپاد انتحاری چندمنظوره انتحاری با برد 600 کیلومتر

• Veles: پهپاد FPV ماژولار با تولید انبوه
• Supercam S350: پهپاد شناسایی
• ZALA 421 و ZALA Kub / Lancet: پهپادهای شناسایی و انتحاری
• Scalpel، Gastello، Veter، Microbe: پهپادهای انتحاری تولید انبوه
• Svarog و OsA Okta: پهپادهای لجستیکی حمل بار

---

4. پهپادهای شناسایی و پشتیبانی

• Orlan-30، Eleron-3/7/10، Zastava، Granat، Takhion: پهپادهای شناسایی تاکتیکی
• DJI Phantom 3 (چین): استفاده تاکتیکی در شناسایی
• Dragonfly: پهپاد شناسایی مهندسی
• Grusha: پهپاد عمومی
• Helicopter-type UAVs: پهپادهای هلیکوپتری (بیش از ۴۰ فروند)

عبدالحمید تارخ